Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Makroekonomia 1 Gospodarka otwarta: podstawowe pojęcia Mgr Łukasz Matuszczak.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Makroekonomia 1 Gospodarka otwarta: podstawowe pojęcia Mgr Łukasz Matuszczak."— Zapis prezentacji:

1 Makroekonomia 1 Gospodarka otwarta: podstawowe pojęcia Mgr Łukasz Matuszczak

2 Spis treści Autarkia, a gospodarka otwarta Bilans płatniczy (BP) Definicja Podwójne księgowanie Rachunki BP Podstawowa tożsamość BP Nierównowaga BP BP a SNA Podstawowa tożsamość SNA w gospodarce otwartej i zamkniętej Kurs walutowy System kursowy Kwotowanie Zmiana kursu walutowego Kurs kupna a kurs sprzedaży

3 Gospodarka zamknięta - autarkia Gospodarka otwarta

4 Szybkie zadanie Posługując się danymi z bazy danych Banku Światowego porównaj stopień otwarcia różnych gospodarek. Czy widoczne są jakieś prawidłowości, jeśli chodzi o relację między otwarciem a wielkością gospodarek, stopniem ich rozwoju ekonomicznego? Jak w porównaniu z innymi krajami można ocenić stopień otwarcia gospodarki Polski? Jak to jest możliwe, że niektóre kraje mają stopień otwarcia (mierzony eksportem do PKB) powyżej 100%?

5 Bilans płatniczy Zestawienie wszystkich transakcji zawieranych w jakimś okresie między rezydentami a nierezydentami danego kraju: Co to znaczy rezydent? Typy transakcji Bilans jako kategoria strumieniowa (jak PKB)

6 Kto odpowiada za kompilację bilansu płatniczego? Kompilacją bilansu płatniczego zajmuje się NBP. Sporządzane są następujące dokumenty: Kwartalny Bilans Płatniczy Rzeczpospolitej Polskiej Miesięczny Bilans Płatniczy Rzeczpospolitej Polskiej Coroczna publikacja bilansu płatniczego Międzynarodowa pozycja inwestycyjna 6

7 Skąd pochodzą definicje? Balance of Payments and International Investment Position Manual Sixth Edition (BPM6) Manual on Statistics of International Trade in Services 2010 (MSITS 2010) System of National Accounts(SNA 2008) European System of Accounts (ESA 2010)

8 Podwójny zapis Konwencja podwójnego księgowania po stronie kredytowej po stronie debetowej

9 Co oznaczają te zapisy? Zapis po stronie debetowej oznacza wzrost aktywów zagranicznych posiadanych przez rezydentów lub zmniejszenie się ich zobowiązań wobec zagranicy (przychody) Zapis po stronie kredytowej oznacza wzrost zobowiązań wobec zagranicy (np. wzrost aktywów krajowych posiadanych przez zagranicę) lub spadek należności rezydentów (rozchody)

10 Zapisy po stronie kredytowej Po stronie kredytowej bilansu płatniczego zapisujemy: eksport dóbr i usług dochody rezydentów należne z zagranicy transfery otrzymane z zagranicy zwiększenie krajowych zobowiązań wobec zagranicy zmniejszenie aktywów zagranicznych posiadanych przez rezydentów Z punktu widzenia rynku walutowego zapisy po stronie kredytowej powodują zwiększanie się podaży walut obcych

11 Zapisy po stronie debetowej Po stronie debetowej bilansu płatniczego zapisujemy: import dóbr i usług dochody nierezydentów należne z kraju transfery dla zagranicy spadek krajowych zobowiązań wobec zagranicy wzrost aktywów zagranicznych posiadanych przez rezydentów Z punktu widzenia rynku walutowego zapisy po stronie debetowej powodują zwiększanie się popytu na waluty obce

12 Struktura bilansu płatniczego Bilans płatniczy składa się z kilku rachunków, gdzie zapisywane są poszczególne typy transakcji 1. Rachunek obrotów bieżących Towary (dobra nabyte/zbyte, złoto niemonetarne, merchanting, uszlachetnianie, naprawy) Usługi (transportowe, turystyczne, komunikacyjne, ubezpieczeniowe, finansowe itd.) Dochody czynników produkcji Wynagrodzenia siły roboczej Dochody inwestycyjne z kapitału Inne dochody Transfery bieżące

13 Struktura bilansu płatniczego 2. Rachunek obrotów kapitałowych – obejmuje transfery kapitałowe, do których zalicza się dary i środki z tytuł pomocy bezzwrotnej, dokonane z wyraźnym przeznaczeniem na finansowanie Śródków trwałych, jak również umorzenie długów oraz nabywanie/zbywanie aktywów kapitałowych o charakterze niefinansowym (patenty, licencje, prawa własności, znaki handlowe, grunty pod budowę ambasad)

14 Struktura bilansu płatniczego 3. Bilans obrotów finansowych Inwestycje bezpośrednie – transakcje związane z ustanawianiem trwałych i bezpośrednich więzi ekonomicznych (nabycie co najmniej 10% udziałów w kapitale firm) Inwestycje portfelowe – płatności z tytułu zakupu i sprzedaży udziałowych (nie będących inwestycjami bezpośrednimi) oraz dłużnych papierów wartościowych Pozostałe inwestycje – transakcje finansowe, które nie są ujmowane z inwestycjach bezpośrednich, inwestycjach portfelowych ani oficjalnych aktywach rezerwowych, a które wpływają na krajowe należności i zobowiązania

15 Struktura bilansu płatniczego 4. Saldo błędów i opuszczeń – wynika z transakcji niezarejestrowanych lub nieprawidłowo ujętych w sprawozdaniach 5. Oficjalne aktywa rezerwowe – transakcje dokonywane przez bank centralny w zakresie obrotów na rachunkach bieżących i lokat w bankach zagranicznych, obrotów zagranicznymi papierami wartościowymi, transzy rezerwowej MFW oraz zakupów i sprzedaży złota monetarnego.

16 Podstawowa tożsamość bilansu płatniczego Podstawowa tożsamość bilansu płatniczego (z zasady podwójnego księgowania): CA + KA + FA + SD + RES = 0 Gdzie: CA – current account (rachunek bieżący) KA – capital account (rachunek kapitałowy) FA – financial account (rachunek finansowy) SD – statistical discrepancy (saldo błędów) RES – reserves (zmiana rezerw) Bilans płatniczy zawsze sumuje się do 0 (w sensie księgowym)!

17 (Nie)równowaga bilansu płatniczego Bilans płatniczy w sensie księgowym zawsze sumuje się do 0. Dlaczego zatem mówi się o nadwyżce, deficycie lub równowadze bilansu płatniczego? O równowadze bilansu płatniczego (lub nierównowadze w postaci nadwyżki bądź deficytu) mówimy jedynie w odniesieniu do rachunków bilansu z wyłączeniem pozycji finansujących (czyli oficjalnych aktywów rezerwowych). Pozycje bilansu płatniczego z wyłączeniem rezerw nazywa się bilansem płatniczym w wąskim rozumieniu: BP = CA + KA + FA + SD Jeśli suma sald powyższych rachunków jest dodatnia, mówimy o nadwyżce bilansu płatniczego w wąskim rozumieniu. Gdy jest ujemna – mówimy o jego deficycie

18 Nierównowaga BP a zmiana rezerw Z definicji bilansu płatniczego w wąskim rozumieniu wynika, że: BP = RES Oznacza to, że bilans płatniczy jest w równowadze, gdy saldo rezerw nie zmienia się. Deficyt bilansu płatniczego oznacza sytuację, w której obserwujemy zmniejszenie się rezerw (UWAGA: zmniejszenie rezerw księgowane jest po stronie kredytowej ze znakiem dodatnim, gdyż jest to zmniejszenie się aktywów zagranicznych posiadanych przez rezydentów; na rynek walutowy napływają waluty obce). Odwrotnie w przypadku nadwyżki BP

19 Zadania dotyczące BoP Posługując się danymi dotyczącymi polskiego bilansu płatniczego w okresie , oceń prawdziwość następujących stwierdzeń: Gospodarka Polski charakteryzuje się trwałą nadwyżką na rachunku obrotów finansowych i deficytem na rachunku obrotów kapitałowych. W ostatnich latach, dwoma składnikami rachunku obrotów bieżących o dodatnim saldzie były usługi i transfery. Deficyt rachunku obrotów bieżących finansowany jest przede wszystkim z inwestycji bezpośrednich. W ostatnich latach obserwujemy dodatnie saldo błędów i opuszczeń. W 2010 roku bilans płatniczy Polski w wąskim rozumieniu zamknął się deficytem. Wejście Polski do UE znalazło swoje odzwierciedlenie w polskim BP między innymi w postaci wzrost dodatniego salda transferów netto z zagranicy. Które kraje UE mają nadwyżkę, a które deficyt rachunku obrotów bieżących? Czy to trwałe, czy nietrwałe - odwołaj się do danych z przeszłości?

20 Od wydatków do dochodu rozporządzalnego w gospodarce zamkniętej PKB = C + I + G PNB = PKB PNN = PNB – Amort. DN = PNN - T VAT DDO = DN + B – T PIT DDO = C + S Czyli C + I + G – Amort. – T VAT + B – T PIT = C + S I = S + (T VAT + T PIT - B – G) + Amort. Inwestycje = Oszczędności prywatne + Oszczędności rządu + Amortyzacja Inwestycje = Oszczędności prywatne + Saldo budżetu państwa + Amortyzacja Inwestycje netto = Oszczędności prywatne + Saldo budżetu państwa

21 Od wydatków do dochodu rozporządzalnego w gospodarce otwartej PKB = C + I + G + NX PNB = PKB + dochody netto z własności za granicą (R) PNN = PNB – Amort. DN = PNN + transfery jednostronne z zagranicy (TR)– T VAT DDO = DN + B – T PIT DDO = C + S Czyli C + I + G + NX+ R – Amort. + TR – T VAT + B – T PIT = C + S I = S + (T VAT + T PIT - B – G) - (NX + R + TR) + Amort. Inwestycje = Oszczędności prywatne + Oszczędności rządu + Oszczędności zagranicy + Amortyzacja Inwestycje = Oszczędności prywatne + Saldo budżetu państwa – Saldo rachunku obrotów bieżących + Amortyzacja Inwestycje netto = Oszczędności prywatne + Saldo budżetu państwa – Saldo rachunku obrotów bieżących I = S – deficyt budżetu – CA

22 Tożsamość oszczędności i inwestycji: interpretacja I = S – deficyt budżetu – CA S = I + deficyt budżetu + CA W gospodarce zamkniętej źródłem finansowania inwestycji są tylko oszczędności krajowe; w gospodarce otwartej można je finansować z oszczędności zagranicznych Gospodarka zamknięta może przeznaczyć oszczędności prywatne na inwestycje lub finansowanie deficytu budżetowego Gospodarka otwarta może przeznaczać oszczędności na budowę własnego zasobu kapitału, finansowanie deficytu budżetowego lub na zakup aktywów zagranicznych (inwestowanie zagranicą, pożyczanie zagranicy)

23 Tożsamość oszczędności i inwestycji: interpretacja W przeciwieństwie do gospodarki zamkniętej, gospodarka otwarta mająca zyskowne możliwości do inwestowania nie musi zwiększać krajowych oszczędności, aby je wykorzystać Możliwe jest jednoczesne zwiększanie inwestycji i zwiększanie zadłużenia zagranicznego, bez zmiany krajowych oszczędności

24 Deficyty bliźniacze: przykład USA Powiązanie miedzy saldem rachunku obrotów bieżących, inwestycjami oraz prywatnymi i rządowymi oszczędnościami jest tożsamością i nie bazuje na żadnej teorii ekonomicznej, nie możemy prognozować skutków polityki bez jakiegoś modelu gospodarki W okresie prezydentury Ronalda Reagana w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych, Stany Zjednoczone obniżyły podatki i podniosły niektóre wydatki rządowe, znacznie zwiększając deficyt budżetowy oraz gwałtownie pogłębiając deficyt rachunku obrotów bieżących Wydarzenia te doprowadziły do pojawienia się opinii, że deficyt rządowy i rachunku obrotów bieżących to tzw. deficyty bliźniacze CA = S – I – (G-T) Jeśli rośnie deficyt rządowy (G – T rośnie), a oszczędności prywatne i inwestycje nie zmieniają się znacząco, nadwyżka rachunku obrotów bieżących musi spaść o mniej więcej tyle samo, o ile wzrósł deficyt fiskalny Zadanie W latach dziewięćdziesiątych w polityce fiskalnej krajów należących do UE obserwowaliśmy redukcję wydatków wymuszoną w dużej mierze przez kryteria konwergencji z Maastricht, od spełnienia których zależało przyjęcie kraju do UGW. Znajdź informacje o saldzie budżetu, saldzie rachunku obrotów bieżących oraz oszczędnościach krajowych za lata kraju, który miał ogromne kłopoty ze spełnieniem fiskalnych kryteriów konwergencji - Belgii. Czy w przypadku Belgii zadziałał mechanizm opisywany przez teorię deficytów bliźniaczych. Jeśli nie, to czemu mogło się tak stać?

25 Kurs walutowy Kurs walutowy jest ceną jednej waluty wyrażoną w innej walucie Każdy kurs walutowy można wyrazić na dwa sposoby: w kwotowaniu bezpośrednim – podając cenę walut obcych w walucie krajowej w kwotowaniu pośrednim – podając ile kosztuje waluta krajowa w walutach obcych Jeden sposób kwotowania jest odwrotnością drugiego W Polsce najczęściej posługujemy się kwotowaniem bezpośrednim Zapis 3,08 PLN/USD oznacza kurs (cenę) dolara wyrażony w złotych Często posługujemy się zapisem: USD/PLN 3,08

26 System walutowy danego kraju System walutowy (system kursowy, reżim kursowy) to zamierzony przez władze monetarne zakres zmienności kursu walutowego Władze mogę zdecydować, iż kurs w ogóle nie powinien się wahać lub że może zmieniać się dowolnie w zależności od sytuacji rynkowej (układu popytu i podaży) lub wybrać różne warianty pośrednie

27 Systemy walutowe System kursu stałego System kursu sztywnego System kursu pełzającego Pasmo wahań System kursu płynnego Stały i nieodwracalnie usztywniony poziom kursów. O poziomie kursu zdecydował parlament / rząd Kurs wyznacza BC, ale z góry ustala ścieżkę jego zmian (np. tempo dewaluacji ) Kurs stały, ale z możliwością zmiany jego poziomu przez BC. O poziomie kursu decyduje BC/ rząd etc. S T O P I E Ń P Ł Y N N O Ś C I K U R S U W A L U T O W E G O BC wyznacza kurs oficjalny, ale kurs rynkowy może wahać się wokół niego w ramach ustalonego przez BC pasma wahań Kurs ustalany tylko przez rynek (mechanizm popytowo- podażowy)

28 Skąd się bierze kurs walutowy w systemie kursu płynnego? Kurs walutowy to cena Cena jest parametrem ustalanym na rynku W systemie kursu płynnego kurs walutowy jest wynikiem interakcji miedzy popytem a podażą na waluty na rynku walutowym

29 Kurs ustala się na rynku M d1 E0E0 MsMs E1E1 M1M1 M2M2 M d2 Podaż waluty, czyli oferta sprzedaży waluty (np. euro) w zależności od jej ceny wyrażonej w drugiej walucie (np. w złotych) Popyt na walutę, czyli chęć kupna waluty (np. euro) w zależności od jej ceny wyrażonej w drugiej walucie (np. w złotych) Ilość walut obcych Kurs

30 Popyt i podaż walut obcych Kurs ustala się pod wpływem popytu na daną walutę i jej podaży; przykładowe czynniki powodujące ich zmiany: Handel zagraniczny, np. jeśli polska firma eksportuje swój produkt do Niemiec, jej kontrahent płaci należność w euro. Firma ponosi koszty w złotych (płace pracowników, surowce, energia itp.), a zatem musi sprzedać euro na rynku walutowym (zamienić je na złote) podaż euro rośnie Wynagrodzenia czynników produkcji zatrudnionych zagranicą, np. jeśli amerykańska firma ma filie w Polsce działającą na polskim rynku, osiąga ona zyski w złotych, a zysk firmy transferowany jest do USA – najpierw złote muszą zostać zamienione (na rynku walutowym) na dolary popyt na dolary rośnie Przepływ kapitału, np. fiński fundusz emerytalny kupuje obligacje polskiego rządu; fundusz ma euro, zaś rząd sprzedaje obligacje za złotówki; nabywca obligacji musi najpierw na rynku walutowym kupić złote podaż euro rośnie

31 Rynek i kurs walutowy w praktyce Rynek walutowy opiera się o instytucję pośrednika Pośrednik sprzedaje i skupuje waluty zarabiając na różnicy ceny kupna i sprzedaży Kurs bid i ask Widełki kursowe (spread) Źródło:

32 Zadania dotyczące kursów walutowych Znajdź definicję kwotowania amerykańskiego i europejskiego kursu walutowego Porównaj kwotowania tych samych par walut w Polsce i UK, Pokaż na danych Paradoks Siegela. Korzystając z portalu prezentującego dane historyczne o kurach walutowych: oceń jak w okresie ostatnich 36 miesięcy zmieniał się kurs CHF względem PLN Jak wpływało to na sytuację eksportów, a jak importerów Szwajcarii oraz USA. ?

33 Makroekonomia I Ćwiczenia Dostępne kraje OECD (Organization for Economic Co-operation and Development): 1.Belgia9.Hiszpania17.Niemcy24.Szwajcaria 2.Chile10.Islandia18.Norwegia25.Szwecja 3.Czechy11.Izrael 19.Nowa Zelandia26.Turcja 4.Dania12.Japonia Polska 27.Węgry 5.Estonia13.Kanada20.Portugalia 28.Wielka Brytania 6.Finlandia 14.Korea Południowa21.Słowacja29.Włochy 7.Francja15.Luksemburg22.Słowenia 8.Grecja16.Meksyk Stany 23.Zjednoczone


Pobierz ppt "Makroekonomia 1 Gospodarka otwarta: podstawowe pojęcia Mgr Łukasz Matuszczak."

Podobne prezentacje


Reklamy Google