Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim."— Zapis prezentacji:

1 MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego.

2 REWALIDACJA INDYWIDUALNA Cz. 2 Opracowała: Monika Haligowska

3 ORGANIZACJA I PROWADZENIE ZAJĘĆ praca korekcyjna powinna być poprzedzona DIAGNOZĄ, dzięki której można ustalić: - możliwości intelektualne i psychofizyczne, - stopień opanowania umiejętności i wiedzy ucznia z danego przedmiotu DIAGNOZĘ dokonuje się w oparciu o: - wywiad z rodzicami, - opinie wychowawcy, - badania lekarskie - badania psychologiczno – pedagogiczne (testy, obserwacja, rozmowa z dzieckiem) dotyczą.: a) rozwoju intelektualnego, motoryki, funkcjonowania analizatorów, b) dojrzałości społecznej i niektórych cech osobowości, c) badania pedagogiczne określające poziom wiadomości i umiejętności, trudności w uczeniu się, d) badania ustalające aktualną sytuację rodzinną, status rodziny, jej wpływ na rozwój dziecka.

4 DIAGNOZA Określenie: a) rodzaju niepełnosprawności, b) poziomu rozwoju percepcji wzrokowej: spostrzeganie, analiza, synteza, c) poziomu rozwoju percepcji słuchowej: słuch fonematyczny, słuch fonetyczny, analiza i synteza słuchowa, wrażliwość słuchowa, słuch muzyczny, d) poziomu koordynacji: wzrokowo-ruchowej, wzrokowo słuchowej, wzrokowo – słuchowo – ruchowej, e) uwaga: trwałość, zdolność koncentracji, stopień rozwoju uwagi dowolnej, f) pamięć: poziom rozwoju pamięci świeżej i trwałej, mechanicznej, logicznej; pamięci słów, zdań, tekstów; pamięci wzrokowej, słuchowej, wzrokowo - słuchowo - ruchowej;

5 DIAGNOZA STATYCZNA: jednorazowe rozpoznanie diagnostyczne zjawiska, stanu rzeczy (np. badanie ilorazu inteligencji). DIAGNOZA DYNAMICZNA: pozwala na ujęcie funkcjonowania dziecka w jego stawaniu się. Pozwala analizować dynamikę rozwojową, dostrzegać zmiany rozwojowe jednostki, zarówno w naturalnych sytuacjach edukacyjnych, jak też pod wpływem oddziaływań rehabilitacyjnych. Diagnoza ta jest zgodna z rozwojem dziecka i naturalną potrzebą uczenia się. Diagnoza powinna obejmować wszystkie aspekty związane z daną wadą: - moment ujawnienia się choroby, - lokalizacje zaburzenia, wady, - przyczyny wady, poziom - głębokość niepełnosprawności. (Przetacznikowa, 1986)

6 Po przeprowadzeniu diagnozy przechodzimy do: USTALENIA celów kształcenia i programu nauczania z uwzględnieniem zasady indywidualizacji, biorąc pod uwagę możliwości percepcyjne dziecka, stan jego aktualnej wiedzy i umiejętności. OCENIANIA ucznia według przyrostu jego umiejętności i wiedzy w stosunku do punktu wyjściowego, a nie poziomu klasy lub stopnia realizacji programu. Opracowanie kryteriów ocen uwzględniających punkt wyjściowy dla ucznia, a nie ogólne kryteria dla zdrowych uczniów. DOKUMENTOWANIA przyrostu wiedzy i umiejętności: - pośrednio (wypracowania, notatki, testy, prace plastyczne, kartkówki, sprawdziany), - bezpośrednio (obserwacja zachowań jak uczeń wykonuje zadania, jak radzi sobie z postawionym problemem, jak się zachowuje). PRZEPROWADZENIA kontrolnego badania sprawdzającego efekty pracy.

7 METODY PRACY W przypadku zajęć korekcyjno-wyrównawczych stosowane metody pracy muszą uwzględniać prawidłowości psychoruchowe rozwoju, stymulować aktywność poznawczą dziecka. Do takich metod zaliczamy: A)metody czynnościowe, B)metody przeżywania działania, odkrywania i podania. Polegają one na stworzeniu takiego mechanizmu czynności, aby od czynności na materiale konkretnym przejść do abstrakcyjnych działań intelektualnych. Zachodzi tu proces polegający na tym, że czynności konkretne uwewnętrznienia prowadzą do czynności wyobrażeniowej. Stosując te metody nauczyciel jest w stanie skutecznie połączyć problemy stymulacji rozwoju zaburzonych funkcji psychicznych z budowaniem struktury wiedzy i umiejętności.

8 METODY PRACY SŁUŻĄCE ROZWOJOWI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO INTELEKTUALNIE nauczanie sytuacyjne elementy metody Treningu Umiejętności Społecznych trening czystości terapia stymulacyjna wg C. Delacato elementy Metody Ruchu rozwijającego W. Sherborne elementy Metody Dobrego Startu M. Bogdanowicz elementy metody poznawania polisensorycznego wg pór roku – Poranny krąg Metoda M. CH. Knilla Metoda TEACCH Metoda Ułatwionej Komunikacji Metoda F. Affolter Metoda Integracji Sensorycznej muzykoterapia

9 FORMY PRACY KOREKCYJNO – KOMPENSACYJNEJ Wyróżnia się dwie podstawowe: 1.Indywidualna praca korekcyjno-wyrównawcza stosowana w przypadku stwierdzenia dużych niedoborów rozwojowych wymagających bardzo intensywnego treningu. 2. Zespołowa praca korekcyjno-wyrównawcza, którą stosujemy w zespołach tak dobranych, że dzieci uczestniczące w zajęciach wykazują te same niedobory i możliwości poznawcze. Ustalamy wtedy ten sam wspólny program, stosując zasadę pełnej indywidualności.

10 Pracę realizuje się W POSTACI JEDNOSTEK ZAJĘCIOWYCH, z których każdą możemy podzielić na trzy części: 1.wprowadzającą – nawiązanie kontaktu emocjonalnego, 2. merytoryczną – intensywny trening zaburzonych funkcji, a w późniejszym okresie kształtowanie wiedzy i umiejętności, 3. końcową – obejmującą ćwiczenia uspokajające oraz wzmocnienia mające na celu pobudzenie pozytywnej motywacji.

11 Czas zajęć korekcyjno-wyrównawczych jako jednostki może trwać min. Mając na uwadze dobro dziecka należy w pracy korekcyjno-wyrównawczej dobierać takie zasady, formy i metody, aby umożliwić dziecku jego optymalny rozwój zgodny z jego indywidualnymi zdolnościami i możliwościami. Najważniejsze jest, aby dziecko chętnie i aktywnie uczestniczyło w zajęciach korekcyjno – kompensacyjnych, wyrównało oraz opanowało wiadomości i umiejętności potrzebne do kontynuowania nauki w szkole.

12 ZASADY I METODY PRACY Z DZIECKIEM zajęcia powinny być realizowane w układzie: terapeuta – dziecko; wszystko co się na zajęciach dzieje powinno przybierać postać dialogu pomiędzy dorosłym a dzieckiem; dzięki temu w miarę precyzyjnie można sterować mechanizmem uwewnętrzniania, wykorzystywać modelowanie i naśladownictwo oraz wzmacniać i utrwalać pożądane zachowania; istotą ww. dialogu jest naprzemienne układanie i rozwiązywanie zadań, co pozwala na takie organizowanie procesu uczenia się, aby przebiegał w strefie najbliższego rozwoju. (Gruszczyk – Kolczyńska, 1994).

13 POTRZEBA CIĄGŁEGO DIAGNOZOWANIA DZIECKA I DOSTOSOWANIA ĆWICZEŃ DO MOŻLIWOŚCI WYZNACZONYCH SFERĄ NAJBLIŻSZEGO ROZWOJU STREFA NAJBLIŻSZEGO ROZWOJU: to pewien umowny obszar wyznaczony dwiema granicami. Dolna granica to aktualne możliwości dziecka, to, co można uchwycić w klasycznym badaniu testowym. Górna granica to kres możliwości dziecka w danym momencie. (Gruszczyk – Kolczyńska, 1980, s. 173 – 174).

14 Strefa najbliższego rozwoju nie jest statyczna, zmienia się w toku uczenia się. Następuje przekroczenie poziomu rozwoju, gdy dziecko jest stymulowane, kierowane i wspomagane przez dorosłego. Może jednak wystąpić regresja: cofnięcie się do aktualnych możliwości dziecka spowodowane chorobą lub zmęczeniem. Dlatego ważne jest, aby dorosły prowadząc zajęcia z dzieckiem potrafił określić na każdych zajęciach zakres SFERY NAJBLIZSZEGO ROZWOJU. Należy stawiać wymagania takie, które graniczą z kresem możliwości dziecka, ale go nie przekraczają, nie można bowiem przeciążać organizmu dziecka.

15 HIPOTEZY DOTYCZĄCE ETIOLOGII ZABURZEŃ ROZWOJOWYCH W KONTEKŚCIE ICH DIAGNOZY ZABURZENIA ROZWOJOWE: trudności na jakie napotyka dziecko w poszczególnych sferach funkcjonowania, deficyty rozwojowe. ETIOLOGIA wg H. Spionek (1981) biologiczne przyczyny : - dziedziczenie -uszkodzenie układu nerwowego w okresie płodowym /w czasie porodu społeczne przyczyny: - nieprawidłowa struktura rodziny. - niekorzystne, patologiczne właściwości psychiczne rodziców. - wadliwe oddziaływanie wychowawcze, błędy rodziców. - wadliwe oddziaływanie dydaktyczno-wychowawcze szkoły.

16 METODY STOSOWANE W BADANIU INDYWIDUALNYM DZIECI PODEJRZANYCH O ZABURZENIA W ROZWOJU PSYCHORUCHOWYM 1)METODY KLINICZNE: TESTY a)Orientacyjny Test Psychoruchowego Rozwoju Dziecka – Denver, b)Skala Rozwoju Gesella, c)Skala Brunet-Lezine d) Skala Psyche Cattel do badania inteligencji niemowląt zarówno dla dzieci w wieku 2-30 miesięcy, jak też dla dzieci starszych upośledzonych, których wiek inteligencji mieści się w granicach 2-30 miesiąca życia, została opracowana przez Kostrzewskiego, e) Skala Sprawności Motorycznej Dziecka w wieku 1-5 lat, f)Skala Dojrzałości Społecznej wg Dolla, g)Test Wechslera, WYWIAD, ROZMOWA OBSERWACJA ANALIZA WYTWORÓW DZIECKA 2) METODY EKSPERYMENTALNE (Kostrzewski, 1978)

17 METODY STOSOWANE W BADANIU INDYWIDUALNYM DZIECI PODEJRZANYCH O ZABURZENIA W ROZWOJU PSYCHORUCHOWYM METODY TESTOWE – przykładowe Skala Rozwoju Psychoruchowego Brunet-Lezine służy do oceny rozwoju psychoruchowego niemowląt i małych dzieci, w okresie od 1 miesiąca do 5 lat. Poszczególne próby odnoszą się do czterech sfer zachowania, takich jak: a) kontrola postawy i sfera ruchowa, b) koordynacja wzrokowo-ruchowa, c) mowa, d) uspołecznienie. Dla poszczególnych sfer oblicza się wiek rozwojowy oraz iloraz rozwoju. Nie bierze się pod uwagę mowy. Pomoce testowe pozwalają na prowadzenie badania w formie zabawy. Porównanie stopnia rozwoju poszczególnych sfer zachowania pozwala na sformułowanie wskazań do terapii. Skala ta nie powinna być wykorzystywana do przewidywania rozwoju umysłowego dziecka w przyszłości.

18 PROBLEM LATERALIZACJI orientacja przestrzenna odróżnianie strony prawej od lewej poznawanie schematu własnego ciała metody diagnozowania przyczyny zaburzeń i metody ich korygowania

19 LATERALIZACJA stronność półkulowa mózgu; lateralizację czynności nazywa się też asymetrią funkcjonalną mózgu: specjalizacja półkul mózgu, które ze sobą współdziałają; każda z półkul spełnia dominującą rolę dla określonych czynności; jest postępującym procesem, kształtującym się stopniowo wraz z wiekiem i ogólnym rozwojem ruchowym dziecka, w wyniku którego zaznacza się przewaga jednej strony ciała nad drugą;. dziecko rodzi się z określoną predyspozycją do danego modelu lateralizacji (Bogdanowicz, 1992)

20 MODELE LATERALIZACJI a)lateralizacja jednorodna – narządy ruchu i zmysłu dominują po jednej stronie osi ciała. Występuje najczęściej u osób dorosłych. Przyjmuje się ją za model idealny. Wyróżnia się w niej: lateralizację prawostronną: praworęczność, prawooczność, prawonożność, lateralizację lewostronną: leworęczność, lewooczność, lewonożność

21 MODELE LATERALIZACJI b) lateralizacja niejednorodna: lateralizacja skrzyżowana: występuje przewaga czynnościowa narządów, ale nie po tej samej stronie ciała, ale po obu (np. praworęczność, lewooczność, prawonożność) lateralizacja nieustalona / słaba: - brak dominacji narządów (np. oburęczność, obuoczność, obunożność) lub jednego z narządów (np. oburęczność, lewooczność, prawonożność); - obustronność: nie ma większego napięcia mięśniowego po jednej stronie ciała; - świadczy o niewykształceniu się dominacji półkul mózgowych; może to być wyrazem opóźnionego dojrzewania i zwolnionego procesu rozwoju lateralizacji (oburęczność pierwotna) albo wyrazem treningu / przestawiania dziecka (oburęczność wtórna).

22 DOMINUJĄCA ROLA PÓŁKUL W ODNIESIENIU DO OKREŚLONYCH CZYNNOŚCI PÓŁKULA LEWAPÓŁKULA PRAWA JĘZYK: -mowa ustna, pisana PRECEPCJA DŹWIĘKÓW MOWY -samogłoski, spółgłoski PERCEPCJA WZROKOWA SYMBOLI - litery, cyfry, nuty MATERIAŁ ABSTRAKCYJNY - cyfry, litery, nuty SEKWENCJE CZASOWE - głoski zorganizowane w słowa ANALITYCZNE UJMOWANIE INFORMACJI PERCPECJA WZROKOWO – PRZESTRZENNA - fiksowanie lewego oka na przedmiocie PERCEPCJA DŹWIĘKÓW MUZYKI słuch muzyczny PERCEPCJA WZROKOWA: - twarzy, kształtów, przestrzeni, figur geometrycznych, materiał konkretny: litery, wyrazy, obrazki SEKWENCJE PRZESTRZENNE litery zorganizowane w wyrazy UJMOWANIE INFORMACJI: - syntetyczne - symultaniczne, jednoczesne

23 ROZWÓJ LATERALIZACJI Nie ma dokładnie określonych granic wieku, w których ostatecznie ustalają się dominacje półkul. Okres noworodkowy: kora mózgowa nie jest dojrzała do lateralizacji, nie występują więc jej objawy. Wszystkie asymetryczne ruchy dziecka do 3 m-ca życia to aktywność podkory i nie wskazują na dominację ośrodków. Noworodki lepiej odbierają lewym uchem muzykę, prawym mowę. W 3 m-cu wyciągają dwie ręce i nogi. Ok. 5-6 m-c (koniec II kwartału): dziecko chwyta całą dłonią (chwyt dłoniowy/nakładkowy/małpi), ale do chwytania wyciąga obie ręce.

24 Przełom II i III kwartału: częstsze sięganie jedną ręką, druga bierna w przykurczu 7-8 m - c (III kwartał): początek lateralizacji czynności ruchowych. Widać różnicę między dziećmi preferującymi prawą (tych więcej) a lewą rękę. Pojawia się chwyt nożycowy (przeciwstawienie kciuka reszcie palców). 9 m - c: pojawia się chwyt pęsetkowy (chwytanie dwoma palcami: kciukiem i wskazującym), intensywna manipulacja przedmiotami. Pojawia się wyraźna preferencja jednej z rąk (jeśli pojawi się ok. 7 m -ca, to mówimy o wczesnej lateralizacji).

25 Przełom 1 i 2 r.ż.: zaniknięcie objawów lateralizacji, zmniejsza się preferencja jednej ręki – wpływa na to rozwój chodu, który jest czynnością symetryczną i angażuje nogi w równym stopniu. Objawy wracają wraz z automatyzacją chodzenia, na przełomie 2 i 3 r.ż. Od 2 do 4 r.ż.: częsta jest oburęczność, która zanika u wielu dzieci z wiekiem. Praworęczność ustala się szybciej (2-3 r.ż.) niż leworęczność (3-4 r.ż.). 4 r.ż.: ustalenie dominacji jednej z rąk (dominacja chwiejna). Więcej jest dzieci praworęcznych: 1) część oburęcznych dojrzała do jednoręczności, 2) część z tendencjami preferowania lewej ręki przestawiła się na prawą wskutek oddziaływania środowiska). Początek ustalania ośrodków mowy w jednej z półkul (zwykle lewa).

26 6-7 r.ż.: ugruntowanie dominacji jednej z rąk poprzez naukę pisania (początek wieku wczesnoszkolnego). Jedna półkula zaczyna dominować w percepcji słuchowej i wzrokowej, stabilizują się w niej ośrodki mowy. Jeśli do tego czasu nie wytworzy się preferencja jednej z rąk, oznacza to, że rozwój lateralizacji jest opóźniony; wówczas należy zdecydować się na którąś z rąk r.ż.: ostateczne wykształcenie się jednostronnej lateralizacji czynności ruchowych (przełom młodszego i starszego wieku szkolnego). Jeśli jest opóźnione, zwykle występują trudności w nauce. Ok. 20 r.ż.: pełna dojrzałość anatomiczna i fizjologiczna układu nerwowego. (Bogdanowicz, 1992)

27 LATERALIZACJA POWIĄZANA JEST Z: motoryką wielką (ruchową) motoryką małą (manulaną) orientacją przestrzenną koordynacją wzrokowo – ruchową percepcją wzrokową myśleniem czasowo – przestrzennym opartym na pojęciach: wczoraj, wcześniej, następnie, kolejny, ostatni, itp. Lateralizacja jest powiązana z rozwojem kinestetyczno – ruchowym. Powiązane się ze sobą: wrażenia, spostrzeżenia wzrokowo – słuchowe z motoryką – ruchem. Na tej podstawie powstają związki ruchowo – wzrokowo – słuchowe.

28 Istnieje podejrzenie o zaburzenie lateralizacji u dzieci, u których obserwuje się następujące objawy : dziecko posługuje się sprawniej lewą ręką, czasami posługuje się na równi obiema; ma słabą sprawność manualną, której może towarzyszyć ogólna niezręczność ciała; przejawia trudności w przyswajaniu pojęć określających kierunki przestrzenne; wykazuje trudność w orientacji w stronach swojego ciała.

29 SKUTKI EDUKACYJNE I ROZWOJOWE ZABURZEŃ LATERALIZACJI: trudności w określeniu osi i schematu ciała (nie wie, gdzie jest prawa, a gdzie lewa strona); obniżone tempo pracy; mała dynamika ruchu (mała aktywność); mała precyzja ruchu; niezręczność; brak płynności ruchu; obniżony poziom sprawności manualnej; obniżony poziom graficzny; słaba koordynacja ruchów rąk; brak swobody ruchu; nadmierne napięcie mięśni rąk; brak automatyzacji ruchów; wzmożona męczliwość rąk; słaba koncentracja uwagi na ruchu; słaba pamięć ruchu;

30 nadwrażliwość emocjonalna; słaba orientacja przestrzenna; trudności w rozumieniu i posługiwaniu się pojęciami czasowo – przestrzennymi; trudności w pisaniu; a) inwersja dynamiczna i statyczna, b) opuszczanie linijek, c) zniekształcona strona graficzna zapisu (błędy konstrukcyjne, w nachyleniu, w proporcjonalności), d) niski poziom estetyczny zeszytu, e) złe proporcje w zapisach, f) złe rozmieszczenie na stronie i w liniaturze, g) złe odległości między wyrazami i literami, h) niemieszczenie się w liniaturze, i) złe połączenia między literami j) zaburzona czytelność tekstu trudności w czytaniu: m.in. mylenie liter, wyrazów podobnych graficznie, opuszczanie wersów, czytanie wspak.

31 LEWORĘCZNOŚĆ JAKO PRZEJAW ZABURZONEJ LATERALIZACJI częstość występowania: 7 – 10 % osób leworęcznych; etiologia: a)genetycznie uwarunkowany wzorzec lateralizacji; b)leworęczność patologiczna: doszło do uszkodzenia lewej półkuli; dysponuje półkulą prawą, która zaczyna lepiej kompensacyjnie rozwijać się; do 4 r.ż. (okresowe trudności z mową) może wykształcić się ośrodek mowy w prawej półkuli; c) nadprodukcja testosteronu spowodowała zahamowanie rozwoju lewej półkuli, przez co doszło do intensywnego rozwoju prawej półkuli; d) trening lewej ręki, np. z powodu utraty prawej kończyny.

32 Wśród dzieci leworęcznych mogą znaleźć się dzieci z leworęcznością patologiczną. Hipotezy diagnostyczne, które mogą wskazywać na leworęczność patologiczną: w rodzinie dziecka nigdy nie było osób leworęcznych; u dziecka obserwuje się istotne opóźnienia w rozwoju mowy; występują u niego minimalne zmiany neurologiczne; z wywiadu wiadomo, że doszło do zaniku tętna płodu, przez co przyspieszono akcję porodu / doszło do zamartwicy po porodzie. Nie wolno podejmować prób przestawiania dziecka z patologiczną leworęcznością na prawą rękę.

33 KIEDY NIE WOLNO PRZESTAWIAĆ DZIECKA NA PRAWĄ RĘKĘ: dziecko jest upośledzone umysłowo, dziecko jest leworęcznie zlateralizowane, w rodzinie jest leworęczność, występuje leworęczność patologiczna, wczesna siła dominacji lewej ręki, mała sprawność prawej ręki, dziecko jest lewooczne: dąży się do l. jednorodnej, lateralizacja oka i ręki, dziecko tego nie chce; akceptuje swoją leworęczność, dziecko się jąka. Można przyjąć taką zasadę: im mniejsza jest różnica pomiędzy wydolnością obu rąk, im bardziej prawa ręka u dziecka leworęcznego jest sprawna, tym większa szansa na to, aby dziecko przestawić.

34 DIAGNOZA LATERALIZACJI 1)Test Z. Zazzo (1974) : ocena dominacji ręki, oka, nogi. Arkusz R.Zazzo składa się z sześciu prób, po 2 próby dla ręki, oka, nogi: Rozdawanie kart Próba marionetki Podglądanie Celowanie Gra w klasy Kopanie Wynikiem badania lateralizacji jest określenie modelu lateralizacji, czyli czy jest to lateralizacja : · jednorodna, prawostronna lub lewostronna, · niejednorodna – skrzyżowana, · nie ustalona – słaba.

35 1)Test dla oka: a) wrzucany jakiś przedmiot do ciemnej butelki; polecamy, aby zobaczyło co jest w środku; patrzymy do którego oka przykłada ją dziecko; b) dajemy dziecku kartonik zrobiony z kartki A4 z małym otworem; wskazujemy na ścianie wyraźny punkt, na który ma popatrzeć; patrzymy, którym okiem dziecko patrzy; dziecko ma popatrzeć przez otwór na jakiś przedmiot: - trzymając karton w obu rękach, - trzymając karton w lewej ręce, - trzymając karton w prawej ręce. Notujemy, do którego oka przybliża otwór w kartonie. Jest to oko kierujące, wiodące. 2)Test dla ręki: a)gra w karty: dziecko otrzymuje talię 32 kart; prosimy, aby jak najszybciej położyło karty jedna na drugą; notujemy czas wykonywania próby i ewentualne błędy (gdy np. karta wypadła / wzięło 2 karty); następnie dziecko wykonuje próbę drugą ręką; Jeżeli dziecko wykonuje próbę ręką dominującą, to czas się zmniejsza.

36 2) Test dla ręki: b) próba jest wykonywana w pozycji stojącej; rękę odchyloną w bok unosi się do góry zginając równocześnie w łokciu pod kątem prostym; ramię – ustawione poziomo, przedramię – pionowo; dłonią i przedramieniem wykonuje się ruchem ciągłym obroty w jedną i drugą stronę wokół tej samej osi raz jedną raz drugą ręką; obserwujemy sprawność wykonywania zadania ręki prawej i lewej; na przewagę jednej ręki nad drugą wskazuje większa płynność i szybkość ruchów, a także brak współruchów; 3) Test dla nogi: a)klocek (wbij gola do bramki); powtarzamy próbę kilkakrotnie; notujemy wybór nogi b)gra w klasy (skacząc na jednej nodze, ma przesuwać klocek); notujemy wybór nogi; polecamy wykonać to samo drugą nogą; porównujemy sprawność obu nóg;

37 2. Test Majecek i Źlab Próby zawarte w teście: wkładanie kółeczek wyjmowanie klucza wrzucanie piłeczki do pudełka zdejmowanie wieczka z puszki ściskanie ręki łapanie się za ucho i nos sięganie jak najwyżej klaskanie igła i nitka lunetka monoptoskop

38 3. Inne próby do badania lateralizacji: A)rysowanie domku B)obrysowywanie pól koncentrycznych C)jednoczesne pisanie cyfr od 1 do 12 obiema rękami (próba do 10 r.ż.) Ocena orientacji w schemacie ciała: a)pokaż, gdzie masz: prawe oko, lewą nogę, prawe ucho (6 r.ż.); b)pokaż moją prawą rękę (…) (8 lat)- stoimy na przeciwko dziecka; c)trzy przedmioty leżą na wprost dziecka, które ma założone ręce; ma za zadanie słownie opisać stosunki przestrzenne czy kalejdoskop jest na prawo / lewo od zegarka? Test Bentona, Bender - Sanucci

39 Praca z dziećmi o określonych problemach lateralizacyjnych : a)oburęczni: - w sposób taktowny i bez nacisku uświadomić dziecku, że może ale nie musi wykonać daną czynność prawą ręką (szczególnie, gdy jest prawooczne); - stosować ćwiczenia usprawniające tę rękę, po której jest większa stronność innych narządów ( oka, nogi);

40 b) leworęczne - wspierać aktywność lewej ręki i usprawniać ją motorycznie; - dbać, aby dziecko przyswoiło sobie prawidłowe nawyki ruchowe: właściwy sposób trzymania długopisu, właściwy kierunek rysowania i pisania (zeszyt na lewo od osi ciała, górny lewy róg zeszytu w górę, czubek długopisu pomiędzy łokciem a ramieniem, światło z góry po prawej stronie, po lewej stronie nie może siedzieć drugie dziecko); - należy usprawniać precyzję i szybkość ruchów; - należy kształcić zdolność kontrolowania napięcia mięśni i ich rozluźniania, eliminacji zbędnych ruchów; - ochrona dziecka przed wtórnymi zaburzeniami emocjonalnymi, wskutek niewłaściwego postępowania otoczenia - nie podkreślać inności dziecka publicznie, aby nie stało się centrum uwagi innych; - traktować daną cechę jako cechę indywidualna;

41 b) leworęczne – cd. - dbanie o prawidłową postawę ciała przy wykonywaniu zadań; - stosowanie technik relaksacyjnych – szczególnie dot. kończyn górnych; - stosowanie ćwiczeń z serii Dennisonowskie Równoważenie Lateralne: masowanie punktów na myślenie, ćwiczenie ruchów naprzemiennych, ćwiczenie pozycji Cooka, pisanie leniwych ósemek, ćwiczenie leniwych ósemek dla oczu, ćwiczenie pozycji słonia, ćwiczenia kapturka myśliciela, energetyczne ziewanie, pompowanie piętą, ćwiczenie pozycji akumulator - proponowanie atrakcyjnych zajęć graficznych i plastyczno- technicznych, aby zachęcać dziecko do odważnego i coraz sprawniejszego posługiwania się ręką; - tolerowanie wolniejszego tempa pracy dziecka; - zachęcanie do staranniejszego wykonywania prac, w celu podniesienia poziomu graficznego wytworów; - nie krytykować za niestaranność. (Spionek, 1975; Bogdanowicz, 1992 ;Carla Hannaford, 1995)

42 ZAJĘCIA KOREKCYJNO – KOMPENSACYJNE DLA DZIECI Z ZABURZONĄ LATERALIZACJĄ W ramach zajęć należy zwrócić uwagę na: usprawnianie motoryki rąk; rozwijanie koordynacji wzrokowo- słuchowej, orientacji w przestrzeni; wykształcenie prawidłowego chwytu ołówka wyrobienie nawyków ruchowych związanych z zachowaniem prawidłowego kierunku w czasie rysowania szlaczków, pisania; kontrolowanie i regulowanie napięcia mięśni w czasie ćwiczeń grafomotorycznych;

43 MOTORYKĘ RĄK należy usprawniać poprzez: zabawy manualne typu: nawlekanie koralików, lepienie z plasteliny; wydzieranki, rysowanie po śladzie, kalkowanie, odwzorowywanie, obrysowywanie, zabawy i układanie modeli z palców i dłoni, przewlekanie kolorowego sznurka przez dziurki, zawiązywanie kokardek, układanki typu puzzle, klocki Lego; niewyręczanie dziecka w czynnościach typu: ubieranie się, mycie, sznurowanie butów, zapinanie guzików.

44 Należy ćwiczyć NAWYKI RUCHOWE związane z kierunkiem PISANIA od lewej ku prawej stronie poprzez: uświadamianie dziecku kierunku we własnym schemacie ciała i przestrzeni; utrwalanie kierunku ruchu rysowania okręgów w przeciwnym do ruchu wskazówek zegara; utrwalenie kierunku ręki od lewej do prawej strony oraz z góry na dół przez kończenie już zaczętych szlaczków.

45 ETAPY PRACY Z DZIECKIEM Z ZABURZONĄ LATERALIZACJĄ I ORIENTACJĄ PRZESTRZENNĄ. I)Ogólne rozluźnienie mięśni, relaksacja. II)Ćwiczenia uświadamiające oś i schemat ciała (świadomość stałości stron ciała): a)w makroprzestrzeni, b)w mikroprzestrzeni (płaszczyzna). Najpierw ruchy dziecka są jednostronne (prawo lub lewostronne), a następnie obustronne (równolegle prawa i lewa strona ciała); na koniec – naprzemienne (raz lewa, raz prawa strona ciała). Początkowo ww. ćwiczenia wykonywane są w pozycji pionowej, a potem – poziomej.

46 Daną stronę ciała (ruchu) można oznaczyć przy użyciu koloru, ruchu, gestu. Należy używać następujących przedmiotów: lustra, materace, drabinki, mozaiki, domina, układanki. III) Ćwiczenia w rzutowaniu kierunków w przestrzeni, tj. określanie w stosunku do własnej osi ciała położenia innych obiektów. I tu wykorzystuje się makro – i mikroprzestrzeń oraz ruchy jednostronne, obustronne, naprzemienne. IV) Ćwiczenia wspomagające określanie relacji przestrzennych, tj. ustalania położenia przedmiotów z użyciem pojęć: nad, pod, obok, między, za, przed itp.

47 V) Ćwiczenia wspomagające położenie przedmiotów w przestrzeni oraz ćwiczenie w wyznaczaniu osi symetrii obiektów. VI) Techniki regulujące napięcie ręki i jej ruchy. VII) Techniki usprawniania motoryki rąk (dłonie, palce). VIII) Techniki ćwiczące grafomotorykę. IX) Ćwiczenia w zakresie zapisu: a)literowego, b)połączeń literowych (pismo łączne), c)pisania (pismo ciągłe).

48 ĆWICZENIA DOSKONALĄCE ORIENTACJĘ W OSI I SCHEMACIE CIAŁA 1)ćwiczenia w makroprzestrzeni: a)chodzenie po równoważni, b)naśladowanie układów choreograficznych, c)naśladowanie ruchów rąk, d)zwisy na drabinkach na prawej i lewej ręce, e)wspinanie się po sznurze z naprzemiennym układaniem rąk na sznurze, f) wskazywanie części ciała nazywanych przez terapeutę: a) przed lustrem, b) bez lustra, g) wymachy ramion wg wskazań terapeuty, h) podskoki raz na jednej, raz na drugiej nodze, i) chodzenie slalomem, j) obroty ciała wokół osi itd.

49 2) ćwiczenia w mikroprzestrzeni: a)składanie symetrycznych części, np. obrazka, kartki, b) dorysowywanie lewej / prawej strony w rysunkach niepełnych (uzupełnianie przez dorysowywanie), c) zaznaczanie na mapach, planach danych punktów, obiektów, itp. d)dopełnianie układanek patyczkowych lub figuralnych wg osi symetrii (poziomej lub pionowej). (Bogdanowicz, 1988; Bogdanowicz, 1993; Bogdanowicz, Rożyńska, 2001, 2002)

50 LITERATURA: M. Bogdanowicz (1988). Ćwiczenia grafomotoryczne przygotowujące do nauki pisania według Hany Tymichovej. Gdańsk Fokus. M. Bogdanowicz (1992). Leworęczność u dzieci. Warszawa WSiP. M. Bogdanowicz (1993). Profilaktyka i terapia w pracy z leworęcznym uczniem - wskazówki metodyczne w: (red.) J.Włodek-Chronowska. Terapia pedagogiczna. Kraków Wyd. UJ. M. Bogdanowicz, M. Rożyńska(2001). Lewa ręka rysuje i pisze. Zeszyt nr l, Gdańsk Haromonia. M. Bogdanowicz, M. Rożyńska (2002). Lewa ręka rysuje i pisze. Zeszyt nr 2, Gdańsk Haromonia. I. Czajkowska, K. Herda (1989). Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w szkole: poradnik dla nauczycieli. Warszawa WSiP. I. Czajkowska, K. Herda (2005). Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w szkole. Warszawa WSiP.

51 E. Gruszczyk – Kolczyńska, D. Kołodziej (1980). Praca korekcyjno - wyrównawcza z dziećmi w młodszym wieku szkolnym [skrypt dla studentów III i IV roku psychologii oraz III roku nauczania początkowego studiów stacjonarnych i zaocznych]. Katowice Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. E. Gruszczyk – Kolczyńska (1994). Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki : przyczyny, diagnoza, zajęcia korekcyjno-wyrównawcze. Warszawa WSiP. E. Gruszczyk - Kolczyńska, E. Zielińska (2009). Zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze dla dzieci, które rozpoczną naukę w szkole : podstawy psychologiczne i pedagogiczne oraz zabawy i sytuacje zadaniowe sprzyjające intensywnemu wspomaganiu rozwoju umysłowego i kształtowaniu ważnych umiejętności. Warszawa Wydawnictwo Edukacja Polska. C. Hannaford (1998). Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł. Warszawa Polskie Towarzystwo Kinezjologów :"Medyk. B. Kosmowska (1999). Dzisiaj się bawimy. Rewalidacja indywidualna prowadzona Metodą Dobrego Startu. Scenariusze zajęć klas I-IV szkoły specjalnej. Warszawa WSiP.

52 J. Kostrzewski (1978). Z zagadnień psychologii dziecka upośledzonego umysłowo, Warszawa Wydawca Wyższa Szkoła Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. H. Larkowa (1977). Psychologiczne podstawy rewalidacji w: (red.) A. Hulek. Pedagogika rewalidacyjna. Warszawa PWN. O. Lipkowski (1981). Pedagogika specjalna. Zarys. Warszawa WSiP. M. Przetacznikowa (1986). Dojrzałość szkolna w: (red.) M. Żebrowska. Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży. Warszawa PWN. H. Spionek (1981). Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne. Warszawa PWN. H. Spionek (1975). Dziecko leworęczne. Warszawa Nasza Księgarnia. R. Zazzo (1974). Metody psychologicznego badania dziecka. Warszawa PZWL.


Pobierz ppt "MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim."

Podobne prezentacje


Reklamy Google