Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

FILOZOFIA NOWOŻYTNA XVII-XVIII WIEK KOGNITYWISTYKA.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "FILOZOFIA NOWOŻYTNA XVII-XVIII WIEK KOGNITYWISTYKA."— Zapis prezentacji:

1 FILOZOFIA NOWOŻYTNA XVII-XVIII WIEK KOGNITYWISTYKA

2 John Locke ( )

3 Główne dzieła: Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, data publikacji: 1689 (data na stronie tytułowej: 1690) Dwa traktaty o rządzie, 1690

4 Umysł, zanim nastąpi pobudzenie zmysłów przez rzeczy zewnętrzne wobec umysłu, jest pusty, jak kartka białego papieru bez żadnych znaków, bez żadnych idei, jak pusta izba, jak niezapisana tablica (tabula rasa). Wszelką wiedzę umysł uzyskuje przez zmysły.

5 Pojęcia ogólne powstają w wyniku procesu abstrakcji, któremu poddawane są dane zmysłowe.

6 Stanowisko Lockea to aposterioryzm (empiryzm) genetyczny, nawiązuje do empiryzmu genetycznego scholastyków i do Arystotelesa: niczego nie ma w umyśle, czego nie byłoby przedtem w zmyśle (nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu).

7 Nie ma wiedzy wrodzonej: pojęć i zasad obecnych w umyśle przed doświadczeniem. Stąd między innymi koncepcja wychowania jako efektu przekazywania wiedzy i zasad moralnych.

8 Idee proste (wrażenia, doznania zmysłowe, zmysłowe treści mentalne) narzucają się naszemu umysłowi, jeśli nasze zmysły reagują prawidłowo. Idee złożone są rezultatem działalności umysłu: łączenia.

9 Substancja to pojęcie, które ma charakter nieempiryczny, bo oznacza rozumowo przyjmowane podłoże (substrat) cech. Substancja jednostkowa (rzecz) to zespół idei prostych, które występują stale razem i nazywane są tą samą nazwą, co sprawia, iż sądzimy, że idea substancji jest prosta.

10 Idee jakości pierwotnych w naszym umyśle odpowiadają jakościom (cechom) rzeczy, a więc nasze poznanie empiryczne jest w części adekwatne. Cechy te takie, jak masywność, rozciągłość, kształt, zdolność ruchu nie dają się oddzielić od ciał bez względu na ich stan i wywołują w nas idee proste.

11 Idee jakości wtórnych, to reakcje naszych zmysłów na pewne cechy pierwotne przysługujące rzeczom, które mają zdolność wywoływania w nas różnych wrażeń: zapachów, barw, dźwięków, smaków.

12 Idee jakości (cech) relacyjnych są wywołane przez cechy mające charakter zdolności potencjalnych, które ujawniają się przy oddziaływaniu rzeczy na inne rzeczy, np. ognia na glinę, wskutek czego ona twardnieje i zmienia barwę, lub na nas, wskutek czego odczuwamy wrażenie gorąca.

13 Wiedza ma swe źródło w doświadczeniu zmysłowym i wewnętrznym (samoobserwacja). Doświadczenie pełni też funkcję uzasadniania wiedzy, choć nie wszelkiej, Locke twierdzi, że np. istnienie Boga uznajemy na podstawie rozumowej, dzięki refleksji nad światem i sobą. Również prawo naturalne nie jest uzasadniane empirycznie, lecz rozumowo jako przekazane ludziom przez Boga.

14 Osoba czyli ja jest świadomą myślącą istotą, obojętne z jakiej by utworzona była substancji, duchowej czy materialnej, prostej czy złożonej, która doznaje świadomie przyjemności oraz bólu, może być szczęśliwa nieszczęśliwa, a przeto troszczy się o siebie, jak daleko sięga świadomość (Rozważania…, ks. II, r. XXVII, §17). Ciało jest również nieodłączne od człowieka /…/ (Rozważania…, ks. II, r. XXVII, §15).

15 Tożsamość ja – świadomość, pamięć Skoro bowiem świadomość swego ja zawsze towarzyszy myśleniu i skoro ona właśnie czyni każdego tym, co ona nazywa sobą, prze co się odróżnia od wszystkich innych istot myślących, więc na tym jedynie polega tożsamość osoby, to znaczy: tożsamość istoty rozumnej. I jak daleko ta świadomość sięga wstecz do przeszłych działań lub myśli, tak daleko również rozciąga się tożsamość danej osoby /…/ (Rozważania…, ks. II, r. XXVII, §9).

16 Filozofia polityczna - Drugi traktat o rządzie Stan natury Thomas Hobbes ( ), autor Lewiatana (1651) opisując stan natury charakteryzuje go jako przedpolityczny i przedspołeczny. W tym stanie wojny wszystkich ze wszystkimi, jak go określa, nie ma /.../ ani własności, ani władzy, ani różnicy między moim i twoim; do każdego człowieka należy tylko to, co może sam zdobyć i na tak długo, jak długo może to utrzymać w swej mocy.

17 Dopiero powołanie suwerena (władzy politycznej), która ma monopol użycia siły, możliwe jest egzekwowanie prawa naturalnego i stanowionego, a przez to wprowadzenie i utrzymanie pokoju społecznego, dzięki czemu może istnieć społeczeństwo i państwo. Suweren stoi ponad prawem, bo jest jego egzekutorem.

18 Locke: Ludzie będąc stworzeni przez jednego wszechmogącego i nieskończenie mądrego Stwórcę, są wszyscy sługami jednego, suwerennego Pana, zostali przysłani na świat z Jego rozkazu i na jego polecenie, są Jego własnością, Jego dziełem, zostali stworzeni, by istnieć tak długo, jak Jemu, a nie komukolwiek innemu, będzie się podobać. Wszyscy oni zostali wyposażeni w takie same zdolności i wszyscy należą do wspólnoty natury (Traktat drugi, §6).

19 Ludzie są własnością Boga i są między sobą równi. Samoposiadanie: ludzie są jedynie własnością Boga, dlatego mogą decydować o sobie, gdyż władają sobą. Nikt nie ma prawa władać kimś drugim, chyba że za jego zgodą w ramach prawa, na podstawie umowy społecznej.

20 Wolność Wolność naturalna polega na niepodleganiu żadnej władzy nadrzędnej na ziemi i woli lub władzy ustawodawczej żadnego człowieka tylko prawu natury (Traktat drugi, §22). W społeczeństwie zorganizowanym jako wspólnota polityczna wolność ludzi pod władzą rządu to podleganie stałym prawom, powszechnym i uchwalanym przez powołaną przez nich władzę ustawodawczą.

21 Jest to wolność do kierowania się moją własną wolą we wszystkich sprawach, w których prawa tego nie zakazują, oraz niepodlegania zmiennej, niepewnej, nieznanej, arbitralnej woli innego człowieka (Traktat drugi, §22).

22 Samoposiadanie w teorii Lockea jest podstawą ludzkiej wolności, wolności dysponowania sobą. W stanie natury pojawiają się jednak konflikty (podobne, choć nie tak gwałtowne jak w stanie natury w teorii Hobbesa) związane z roszczeniami do własności, a to skłania ludzi do powoływania arbitrów, i w końcu

23 - władzy prawodawczej (legislatywy), - wykonawczej (egzekutywy - rządu), - władzy federatywnej (polityka zagraniczna). Suwerenem jest lud, naród (w sensie politycznym), który w okresie między odwołaniem (lub upływem kadencji) a powołaniem nowych władz, sprawuje władzę suwerenną.

24 George Berkeley ( ) Filozof, teolog, biskup anglikański związany z Irlandią

25 Główne dzieła: Próba stworzenia nowej teorii widzenia, 1709 Traktat o zasadach poznania ludzkiego, 1710 Trzy dialogi między Hylasem i Filonousem, 1713

26 Istnieją tylko idee (wrażenia lub ich zespoły), które są postrzegane przez nasz i inne umysły. Stąd teza: ich istnienie, to bycie postrzeganym: esse=percipi lub szerzej, jeśli uwzględnimy istnienie innych umysłów wraz z umysłem Boga, że istnienie to bycie postrzeganym i postrzeganie: esse=percipi et percipere.

27 Rzeczy istnieją jako wiązki idei (wrażeń), to znaczy, że istnienie rzeczy jest stwierdzalne za pomocą zmysłów, i o innym ich istnieniu nie ma sensu mówić. Rzeczy istnieją jako przedmioty postrzegane zmysłowo przez umysły ludzi i niezmysłowo przez umysł Boga. Materia nie istnieje.

28 Umysł to skupisko percepcji. Usuń percepcje, a usuniesz umysł, przywróć percepcje, a odzyskasz umysł (Notatki filozoficzne, Zeszyt A, 580). Istota lub podstawowe funkcje ducha to bycie czynnym, przyczynowienie, chcenie, działanie /…/ (Notatki filozoficzne, Zeszyt A, 829).

29 Regularność doznań zmysłowych jest rezultatem ingerencji Boga. Doznania zmysłowe wraz z regularnościami ich pojawiania się w umysłach ludzi to język Boga, za pomocą którego Bóg wskazuje nam możliwe sposoby postępowania.

30 Radykalny empiryzm Berkeleya odrzuca ogólne pojęcia abstrakcyjne (nominalizm w miejsce (umiarkowanego) realizmu pojęciowego) i prowadzi do immaterializmu. Celem Berkeleya było wykazanie, że zdrowy rozsądek, który uznaje za istniejące to, co postrzegane zmysłowo, prowadzi do, zakwestionowania istnienia materii, odrzucenia materializmu, i do odrzucenia ateizmu i wolnomyślicielstwa.

31 Monsignore Ronald Knox, Limeryk o filozofii Berkeleya: Był raz pewien młodzieniec z Lizbony, Co rzekł: Bóg będzie chyba zdziwiony, Że stojąca tu skała Nieprzerwanie istniała, Choć nie patrzył na nią nikt z żadnej strony. ODPOWIEDŹ Jestem Pańską uwaga zdumiony; Wszak to ja patrzę wciąż z każdej strony, I dlatego ta skała Nadal będzie istniała, Dzięki Bogu. Załączam ukłony

32 David Hume ( )

33 Główne dzieła: Traktat o naturze ludzkiej, Eseje, 1742 Badania dotyczące rozumu ludzkiego, 1748 Badania dotyczące zasad moralności, 1752

34 Empiryczne podstawy wiedzy impresje (wrażenia) Percepcje: idee (kopie impresji)

35 Wiązkowa koncepcja jaźni. Hume odrzuca substancjalne (kartezjańskie) pojmowanie jaźni. Według niego jaźń to strumień (wiązka) wrażeń, które stale przepływają. Nie ma impresji (wrażenia) jaźni – jaźń nie jest przedmiotem doświadczenia wewnętrznego. Idea jaźni w konfrontacji z doświadczeniem to fikcja pojęciowa. Do Humea nawiązał w na początku lat 80. XX wieku Derek Parfitt w książce Reasons and Persons

36 Widły Humea: Są tylko dwa rodzaje sądów (zdań): o stosunkach między ideami przyjmowane rozumowo zdania analityczne o faktach oparte na doświadczeniu zdania syntetyczne

37 Prawo Humea (Gilotyna Humea): Nie można logicznie wywieść ze zdań opisowych (egzystencjalnych) zdań powinnościowych. Inaczej mówiąc, nie ma przejścia logicznego od is do ought, czyli od bytu do powinności. Hume uważałby takie przejście za błąd logiczny i za błąd, który potem George E. Moore (1903) nazwał błędem naturalistycznym.

38 Związek przyczynowo-skutkowy nie ma charakteru koniecznego, czyli nie jest bezwyjątkowy. Jest on stałym następstwem zdarzeń (zjawisk) w czasie. Wskutek częstego następstwa w czasie zdarzeń dwóch rodzajów np. A B, wytwarza się w umyśle przyzwyczajenie, nawyk, który każe oczekiwać, iż ilekroć zachodzi zdarzenie rodzaju A, to nastąpi po nim zdarzenie rodzaju B

39 Jednak zdania oparte na wnioskowaniu indukcyjnym są tylko uogólnieniami empirycznymi, a więc związek między zdarzeniami rodzaju A i rodzaju B nie jest stały, a pojawienie się zdarzenia przeciwnego zdarzeniu rodzaju B (~B) nie jest wykluczone.

40 x 1 (F(x 1 ) G(x 1 )) x 2 (F(x 2 ) G(x 2 )) x 3 (F(x 3 ) G(x 3 )) ……………………. x (F(x) G(x)) Taki wniosek jest bezzasadny.

41 Według Humea przyjmujemy w sposób samorzutny (by nature) istnienie świata materialnego, ale nie możemy wykazać jego istnienia, gdyż nasza wiedza albo jest empiryczna (a doświadczamy wrażeń, a nie rzeczy), albo rozumowa (formalna).

42 Zapowiedź głównych tez pozytywizmu: -doświadczenie nie pozwala uzasadnić żadnej tezy metafizycznej (istnieje materia, bądź istnieje duch) metafizyka nie jest wiedza uzasadnioną, a nawet można ją uznać za pozbawianą sensu;

43 -tylko zdania empiryczne są sensowne i uzasadnione teorie są uzasadnione empirycznie, jeśli zdania teoretyczne prowadzą do wniosków będących zdaniami empirycznymi, podlegającymi weryfikacji weryfikacjonizm;

44 -zdania analityczne (w naukach formalnych: logika, matematyka) są sensowne i prawdziwe, jeśli są niesprzeczne wewnętrznie.


Pobierz ppt "FILOZOFIA NOWOŻYTNA XVII-XVIII WIEK KOGNITYWISTYKA."

Podobne prezentacje


Reklamy Google