Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Katedra i Zakład Patomorfologii Klinicznej Akademii Medycznej w Bydgoszczy Nowotwory - wykład 1 część 1.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Katedra i Zakład Patomorfologii Klinicznej Akademii Medycznej w Bydgoszczy Nowotwory - wykład 1 część 1."— Zapis prezentacji:

1 Katedra i Zakład Patomorfologii Klinicznej Akademii Medycznej w Bydgoszczy Nowotwory - wykład 1 część 1

2 Zagadnienia: 1. Zaburzenia dojrzewania i różnicowania tkanek 2. Stany przedrakowe 3. Rozrosty rzekomonowotworowe

3 Naturalna historia nowotworu jest procesem wieloetapowym, o różnym czasie trwania; pod wpływem różnych czynników (środowiskowych i patologicznych) następuje niszczenie i następowa odnowa tkanek; jeżeli te procesy trwają długo i nawzajem po sobie następują, mogą prowadzić do różnych zmian - także do nowotworów. Okres latencji może być różnie długi, a wczesny rozwój przebiega na poziomie komórkowym i mikroskopowym.

4 Naturalna historia raka: 1. Tk. normalna stan przedrakowy ca in situ rak (carcinoma) 2. Zmiana w kariotypie euploidalna populacja kom. aneuploidia 3. Inicjacja promocja progresja: inwazja i przerzuty

5 Nieprawidłowe różnicowanie i dojrzewanie prowadzi do szeregu zmian patologicznych, stanów przedrakowych, a w konsekwencji do nowotworu !!!

6 Różnicowanie -differentiatio - jest to uzyskanie przez komórki macierzyste zdolności do przekształcenia się jedynie w komórki o cechach morfologicznych i czynnościowych typowych dla danej tkanki (np. nabłonek paraepidermoidalny jamy ustnej, szyjki macicy)

7 Różnicowanie komórek w trakcie rozwoju osobniczego jest wynikiem różnej informacji genetycznej zawartej w ich genomie. Określone typy komórek mają także zdetermonowaną liczbę podziałów ( np. komórki macierzyste krwi dzielą się co kilka godzin, podczas gdy komórki nerwowe bardzo rzadko lub w ogóle)

8 Dojrzewanie - maturatio - jest to przybieranie przez komórki macierzyste cech morfologicznych i czynnościowych typowych dla danej tkanki ( np. zdolności do wydzielania śluzu, keratohialiny, melaniny itp.. - dzięki wykształceniu systemu enzymatycznego, syntetyzującego i wydzielniczego)

9 Komórki, które utraciły zdolności samokontroli nad procesami różnicowania dojrzewania i wzrostu, stają się komórkami nowotworowymi !!!

10 W organizmie człowieka proliferacja komórek jest równoważona ich śmiercią. Czasami równowaga ta jest zakłócona i komórki zróżnicowane, które znajdują się poza cyklem komórkowym w fazie G 0, zwanej stanem spoczynkowym komórki - zaczynają się dzielić w sposób niekontrolowany.

11 W komórki nowotworowe mogą się przekształcić prawie wszystkie komórki zróżnicowane! Mówimy o nowotworach dojrzałych i zróżnicowanych lub niedojrzałych i niezróżnicowanych. Komórki niezróżnicowane są morfologicznie jednorodne lecz czynnościowo wieloważne ! Komórki zróżnicowane są morfologicznie wielopostaciowe lecz potencjalnie ograniczone

12 Metaplazja - przemiana Jest to przekształcenie tkanki w pełni dojrzałej i zróżnicowanej w inną, również w pełni dojrzałą i zróżnicowaną, czyli pojawienie się komórek odmiennych morfologicznie i czynnościowo od swojej macierzy.

13 Warunkiem metapazji jest utrata przez komórki nabytej uprzednio dojrzałości i odróżnicowanie; pod wpływem patologicznych bodźców, zniszczony zostaje nabłonek właściwy dla danej okolicy, z zachowaniem warstwy podstawnej - podczas odrostu mnożą się komórki tworzące początkowo tkankę niedojrzałą, z której powstaje tkanka odmienna od macierzy.

14 Przyczyny metaplazji: 1. Ogólnoustrojowe: a) niedobór witaminy A; b) genetycznie uwarunkowana dysfunkcja gruczołów zewnętrznego wydzielania; 2. Miejscowe: a) przewlekłe zapalenia; b) nadmiar hormonów np. estrogenów; c) inne czynniki;

15 I. Metaplazja tkanki nabłonkowej: 1. płaskonabłonkowa - zachodzi w nabłonku pokrywnym: typu walcowatego, rzadziej gruczołowego typu przejściowego 2. Gruczołowa szczególną postacią jest metaplazja w nabłonku pęcherza moczowego w nabłonek gruczołowy z licznymi komórkami kubkowymi jelitowa (intesinalis) - w żołądku (przewlekłe zapalenia) przewlekłe zapalenie jelita cienkiego w chorobie Crohna - metaplazja krypt jelitowych w gruczoły typu odźwiernikowego lub gruczoły dwunastnicze (Brunnera) 3. Apokrynowa 4. Adaptacyjna - tzw. przełyk Barreta

16 Przykłady nabłonków: płaskonabłonkowy paraepidermoidalny i gruczołowy.

17 Macica z przydatkami

18

19

20 Metaplazja płaskonabłonkowa.

21 II. Metaplazja tkanki łącznej: - jest to tzw. metaplazja osteo- lub chondroplastyczna; - tkanka łączna może przekształcić się w tkankę kostną lub chrzęstną, bądź tłuszczową i śluzowatą; przykłady: blizny, miażdżyca tętnic, tracheobronbopathia osteoplastyczna; nowotwory myossitis ossificans traumatica myossitis ossificans progressiva tło genetycznie uwarunkowane; w dzieciństwie, obejmuje wszystkie mięśnie; objawia się obrzękiem mięśni do rozrostu tkanki łącznej zwapnieniami z wytworzeniem kości w postaci płaskich płytek mięsień niezdolny do wykonania swojej funkcji; równocześnie wady w układzie kostnym;

22 Przykłady metaplazji w macicy: 1. Metaplazja pośrednia - metaplasia indirecta komórki subcylindryczne nabłonka kanału szyjki różnicują się w nabłonek płaski; 2. Metaplazja bezpośrednia - metaplasia directa w endometrium przy hyperestrogenizmie 3. Metaplazja w nowotworach trzonu macicy carcinoma cum metaplasia plana v. squamosa (adenoacanthoma vel adenocancroid) - nabłonek płaski nierakowy w dość znacznej proporcji w stosunku do raka gruczołowego; carcinoma mixtum vel adenosquamosum - utkanie gruczołowe i płasko nabłonkowe nosi cechy anaplazji; rokuje gorzej niż rak gruczołowy; stanowi 15% przypadków raka endometrium;

23 Metaplazja płaskonabłonkowa w endometrium - najczęściej związana z hyperestrogenizem.

24 Metaplazja jasnokomórkowa w endometrium - należy ją różnicować z rakiem jasnokomórkowym (brak atypii)

25 Przykłady metaplazji w jajniku Mezodermalny nabłonek pokrywający jajnik ma dużą możliwość metaplazji - co daje początek różnym nowotworom: 1. Rakom surowiczym - nabłonek jajowodowy 2. Rakom śluzowym - nabłonek typu szyjkowego lub jelitowego 3. Rakom endometrioidalnym- nabłonek typu endometrioidalnego

26 Metaplazja chrzęstna w obrębie guza mieszanego ślinianki przyusznej.

27 Kataplazja Oznacza niezdolność komórek do wykonania czynności mimo swojego podobieństwa do komórek prawidłowych; np. fibroblasty nie wytwarzają kolagenu lub proteoglikanów

28 Prozoplazja Oznacza sprawę polegającą na przekroczeniu przez tkankę zakresu różnicowania; np. nabłonek pareepidermoidalny ulega rogowaceniu

29

30 Dysplazja Jest to odbiegający od normy, ale jeszcze nienowotworowy rozrost, cechujący się zaburzeniami ich struktury oraz układu w tkance w obrazie morfologicznym dysplazję obrazują cechy opóźnionego i spaczonego różnicowania pojedynczych komórek

31 Pojęcia dysplazji: Dysplazja komórkowa Dysplazja nabłonkowa Dysplazja narządowa

32 Dysplazja komórkowa Dotyczy zmian struktury komórki - dyskariosis (dys- zaburzenie; karyos - jądro) do cech cytologicznych dysplazji należą: a) macrocytosis - powiększenie całej komórki, bez zmian strukturalnych z zachowaniem stosunku N/C b) heterocytosis - nieregularny kształt komórki (rozmazy) c) vacuolosatio -zmiany wodniczkowe dookoła jądra d) polynucleosis - 2 lub > jąder (czasem bukietowate) e) macronucleosis - powiększenie jądra; N/C > cecha ta przemawia za młodym charakterem komórek

33 f) hyperchromatosis - nadbarwliwość jądra dotyczy silnego wysycenia jądra barwnikami zasadowymi, grudkowe zagęszczenie chromatyny oraz wysycenie błon jądrowych -zwiększenie DNA ; jest poważnym zaburzeniem struktury jądra; g) hypernucleosis - jest to macronucleosis i hyperchromatosis Podana kolejność zmian w komórce odpowiada coraz to większemu uszkodzeniu komórek; Zaburzenia w budowie jądra świadczą zawsze o poważnym procesie, które może doprowadzić do raka.

34 Cytodiagnostyka nowotworów Jest metodą rozpoznawania nowotworów na podstawie cech morfologicznych izolowanych komórek nowotworowych dzieli się na: a) złuszczeniową (deskwamacyjną) b) aspiracyjną (bac)

35 Diagnostyka złuszczeniowa Twórcą jest Papanicolau - ocena rozmazów szyjki można stosować ją masowo; jest tania i powtarzalna w diagnostyce nowotworów powstających w obrębie błon śluzowych lub surowiczych (złuszczanie do jam ciała i naturalnych przewodów) rozmazy z odkrztuszonej plwociny bronchoskopia z wymazem szczoteczkowym gastroskopia cytologiczne badanie osadu moczu na kom. noe osady z płynów zaaspirowanych z jam ciała tzw. imprinty z odbicia

36 Diagnostyka aspiracyjna (bac) Nakłucie strzykawką 10-20cm, igłą 0,6- 0,8mm wykorzystuje się zmniejszoną łączność międzykomórkową niewyczuwalne guzy nakłuwa się pod kontrolą rtg, USG, TK działem diagnostyki aspiracyjnej jest diagnostyka szpiku kostnego - diagnostyka hematologiczna

37 Dysplazja nabłonkowa W obrazie mikroskopowym stwierdza się: komórki o różnym stopniu uszkodzenia jąder i o różnym stopniu rozrostu upośledzone jest dojrzewanie komórek zachwiany jest układ osiowy komórek w nabłonku warstwowość w pewnym stopniu zachwiana, chociaż zachowana

38 Ocena stopnia dysplazji Dysplasia epithelii gradus minoris (levioris) - stwierdza się liczne komórki o małym nasileniu zmian lub pojedyncze komórki o dość znacznym uszkodzeniu; dysplasia epithelii gradus mediocris - zmiany są bardziej nasilone, warstwowość zachowana, ale może być zachwiana przez rozrost komórek; Dysplasja epithelii gradus maioris - poważne zmiany w jądrze komórkowym, występują w dużej liczbie komórek, komórki są ułożone chaotycznie, osie długie nie są równoległe, warstwowość zachwiana (glikogen w szyjce macicy <<<)

39 Zajęcie przez komórki dysplastyczne i atypowe nabłonka na całej grubości określamy terminem nowotworzenia śródnabłonkowego -intraepithelial neoplasia CIN I 0 - cervical intraepithelial neoplasia - w szyjce macicy oznacza dysplazję nieznacznego stopnia, a pojedyncze komórki atypowe pojawiają się w 1/3 dolnej nabłonka CIN I 0 - cervical intraepithelial neoplasia - w szyjce macicy oznacza dysplazję nieznacznego stopnia, a pojedyncze komórki atypowe pojawiają się w 1/3 dolnej nabłonka CIN II 0 - zmiany morfologiczne zajmują 2/3 grubości nabłonkaCIN II 0 - zmiany morfologiczne zajmują 2/3 grubości nabłonka CIN III 0 - określa dysplazję dużego stopnia, a zmiany wypełniają nabłonek na całej grubościCIN III 0 - określa dysplazję dużego stopnia, a zmiany wypełniają nabłonek na całej grubości CIN III 0 określa również raka przedinwazyjnego!CIN III 0 określa również raka przedinwazyjnego!

40 Określenia dysplazji w innych narządach: VIN - vulvar intraepithelial neoplasiaVIN - vulvar intraepithelial neoplasia VaIN - vaginal intraepithelial neoplasiaVaIN - vaginal intraepithelial neoplasia PIN - prostatic intraepithelial neoplasiaPIN - prostatic intraepithelial neoplasia Międzynarodowe Towarzystwo Patologów i Ginekologów do CIN III 0 zalicza: erytroplazję Queyerata erytroplazję Queyerata dysplazję przerostową z atypią dysplazję przerostową z atypią chorobę Pageta chorobę Pageta

41 Dysplazja nabłonka gruczołowego: różnego stopnia dyskarioza, zwłaszcza hiperchromazja jądra występują na różnej wysokości, co stwarza błędne wrażenie nawarstwiania się komórek zagęszczenie komórek i jąder z hiperchromazją (komórki stają się bardzo wąskie) ujednolicenie komórek oraz zanik cech morfologicznych ich czynności (np. brak komórek głównych, okładzinowych, zanik wydzielania śluzu itp..) brodawkowaty rozrost powierzchownej warstwy błony śluzowej.

42 Spaczenie procesów metaplazji ma swój wyraz w dysplazji, a odróżnienie dysplazji od raka przedinwazyjnego jest często bardzo trudne!!!

43 Dysplazja jest stanem przedrakowym; może się cofnąć - ok. 6% przypadków; może prze jakiś czas zatrzymać się w swoim rozwoju; w 50% przypadków przechodzi w raka in situ w ciągu 5 lat;

44 Dysplazja narządowa Dotyczy zmian proliferacyjno- zanikowych (dysplasia fibrosa cystica) występuje w: sutku i tkance kostnej zaburzenia hormonalne

45 Dysplasia benigna mammae.

46 Anaplazja Jest skrajnym wyrazem niezdolności do różnicowania i dojrzewania, przy zachowaniu zdolności do rozrostu jest charakterystyczna dla nowotworów złośliwych

47 Zestawienie zaburzeń różnicowania i dojrzewania


Pobierz ppt "Katedra i Zakład Patomorfologii Klinicznej Akademii Medycznej w Bydgoszczy Nowotwory - wykład 1 część 1."

Podobne prezentacje


Reklamy Google