Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

PSYCHOLOGICZNE PROBLEMY KATASTROF, SYTUACJI TRUDNYCH I STRESU BOJOWEGO mgr Agata Orzechowska Klinika Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "PSYCHOLOGICZNE PROBLEMY KATASTROF, SYTUACJI TRUDNYCH I STRESU BOJOWEGO mgr Agata Orzechowska Klinika Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi."— Zapis prezentacji:

1 PSYCHOLOGICZNE PROBLEMY KATASTROF, SYTUACJI TRUDNYCH I STRESU BOJOWEGO mgr Agata Orzechowska Klinika Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

2 SYLABUS 1. Pojęcie i koncepcje stresu. 2. Stres a choroba. 3. Pojęcie kryzysu i aspekty psychologiczne reakcji kryzysowych. 4. Problemy psychologiczne i psychopatologiczne ofiar nagłych zdarzeń i katastrof. 5. Główne stresory występujące w misjach wojskowych i podstawowe sposoby przeciwdziałania im. 6. Dynamika rozwoju sytuacji psychologicznej w czasie przygotowań, pobytu i po powrocie z misji wojskowej.

3 *STRES* POJĘCIE NAUKOWE (zjawisko biologiczne, psychologiczne, społeczne) POJĘCIE POTOCZNE (opisujące nasze doświadczenia i przeżycia) stres jest konstruktem odnoszącym się do syntezy kilku elementów wchodzących ze sobą w interakcję

4 INTERAKCYJNY MODEL STRESU STRESOR OCENAPOZNAWCZA ZASOBYODPORNOŚCI NA STRES REAKCJAKRÓTKOTRWAŁA EUSTRES DYSTRES EFEKTY NEUTRALNE NEUTRALNE WTÓRNA PIERWOTNA

5 PSYCHOLOGICZNE KONCEPCJE STRESU STRES JAKO BODZIEC, sytuacja lub wydarzenie zewnętrzne o określonych właściwościach. Jest to taka zmiana w otoczeniu, która u przeciętnego człowieka wywołuje wysoki stopień napięcia emocjonalnego i przeszkadza w normalnym toku reagowania. Przedstawiciele: Janis, Holmes i Rahe,

6 PSYCHOLOGICZNE KONCEPCJE STRESU STRES JAKO REAKCJA wewnętrzna człowieka w postaci objawów fizjologicznych i emocjonalnych (Selye, Cannon) Hans Selye – stres to niespecyficzna reakcja organizmu, powstająca w odpowiedzi na działanie bodźców szkodliwych (stresorów), zwana Ogólnym Zespołem Adaptacyjnym (GAS). Zespół ten przebiega w trzech kolejnych stadiach: a) stadium reakcji alarmowej b) stadium odporności c) stadium wyczerpania

7 PSYCHOLOGICZNE KONCEPCJE STRESU STRES JAKO RELACJA między czynnikami zewnętrznymi a właściwościami człowieka. Brak równowagi pomiędzy wymaganiami a możliwościami ich spełnienia przez jednostkę. Sytuacja przestaje być normalna i staje się trudna, gdy dochodzi do naruszenia równowagi między możliwościami jednostki a zadaniami, czynnościami i warunkami ich wykonywania Przedstawiciele: Tomaszewski, Reykowski, Strelau

8 Teoria zachowania zasobów Stevan Hobfoll przyjął zasadę, że ogólnym celem ludzkiej aktywności jest uzyskiwanie, utrzymywanie i ochrona cenionych obiektów, określanych jako ZASOBY. 4 rodzaje zasobów: a) przedmioty (mieszkanie, samochód) b) warunki (praca, małżeństwo) c) zasoby osobiste (umiejętności interpersonalne) d) zasoby energetyczne (pieniądze, wiedza)

9 Teoria zachowania zasobów STRES PSYCHOLOGICZNY to reakcja wobec otoczenia, w którym istnieje zagrożenie utratą zasobów, utrata zasobów, brak wzrostu zasobów następujący po ich zainwestowaniu. Najbardziej dotkliwym źródłem stresu jest utrata zasobów.

10 ZASOBY RADZENIA SOBIE ZE STRESEM pewne czynniki, które ułatwiają człowiekowi radzenie sobie ze stresem; są to czynniki biologiczne, psychologiczne, społeczne traktowane jako mediatory w przebiegu doświadczania stresu i radzenia sobie z nim to wszystko, co jednostka włącza w proces radzenia sobie ze stresem to złożony układ osobowościowych, nastawieniowych i poznawczych czynników, które stanowią część psychologiczną kontekstu radzenia sobie.

11 ZASOBY RADZENIA SOBIE ZE STRESEM ZEWNĘTRZNE: dziedzictwo kulturowe religia tradycja środowisko fizyczne środowisko biologiczne najbliższe otoczenie społeczne – wsparcie społeczne dostępność określonych dóbr o charakterze użytkowym

12 ZASOBY RADZENIA SOBIE ZE STRESEM WEWNĘTRZNE właściwości funkcjonowania biologicznego organizmu – odporność immunologiczna właściwości i funkcjonowanie psychologiczne właściwości biologiczne i psychologiczne w zadaniach i warunkach społecznych- wygląd zewnętrzny i temperament

13 ZASOBY JAKO WZGLĘDNIE TRWAŁE CECHY CZŁOWIEKA zdolność dostrzegania i korzystania ze wsparcia społecznego poczucie kontroli osobistej nad zdarzeniami poczucie skuteczności umiarkowana i lekko zawyżona samoocena umiarkowany i lekko zawyżony poziom optymizmu poczucie koherencji zdolność odnalezienia sensu w kryzysie posiadanie zainteresowań zaangażowanie w działanie umiejętność swobodnego wyrażania uczuć poczucie humoru i asertywność

14 STRES A CHOROBA STRES NA STAN ZDROWIA ODDZIAŁYWUJE POPRZEZ: a) drogą bezpośrednią poprzez osie stresu (psychofizyczna natura stresu: oś neuronalna, endokrynologiczna, oś autonomicznego układu nerwowego), b) drogą pośrednią poprzez określone zachowania ryzykowne, np.: palenie, picie alkoholu, złe odżywianie

15 STRES A CHOROBA CHOROBY, W KTÓRYCH DOPATRUJE SIĘ UDZIAŁU STRESU: 1. Układ pokarmowy: choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, zespół jelita drażliwego, choroba refluksowa, dyspepsja. 2. Układ krążenia: nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca (Wzór Zachowania A), migreny. 3. Układ oddechowy: alergia, astma oskrzelowa, hiperwenylacja.

16 STRES A CHOROBA 4. Choroby skóry: wypryski, egzemy, trądzik, łuszczyca, pokrzywka. 5. Układ immunologiczny: stres powoduje zmniejszenie aktywności tego układu i tym samym obniżenie odporności, choroby nowotworowe. 6. Procesy poznawcze: zaburzenia funkcjonowania uwagi, pamięci, spostrzegania i myślenia.

17 STRES A CHOROBA Oprócz stresu na pojawienie się choroby wpływ mają: czynniki genetyczne, psychologiczne, środowiskowe i słabość danego narządu. Pojawienie się prekursorów choroby może w konsekwencji skończyć się chorobą, ale nie musi!

18 RODZAJE STRESORÓW LAZARUS I COHEN (1977) wyróżnili 3 kategorie stresorów: 1. Kataklizmy – wypadki zdarzające się kilku osobom lub całym społecznościom jednocześnie, wymagające ogromnych wysiłków dla poradzenia sobie ze stresem (klęski żywiołowe, wojny, powodzie). 2. Stresory osobiste – zdarzenia dotyczące poszczególnych osób, niekoniecznie nieprzewidywalne, wywierające silny wpływ i wymagające ogromnych wysiłków dla poradzenia sobie ze stresem (niezdanie egzaminu, utrata pracy, rozwód).

19 RODZAJE STRESORÓW 3. Stresory drugoplanowe – to codzienne kłopoty życiowe, z którymi boryka się każdy człowiek. Pozornie błahe problemy, ze względu na swoją uporczywość są irytujące i stresujące (hałas w miejscu pracy, słabe oświetlenie, wysokie wymagania przełożonego).

20 KRYZYS I REAKCJA KRYZYSOWA to stan, w którym człowiek znajduje się w sytuacji znacznego obciążenia psychicznego, na skutek nagłych wydarzeń i grozi to załamaniem się mechanizmów regulacji (względnej równowagi) między obciążeniem a indywidualną wytrzymałością. KRYTYCZNE WYDARZENIE – wzajemne oddziaływanie na siebie elementów otoczenia i podmiotu powodujące taki stan niezrównoważenia, który wymaga dokonania zmian. Ten stan zakłócenia równowagi jest stanem kryzysu – momentem zwrotnym, w którym istnieje zasadnicza dysproporcja pomiędzy możliwościami, potrzebami i zachowaniem podmiotu, a wymaganiami obiektywnymi.

21 KRYZYS jako stan psychiki cechuje się skrajnym pobudzeniem, napięciem i różnymi negatywnymi emocjami, wśród których dominuje strach, czasem przerażenie i bezradność, ze względu na brak kompetencji i obawę o utratę integralności własnej tożsamości.

22 SKUTKI REAKCJI KRYZYSOWEJ Wydarzenie krytyczne niesie ze sobą podwyższone ryzyko patologii – osłabienie zdrowia związane z obniżeniem wydajności, osłabieniem zasobów adaptacyjnych i dekompensacją osobowości. Ryzyko negatywnych konsekwencji jest tym większe: a) im bardziej uszkadzające jest doświadczane wydarzenie b) im więcej sfer życia ono dotyczy c) w jakim stopniu ogranicza działanie podmiotu d) jak bardzo ograniczone są zasoby poradzenia sobie z kryzysem.

23 PRZEJAWY KRYZYSU UCZUCIA I REAKCJE EMOCJONALNE PROCESY POZNAWCZE OBJAWY FIZJOLOGICZNE ZACHOWANIE WYNIKAJACE Z NAPIĘCIA

24 POCZĄTEK BADAŃ Psychologowie i psychiatrzy od dawna stwierdzali, że w wyniku doznanego urazu u ofiar katastrof występują symptomy lęku, natrętnych wspomnień i innych objawów zaburzeń psychicznych. Jednak dopiero po I i II wojnie światowej zwrócono uwagę na to, że zaburzenia powstające w wyniku skrajnych stresorów charakteryzują się pewna specyfiką.

25 STRES BOJOWY Służba wojskowa jest szczególnego rodzaju sprawdzianem psychofizycznej sprawności i wydolności osób powołanych do jej pełnienia. Sprostanie zadaniom tej służby wymaga od żołnierzy odpowiednio wysokich zdolności przystosowawczych zależnych od odpowiednio ukształtowanej osobowości i właściwej motywacji. Niezależnie od systemu poboru, selekcji i doboru do służby, środowisko wojskowe nie jest wolne od różnorodnych problemów związanych z zachorowalnością żołnierzy.

26 ZDROWIE PSYCHICZNE ŻOŁNIERZY - historia Antoni Schneeberger – szwajcarski lekarz i przyrodnik wydał pierwszą pracę dotyczącą problematyki psychologiczno – psychiatrycznej w wojsku: Księga o zachowaniu dobrego zdrowia żołnierzy (1564) - zawierająca porady dla dowódców dotyczące przeciwdziałaniu skutkom wojennego stresu i nadużywaniu alkoholu.

27 ZDROWIE PSYCHICZNE ŻOŁNIERZY - historia Józef Babiński – neurolog: Histeria – pitiatyzm i zaburzenia nerwowe pochodzenia odruchowego w neurologii wojennej (koniec XIX wieku) Po 1918 roku problematyką zdrowia psychicznego w wojsku zajmowali się: Malinowski, J. Nelken, T. Korniłowicz W latach 60-tych MON utworzyło wojskową służbę psychiatryczną, w której pionierem był płk. prof. dr hab. med. Zdzisław Rydzyński – Naczelny Psychiatra Wojska Polskiego w latach

28 Zdrowy psychicznie jest nie ten kto tylko nie wykazuje objawów choroby psychicznej, lecz potrafi w zgodzie ze sobą i środowiskiem społecznym, w którym żyje, urzeczywistniać swoje potencjalne możliwości w poczuciu satysfakcji własnej i akceptacji ze strony otoczenia społecznego. (Rydzyński)

29 STRESORY MISJI WOJSKOWYCH 1. KLIMAT I WARUNKI TERENOWE ( wysokie temperatury, bardzo niska/wysoka wilgotność powietrza, duże nasłonecznienie, niedobór/brak wody pitnej, burze piaskowe itp. ) 2. ROZŁĄKA ( tęsknota za rodziną, trudności w utrzymywaniu łączności, ograniczony dostęp do informacji z kraju itp.) 3. WZGLĘDNA IZOLACJA ( przebywanie w zamkniętym środowisku, ścisłe ograniczenia w nawiązywaniu znajomości z tubylcami, nieznajomość lokalnych zwyczajów i tradycji, monotonia itd.)

30 STRESORY c.d. 4. ZAGROŻENIA MILITARNE W REJONIE MISJI ( stałe niebezpieczeństwo ostrzelania, zagrożenie aktami terrorystycznymi, pozostałości ostatniego konfliktu, nieprzewidywalność ataków, trudności w rozpoznawaniu zagrożeń, konflikty z ludnością cywilną itp.) 5. UDZIAŁ W AKCJACH I WYDARZENIACH O CHARAKTERZE TRAUMATYCZNYM ( długotrwałe napięcie psychiczne, akcje z użyciem broni, rozminowywanie i niszczenie materiałów wybuchowych, akcje ratownicze, działanie w terenie nieznanym i nieprzyjaznym, długotrwały wysiłek fizyczny itp. )

31 STRESORY c.d. 6. OBCIĄŻENIA SŁUZBOWE, DYSCYPLINA I WARUNKI BYTOWE ( stała gotowość do działania, posiadanie broni i amunicji w ciągłej gotowości do użycia, konieczność opanowania procedur i bezwzględne podporządkowanie przepisom, ograniczenie swobody osobistej, zróżnicowany poziom warunków bytowych ) 7. ZAGROŻENIA ZDROWOTNE ( infekcje charakterystyczne dla lokalnych warunków, zagrożenia ze strony jadowitych zwierząt, surowe warunki bytowe i sanitarno – higieniczne )

32 DOŚWIADCZANE PRZEZ ŻOŁNIERZA OBCIĄŻENIA PSYCHICZNE I FIZYCZNE NIE OGRANICZAJĄ SIE DO ZAGROŻEŃ W SAMEJ MISJI. Z PSYCHOLOGICZNEGO PUNKTU WIDZENIA PROCES TEN ROZPOCZYNA SIE PRZED WYJAZDEM I ZALEŻNY JEST M.IN. OD KONSTRUKCJI PSYCHICZNEJ ŻOŁNIERZA I UWARUNKOWAŃ PSYCHOSPOŁECZNYCH.

33 ETAPY EMOCJONALNEGO PRZYSTOSOWANIA DO MISJI WOJSKOWEJ I. Przed misją a) UŚWIADOMIENIE SOBIE ROZŁĄKI (1-6 tyg. przed wyjazdem) b) ZROZUMIENIE NIEUCHRONNOŚCI ROZŁĄKI – WYJAZD (ostatni tydzień przed wyjazdem) II. Podczas misji: a) WAHANIA STANU EMOCJONALNEGO (pierwsze 6 tyg. misji) b) USTABILIZOWANIE SIĘ STANU EMOCJONALNEGO (różny czas trwania) c) OCZEKIWANIE NA POWRÓT ( ostatnie 6 tyg. misji)

34 ETAPY c.d. III. Po powrocie z misji: a) ODTWORZENIE WCZEŚNIEJSZYCH KONTAKTÓW (pierwsze 6 tyg. po powrocie) b) PEŁNA READAPTACJA I STABILIZACJA (6-12 tyg. po powrocie)


Pobierz ppt "PSYCHOLOGICZNE PROBLEMY KATASTROF, SYTUACJI TRUDNYCH I STRESU BOJOWEGO mgr Agata Orzechowska Klinika Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi."

Podobne prezentacje


Reklamy Google