Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Reakcja na ciężki stres Adam Wysokiński. Stres wg Hansa Selyego Stres jest nieswoistą reakcją organizmu na wszelkie stawiane mu żądania – czyli stresory.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Reakcja na ciężki stres Adam Wysokiński. Stres wg Hansa Selyego Stres jest nieswoistą reakcją organizmu na wszelkie stawiane mu żądania – czyli stresory."— Zapis prezentacji:

1 Reakcja na ciężki stres Adam Wysokiński

2 Stres wg Hansa Selyego Stres jest nieswoistą reakcją organizmu na wszelkie stawiane mu żądania – czyli stresory. Stresory nie muszą być nieprzyjemne – ważna jest intensywność żądania przystosowania do nowej sytuacji, jakie stawia organizmowi.

3 Rodzaje stresu Według teorii Selyego wszystkie czynniki, na które jesteśmy wystawieni powodują swoiste działanie i nieswoisty wzrost potrzeby spełnienia funkcji przystosowawczych i powrotu do stanu normalnego. Selye dzielił stres na dwa rodzaje: dystres – przykry, powodujący uszkodzenia, dystres – przykry, powodujący uszkodzenia, eustres – mobilizujący pozytywnie do działania. eustres – mobilizujący pozytywnie do działania.

4 Walter Cannon Opisał reakcję typu fight or flight (walcz lub uciekaj). W reakcji tego typu wyróżnił 3 fizjologiczne składowe: Opisał reakcję typu fight or flight (walcz lub uciekaj). W reakcji tego typu wyróżnił 3 fizjologiczne składowe: przeżywanie, przeżywanie, unikanie, unikanie, pobudzenie. pobudzenie.

5 Fenomenologiczno-poznawcze ujęcie wg Richarda Lazarusa i Susan Folkman Stresem jest określona relacja między osobą a otoczeniem, która oceniana jest przez osobę jako obciążająca lub przekraczająca jej zasoby i zagrażająca jej dobrostanowi. Stresem jest określona relacja między osobą a otoczeniem, która oceniana jest przez osobę jako obciążająca lub przekraczająca jej zasoby i zagrażająca jej dobrostanowi.

6 Kategorie stresorów 1. dramatyczne wydarzenia o rozmiarach katastrof, obejmujące całe grupy 2. poważne wyzwania i zagrożenia dotyczące jednostek lub kilku osób 3. drobne, codzienne utrapienia

7 Ogólny zespół adaptacyjny GAS jest to wzorzec reakcji na stres, który stanowi pierwszą linię obrony organizmu przed potencjalnie szkodliwymi czynnikami. Występuje, gdy organizm styka się z każdym stresorem. GAS jest to wzorzec reakcji na stres, który stanowi pierwszą linię obrony organizmu przed potencjalnie szkodliwymi czynnikami. Występuje, gdy organizm styka się z każdym stresorem.

8 Fazy GAS 1. stadium reakcji alarmowej 2. stadium odporności 3. stadium wyczerpania

9 Radzenie sobie ze stresem Jest to stale zmieniające się poznawcze i behawioralne wysiłki, mające na celu opanowanie określonych zewnętrznych i wewnętrznych wymagań, ocenianych przez osobę jako obciążające lub przekraczające jej zasoby. Jest to stale zmieniające się poznawcze i behawioralne wysiłki, mające na celu opanowanie określonych zewnętrznych i wewnętrznych wymagań, ocenianych przez osobę jako obciążające lub przekraczające jej zasoby.

10 Zasoby, style i strategie Zasoby: te rzeczy, którymi dysponujemy, a które są przydatne przy radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami. Zasoby: te rzeczy, którymi dysponujemy, a które są przydatne przy radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami. Style radzenia sobie: posiadany przez jednostkę, charakterystyczny dla niej repertuar strategii radzenia sobie z sytuacjami trudnymi. Style radzenia sobie: posiadany przez jednostkę, charakterystyczny dla niej repertuar strategii radzenia sobie z sytuacjami trudnymi. Strategie radzenia sobie: poznawcze i behawioralne wysiłki oraz mechanizmy obronne, jakie jednostka stosuje w konkretnej sytuacji stresowej. Strategie radzenia sobie: poznawcze i behawioralne wysiłki oraz mechanizmy obronne, jakie jednostka stosuje w konkretnej sytuacji stresowej.

11 Style radzenia sobie ze stresem 1. skoncentrowane na problemie - opanowanie stresora 2. skoncentrowane na emocjach - opanowanie reakcji emocjonalnej

12 Rys historyczny Antonii Kępiński i Adam Szymusik – badania nad byłymi więźniami obozów koncentracyjnych Antonii Kępiński i Adam Szymusik – badania nad byłymi więźniami obozów koncentracyjnych badania prowadzone nad weteranami wojny w Korei i Wietnamie badania prowadzone nad weteranami wojny w Korei i Wietnamie

13 Zespół obozu koncentracyjnego Badani byli więźniowie prezentowali: objawy lęku objawy lęku reakcje fobijne reakcje fobijne nadmierną pobudliwość nadmierną pobudliwość zaburzenia snu zaburzenia snu koszmary senne koszmary senne niepokój ruchowy niepokój ruchowy nieustanne wspominanie doświadczeń związanych z prześladowaniem nieustanne wspominanie doświadczeń związanych z prześladowaniem W zakresie odległych następstw pobytu w obozie najsilniej zaznaczone były zmiany cech osobowości.

14 Swoiste następstwa stresu Późniejsze badania prowadzone nad weteranami wojny w Korei i Wietnamie – obecność cech wspólnych i odmiennych. Było to bodźcem do poszukiwania swoistych następstw ciężkiego stresu. W zakresie tych następstw wyróżniono: depresję depresję lęk lęk utratę inicjatywy utratę inicjatywy utratę napędu życiowego utratę napędu życiowego poczucie winy za doznane przeżycie poczucie winy za doznane przeżycie

15 Koncepcja Horowitza W 1976 Horowitz zaproponował koncepcję, według której ekstremalny uraz psychiczny powoduje ogromną liczbę wewnętrznych i zewnętrznych reakcji, które nie mieszcząc się w skali normalnego doświadczenia jednostki, nie mogą zostać właściwie przetworzone przez tę jednostkę. W 1976 Horowitz zaproponował koncepcję, według której ekstremalny uraz psychiczny powoduje ogromną liczbę wewnętrznych i zewnętrznych reakcji, które nie mieszcząc się w skali normalnego doświadczenia jednostki, nie mogą zostać właściwie przetworzone przez tę jednostkę.

16 Koncepcja Horowitza Te nieprzetworzone informacje nie od początku działają destrukcyjnie. W fazie wstępnej ochronnie działają mechanizmy obronne – zaprzeczania i odrętwienia. Stopniowo następuje przejście informacji traumatycznej na poziom świadomości. Zjawisko to określa się jako intruzję (wdzieranie się). Te nieprzetworzone informacje nie od początku działają destrukcyjnie. W fazie wstępnej ochronnie działają mechanizmy obronne – zaprzeczania i odrętwienia. Stopniowo następuje przejście informacji traumatycznej na poziom świadomości. Zjawisko to określa się jako intruzję (wdzieranie się).

17 Fazy reakcji stresowej 5 faz reakcji stresowej: 1. faza krzyku 2. faza zaprzeczania 3. faza intruzji 4. faza przepracowania 5. faza zakończenia

18 Reakcje emocjonalne 1. faza krzyku – złość, strach, lęk 2. faza zaprzeczania – wypieranie, odrętwienie 3. faza intruzji – nadmierna czujność, agresja 4. faza przepracowania – odbudowa wewnętrznej równowagi 5. faza zakończenia – względna

19 Stresor ekstremalny Jako stresor ekstremalny określa się czynnik stresujący (sytuacja lub zdarzenie), które wywołałoby skrajnie przerażające przeżycie u prawie każdego zdrowego człowieka, np. poważne zagrożenie utraty życia, katastrofa, wypadek, gwałt, torturowanie, terroryzm, bycie świadkiem czyjejś śmierci. Jako stresor ekstremalny określa się czynnik stresujący (sytuacja lub zdarzenie), które wywołałoby skrajnie przerażające przeżycie u prawie każdego zdrowego człowieka, np. poważne zagrożenie utraty życia, katastrofa, wypadek, gwałt, torturowanie, terroryzm, bycie świadkiem czyjejś śmierci.

20 Stresory ekstremalne poważny wypadek lub katastrofa żywiołowa poważny wypadek lub katastrofa żywiołowa gwałt, napad gwałt, napad przemocy seksualnej lub fizycznej w dzieciństwie przemocy seksualnej lub fizycznej w dzieciństwie tortury tortury przymusowe przesiedlenie przymusowe przesiedlenie uwięzienie uwięzienie bycie świadkiem urazowego wydarzenia bycie świadkiem urazowego wydarzenia nagła śmierć kochanej osoby nagła śmierć kochanej osoby

21 Klasyfikacja 2 kategorie reakcji na ciężki stres: zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD, post-traumatic stress disorder), zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD, post-traumatic stress disorder), ostra reakcja na stres (ASR, acute stress reaction) ostra reakcja na stres (ASR, acute stress reaction)

22 Klasyfikacja Wyróżnia się ponadto zaburzenia adaptacyjne będące reakcją na stresory o mniejszym nasileniu i trwałe zmiany osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej, rozpoznawane w przypadku wieloletniego utrzymywania się objawów. Wyróżnia się ponadto zaburzenia adaptacyjne będące reakcją na stresory o mniejszym nasileniu i trwałe zmiany osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej, rozpoznawane w przypadku wieloletniego utrzymywania się objawów.

23 Epidemiologia 1/3 ludzi doświadcza ciężkiego urazu psychicznego 1/3 ludzi doświadcza ciężkiego urazu psychicznego w populacji narażonej na stresory – częstość PTSD od 3 do 75% w populacji narażonej na stresory – częstość PTSD od 3 do 75% PTSD u 83-85% byłych więźniów obozów koncentracyjnych PTSD u 83-85% byłych więźniów obozów koncentracyjnych 1-2% ma objawy PTSD w 10 lat po urazie 1-2% ma objawy PTSD w 10 lat po urazie gwałt: ASD niemal 100%, PTSD 70-90%, szacunkowo ~35% PTSD gwałt: ASD niemal 100%, PTSD 70-90%, szacunkowo ~35% PTSD

24 Etiopatogeneza Przyczyna bezpośrednia: obecność stresora ekstremalnego. Przyczyna bezpośrednia: obecność stresora ekstremalnego. Około 10% pacjentów spełnia kryteria PTSD bez spełnionego kryterium stresora. Około 10% pacjentów spełnia kryteria PTSD bez spełnionego kryterium stresora. Skutki ASD wynikają z cech stresora. Skutki ASD wynikają z cech stresora. Skutki PTSD i zaburzenia adaptacyjnego wynikają z właściwości indywidualnych. Skutki PTSD i zaburzenia adaptacyjnego wynikają z właściwości indywidualnych.

25 Cechy stresora Nie wiadomo, dlaczego nawet najbardziej ekstremalny stresor nie powoduje w 100% PTSD. Nie wiadomo, dlaczego nawet najbardziej ekstremalny stresor nie powoduje w 100% PTSD. Bardziej urazowe są stresory związane z agresją i przemocą, niż katastrofy naturalne (są one traktowane jako nieuniknione). Bardziej urazowe są stresory związane z agresją i przemocą, niż katastrofy naturalne (są one traktowane jako nieuniknione). Większe ryzyko przy współistniejącym wyczerpaniu fizycznym i czynnikach organicznych (wiek). Większe ryzyko przy współistniejącym wyczerpaniu fizycznym i czynnikach organicznych (wiek). Indywidualna wrażliwość sprawia, że nie każdy narażony na działanie stresora ulega tym zaburzeniom. Indywidualna wrażliwość sprawia, że nie każdy narażony na działanie stresora ulega tym zaburzeniom.

26 Czynniki predysponujące wiek – PTSD częściej występuje u ludzi młodych (niewykształcone w pełni mechanizmy obronne) wiek – PTSD częściej występuje u ludzi młodych (niewykształcone w pełni mechanizmy obronne) płeć – PTSD częściej występuje u kobiet płeć – PTSD częściej występuje u kobiet podatność genetyczna podatność genetyczna wcześniejsze urazy (w tym w dzieciństwie) wcześniejsze urazy (w tym w dzieciństwie) niedoskonały system oparcia społecznego niedoskonały system oparcia społecznego niedawne używanie alkoholu i narkotyków niedawne używanie alkoholu i narkotyków poczucie braku kontroli nad sytuacjami stresującymi poczucie braku kontroli nad sytuacjami stresującymi zaburzenia osobowości zaburzenia osobowości czynniki socjokulturowe – udowodniono jedynie ubóstwo rodziców jako czynnik istotnie zwiększający ryzyko PTSD czynniki socjokulturowe – udowodniono jedynie ubóstwo rodziców jako czynnik istotnie zwiększający ryzyko PTSD

27 Współchorobowość Ponad ¾ pacjentów z PTSD ma inne zaburzenia psychiatryczne, m.in.: Ponad ¾ pacjentów z PTSD ma inne zaburzenia psychiatryczne, m.in.: Zaburzenia nastroju Zaburzenia nastroju Zaburzenia nerwicowe Zaburzenia nerwicowe Zaburzenia pozorowane Zaburzenia pozorowane

28 Neurobiologia W PTSD – wzmożona reaktywność: W PTSD – wzmożona reaktywność: wolniejsze przewodnictwo skórne wolniejsze przewodnictwo skórne nadreaktywność na bodźce akustyczne nadreaktywność na bodźce akustyczne sen: sen: dłuższa latencja dłuższa latencja większa liczba wybudzeń większa liczba wybudzeń krótszy czas trwania krótszy czas trwania niższa skuteczność niższa skuteczność brak skrócenia latencji REM i wydłużenia REM brak skrócenia latencji REM i wydłużenia REM

29 Neurobiologia MRI: mniejsza objętość hipokampa (zwłaszcza lewego). MRI: mniejsza objętość hipokampa (zwłaszcza lewego). PET: PET: aktywacja jądra migdałowatego (automatyczne przetwarzanie bodźców związanych z zagrożeniem), okolic paralimbicznych aktywacja jądra migdałowatego (automatyczne przetwarzanie bodźców związanych z zagrożeniem), okolic paralimbicznych dezaktywacja obszaru Broca dezaktywacja obszaru Broca

30 Neuroprzekaźnictwo wydzielania NA i A dysregulacja osi HPA wydzielania kortyzolu wydzielania NA i A dysregulacja osi HPA wydzielania kortyzolu niższe stężenie kortyzolu po stresie = ryzyka PTSD niższe stężenie kortyzolu po stresie = ryzyka PTSD

31 Neuroprzekaźnictwo stresory ekstremalne wydzielania endogennych opioidów analgezja stresory ekstremalne wydzielania endogennych opioidów analgezja aktywność układu 5HT wybuchowość, agresja, wahania nastroju, upośledzenie samokontroli aktywność układu 5HT wybuchowość, agresja, wahania nastroju, upośledzenie samokontroli

32 Oś HPA DepresjaPTSD Poziom kortyzolu WysokiNiski Liczba GC NiskaWysoka Aktywność osi HPA ZmniejszonaZwiększona

33

34

35

36 ICD-10 F43 Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne F43 Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne F43.0 Ostra reakcja na stres (ASR/ASD) F43.0 Ostra reakcja na stres (ASR/ASD) F43.1 Zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD) F43.1 Zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD) F43.2 Zaburzenia adaptacyjne F43.2 Zaburzenia adaptacyjne F62.0 Trwałe zmiany osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej F62.0 Trwałe zmiany osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej

37 ASR Kryterium czasowe ASR: 1 – 8 – 48 Kryterium czasowe ASR: 1 – 8 – 48 1 – objawy pojawiają się w ciągu 1 godziny 1 – objawy pojawiają się w ciągu 1 godziny 8 – po 8 godzinach objawy zaczynają ustępować jeśli stresor został wyeliminowany 8 – po 8 godzinach objawy zaczynają ustępować jeśli stresor został wyeliminowany 48 – po 48 godzinach objawy zaczynają ustępować jeśli stresor przedłuża się 48 – po 48 godzinach objawy zaczynają ustępować jeśli stresor przedłuża się

38 ASD Kryterium czasowe ASD: Kryterium czasowe ASD: początek: podczas trwania urazu lub bezpośrednio po urazie początek: podczas trwania urazu lub bezpośrednio po urazie koniec: do 4 tygodni po urazie koniec: do 4 tygodni po urazie czas trwania: 2 dni czas trwania: 2 dni

39 ASR – postać typowa początkowo oszołomienie początkowo oszołomienie zwężenie pola świadomości i zawężenie uwagi zwężenie pola świadomości i zawężenie uwagi niemożność zrozumienia sytuacji niemożność zrozumienia sytuacji zaburzenia orientacji zaburzenia orientacji stopniowo oszołomienie może przejść w: stopniowo oszołomienie może przejść w: wyłączenie się z otaczającej sytuacji (w skrajnej postaci: stupor dysocjacyjny) wyłączenie się z otaczającej sytuacji (w skrajnej postaci: stupor dysocjacyjny) pobudzenie, nadmierna aktywność (ucieczka, fuga) pobudzenie, nadmierna aktywność (ucieczka, fuga) autonomiczne objawy lęku autonomiczne objawy lęku częściowa lub całkowita niepamięć częściowa lub całkowita niepamięć

40 ASR Osoby z ASD/ASR Osoby z ASD/ASR mają poczucie braku kontaktu z otoczeniem, świat postrzegają jako nierealny, podobny do snu mają poczucie braku kontaktu z otoczeniem, świat postrzegają jako nierealny, podobny do snu są bezradne są bezradne mają poczucie winy mają poczucie winy mogą zachowywać się impulsywnie lub ryzykowanie mogą zachowywać się impulsywnie lub ryzykowanie Należy wykluczyć, że objawy te nie są następstwem działania substancji psychoaktywnych lub stanu somatycznego. Należy wykluczyć, że objawy te nie są następstwem działania substancji psychoaktywnych lub stanu somatycznego.

41 ASR - progresja zmian 30% - remisja 30% - remisja 40% - utrzymywanie się łagodnych objawów 40% - utrzymywanie się łagodnych objawów 20% - utrzymywanie się umiarkowanych objawów 20% - utrzymywanie się umiarkowanych objawów 10% - brak zmiany lub pogorszenie 10% - brak zmiany lub pogorszenie

42 ASR Nie jest ASD/ASR zaostrzenie objawów u osoby z wcześniej stwierdzonym zaburzeniem psychicznym, z wyjątkiem zaburzeń osobowości. Nie jest ASD/ASR zaostrzenie objawów u osoby z wcześniej stwierdzonym zaburzeniem psychicznym, z wyjątkiem zaburzeń osobowości.

43 PTSD Termin PTSD został zdefiniowany po raz pierwszy w 1980 r. w klasyfikacji DSM-III. Termin PTSD został zdefiniowany po raz pierwszy w 1980 r. w klasyfikacji DSM-III. Cechą wspólną PTSD i ASR jest obecność znanej przyczyny, którą jest zdarzenie urazowe lub stresor ekstremalny, bez którego PTSD/ASR nie mogłoby zaistnieć. Cechą wspólną PTSD i ASR jest obecność znanej przyczyny, którą jest zdarzenie urazowe lub stresor ekstremalny, bez którego PTSD/ASR nie mogłoby zaistnieć.

44 PTSD – typowe objawy przeżywanie na nowo stresora (natrętne wspomnienia lub sny o tematyce dotyczącej stresora) przeżywanie na nowo stresora (natrętne wspomnienia lub sny o tematyce dotyczącej stresora) poczucie odrętwienia i otępienia uczuciowego poczucie odrętwienia i otępienia uczuciowego odizolowanie się od innych ludzi odizolowanie się od innych ludzi niereagowanie na otoczenie niereagowanie na otoczenie anhedonia anhedonia unikanie działań i sytuacji, które mogą przypominać stresor unikanie działań i sytuacji, które mogą przypominać stresor ostre wybuchy strachu, paniki, agresji ostre wybuchy strachu, paniki, agresji pobudzenie układu autonomicznego pobudzenie układu autonomicznego wzmożenie stanu czuwania wzmożenie stanu czuwania bezsenność bezsenność myśli suicydalne myśli suicydalne lęk lęk depresja depresja nadużywanie substancji psychoaktywnych nadużywanie substancji psychoaktywnych

45 PTSD – kryteria czasowe Kryterium czasowe: Kryterium czasowe: początek – do 6 miesięcy od zaistnienia stresora początek – do 6 miesięcy od zaistnienia stresora jeśli początek po 6 miesiącach, a objawy są typowe i nie można rozpoznać innego zaburzenia, to stawiane jest rozpoznanie prawdopodobne jeśli początek po 6 miesiącach, a objawy są typowe i nie można rozpoznać innego zaburzenia, to stawiane jest rozpoznanie prawdopodobne Czas trwania – zwykle do 6 miesięcy. W razie utrzymujących się dłużej objawów rozpoznanie można zmienić na trwałą zmianę osobowości (F62). Czas trwania – zwykle do 6 miesięcy. W razie utrzymujących się dłużej objawów rozpoznanie można zmienić na trwałą zmianę osobowości (F62).

46 PTSD – kryteria diagnostyczne narażenie na stresor ekstremalny narażenie na stresor ekstremalny uporczywe przeżywanie stresora – wspomnienia,flashbacks, gorsze samopoczucie w zetknięciu z okolicznościami przypominającymi stresor uporczywe przeżywanie stresora – wspomnienia,flashbacks, gorsze samopoczucie w zetknięciu z okolicznościami przypominającymi stresor unikanie okoliczności przypominających stresor unikanie okoliczności przypominających stresor niezdolność do odtworzenia pewnych ważnych okoliczności zetknięcia ze stresorem niezdolność do odtworzenia pewnych ważnych okoliczności zetknięcia ze stresorem zaburzenia snu zaburzenia snu drażliwość, wybuchowość drażliwość, wybuchowość zaburzenia koncentracji zaburzenia koncentracji nadmierna czujność nadmierna czujność wzmożona reakcja zaskoczenia wzmożona reakcja zaskoczenia

47 Wzmożona reakcja zaskoczenia (startle response) – reakcja przejawiająca się mało celowymi ruchami (wzdrygnięcia, zmiana pozycji) w odpowiedzi na nagły, nieoczekiwany bodziec. Wzmożona reakcja zaskoczenia (startle response) – reakcja przejawiająca się mało celowymi ruchami (wzdrygnięcia, zmiana pozycji) w odpowiedzi na nagły, nieoczekiwany bodziec.

48 PTSD – progresja zmian po 10 latach 1/3 ofiar ma nadal objawy PTSD po 10 latach 1/3 ofiar ma nadal objawy PTSD 30% - remisja 30% - remisja 60% - brak zmiany 60% - brak zmiany 10% - nasilenie objawów 10% - nasilenie objawów

49 PTSD PTSD w kinie: Born on the Fourth of July, Deerhunter. PTSD w kinie: Born on the Fourth of July, Deerhunter. W klasyfikacji ICD-10 poważna choroba somatyczne nie jest przyczyną PTSD, ale zaburzenia adaptacyjnego. W klasyfikacji ICD-10 poważna choroba somatyczne nie jest przyczyną PTSD, ale zaburzenia adaptacyjnego.

50 Postacie PTSD (DSM-IV) ASD Ostry PTSD Przewlekły PTSD PTSD o opóźnionym początku URAZ 01 m-c3 m-c6 m-c

51 Zaburzenia adaptacyjne Definicja: reakcja na stresor nie mający cech ekstremalnych. Definicja: reakcja na stresor nie mający cech ekstremalnych. Kryterium czasowe: Kryterium czasowe: DSM-IV – objawy do 3 miesięcy po zadziałaniu bodźca DSM-IV – objawy do 3 miesięcy po zadziałaniu bodźca ICD-10 – objawy do 1 miesiąca po zadziałaniu bodźca ICD-10 – objawy do 1 miesiąca po zadziałaniu bodźca

52 Zaburzenia adaptacyjne Czas trwania: Czas trwania: ICD-10 – do 6 miesięcy ICD-10 – do 6 miesięcy DSM-IV DSM-IV do 6 miesięcy – postać ostra do 6 miesięcy – postać ostra >6 miesięcy – postać przewlekła >6 miesięcy – postać przewlekła

53 Zaburzenia adaptacyjne Czynnikiem wyzwalającym jest stresor o nasileniu mniejszym niż stresor ekstremalny (zmiana życiowa, stresujące wydarzenia życiowe, np. osierocenie, separacja, emigracja), bez zaistnienia którego nie wystąpiłoby dane zaburzenie. Czynnikiem wyzwalającym jest stresor o nasileniu mniejszym niż stresor ekstremalny (zmiana życiowa, stresujące wydarzenia życiowe, np. osierocenie, separacja, emigracja), bez zaistnienia którego nie wystąpiłoby dane zaburzenie. Indywidualne predyspozycje odgrywają większą rolę niż w przypadku ASR i PTSD. Indywidualne predyspozycje odgrywają większą rolę niż w przypadku ASR i PTSD.

54 Zaburzenia adaptacyjne - objawy depresja depresja lęk lęk poczucie niemożności poradzenia sobie poczucie niemożności poradzenia sobie ograniczona zdolność do skutecznego wykonywania codziennych czynności ograniczona zdolność do skutecznego wykonywania codziennych czynności zaburzenia zachowania zaburzenia zachowania u dzieci – mogą wystąpić objawy regresyjne: moczenie nocne, ssanie palca u dzieci – mogą wystąpić objawy regresyjne: moczenie nocne, ssanie palca

55 Zaburzenia adaptacyjne - postacie F43.20 Krótka reakcja depresyjna F43.20 Krótka reakcja depresyjna F43.21 Reakcja depresyjna przedłużona F43.21 Reakcja depresyjna przedłużona F43.22 Reakcja mieszana lękowo-depresyjna F43.22 Reakcja mieszana lękowo-depresyjna F43.23 Głównie z zaburzeniami innych emocji F43.23 Głównie z zaburzeniami innych emocji F43.24 Głównie z zaburzeniami zachowania F43.24 Głównie z zaburzeniami zachowania F43.25 Z mieszanymi zaburzeniami zachowania i emocji F43.25 Z mieszanymi zaburzeniami zachowania i emocji F43.28 Z innymi określonymi objawami dominującymi F43.28 Z innymi określonymi objawami dominującymi F43.8 Inne reakcje na ciężki stres F43.8 Inne reakcje na ciężki stres F43.9 Reakcja na ciężki stres, nie określona F43.9 Reakcja na ciężki stres, nie określona

56 Trwałe zmiany osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej Warunek konieczny: obecność stresora ekstremalnego. Warunek konieczny: obecność stresora ekstremalnego. Kryterium czasowe: zmiana osobowości potwierdzona przez niezależnego obserwatora trwająca 2 lata. Kryterium czasowe: zmiana osobowości potwierdzona przez niezależnego obserwatora trwająca 2 lata.

57 Trwałe zmiany osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej Objawy: Objawy: wroga postawa wobec świata wroga postawa wobec świata wycofanie społeczne wycofanie społeczne uczucie pustki lub beznadziejności uczucie pustki lub beznadziejności uczucie bycia w ciągłym zagrożeniu bez zewnętrznej przyczyny uczucie bycia w ciągłym zagrożeniu bez zewnętrznej przyczyny poczucie wyobcowania poczucie wyobcowania

58 Leczenie Podejście prewencyjne: Podejście prewencyjne: wzmocnienie odporności jednostki lub grupy wzmocnienie odporności jednostki lub grupy metody psychoterapii tam, gdzie możliwe jest narażenie na stresory ekstremalne (wojsko, policja, straż pożarna, ratownictwo) metody psychoterapii tam, gdzie możliwe jest narażenie na stresory ekstremalne (wojsko, policja, straż pożarna, ratownictwo) Leczenie: farmakoterapia + psychoterapia. Leczenie: farmakoterapia + psychoterapia.

59 Leczenie ASD natychmiastowa interwencja natychmiastowa interwencja anksjolityki: benzodiazepiny, buspiron, propranolol anksjolityki: benzodiazepiny, buspiron, propranolol objawy dysocjacyjne z depersonalizacją i napadami paniki: neuroleptyki w małych dawkach objawy dysocjacyjne z depersonalizacją i napadami paniki: neuroleptyki w małych dawkach doraźna pomoc psychologiczna: doraźna pomoc psychologiczna: dyskusja o wydarzeniu dyskusja o wydarzeniu wyrzucenie z siebie emocji wyrzucenie z siebie emocji edukacja – sposoby radzenia sobie ze stresem edukacja – sposoby radzenia sobie ze stresem cel: obniżenie lęku, zablokowanie mechanizmów autodestrukcyjnych, wzmocnienie mechanizmów obronnych cel: obniżenie lęku, zablokowanie mechanizmów autodestrukcyjnych, wzmocnienie mechanizmów obronnych

60 Leczenie PTSD psychoterapia: poznawczo-behawioralna psychoterapia: poznawczo-behawioralna farmakoterapia: farmakoterapia: dominujące objawy reminiscencji, czujności, wrogości, impulsywności, natłoku myśli dominujące objawy reminiscencji, czujności, wrogości, impulsywności, natłoku myśli dominujący lęk dominujący lęk dominująca depresja dominująca depresja dominujące objawy psychotyczne dominujące objawy psychotyczne dominujące zaburzenia snu dominujące zaburzenia snu

61 Formy psychoterapii terapia radzenia sobie z lękiem: trening relaksu, trening oddychania, pozytywne myślenie, trening asertywności, blokowanie myśli terapia radzenia sobie z lękiem: trening relaksu, trening oddychania, pozytywne myślenie, trening asertywności, blokowanie myśli terapia kognitywna terapia kognitywna terapia ekspozycyjna: ekspozycja wyobrażeniowa, ekspozycja in vivo terapia ekspozycyjna: ekspozycja wyobrażeniowa, ekspozycja in vivo terapia zabawą terapia zabawą psychoedukacja psychoedukacja

62 Jak długo kontynuować terapię przy jej efektywności? Psychoterapia: Psychoterapia: Ostry PTSD >3 m-ce Ostry PTSD >3 m-ce Przewlekły PTSD >6 m-cy Przewlekły PTSD >6 m-cy Leki: Leki: Ostry PTSD: 6-12 m-cy Ostry PTSD: 6-12 m-cy Przewlekły PTSD:12-24 m-cy Przewlekły PTSD:12-24 m-cy

63 Znane są liczne przypadki osób, które opisały pozytywne skutki urazu – świadomość, że potrafią one poradzić sobie w kryzysie, że dzięki urazowi stały się bogatsze w przeżycie jakiegoś wyzwania losu. Znane są liczne przypadki osób, które opisały pozytywne skutki urazu – świadomość, że potrafią one poradzić sobie w kryzysie, że dzięki urazowi stały się bogatsze w przeżycie jakiegoś wyzwania losu.


Pobierz ppt "Reakcja na ciężki stres Adam Wysokiński. Stres wg Hansa Selyego Stres jest nieswoistą reakcją organizmu na wszelkie stawiane mu żądania – czyli stresory."

Podobne prezentacje


Reklamy Google