Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

1.42. Układ nerwowy człowieka i jego działanie Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "1.42. Układ nerwowy człowieka i jego działanie Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska."— Zapis prezentacji:

1 1.42. Układ nerwowy człowieka i jego działanie Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska

2  Organizm człowieka funkcjonuje jako harmonijna całość.  Do utrzymania tej spójności niezbędny jest system kontroli i koordynacji działań zarówno pojedynczych komórek, jak i całych narządów oraz układów.  Funkcjonowanie organizmu kontrolują dwa układy: nerwowy i hormonalny.

3 Zadania układu nerwowego  Uczestniczy w rejestrowaniu informacji.  Przekazuje i analizuje informacje napływające ze środowiska zewnętrznego.  Odbiera informacje z narządów wewnętrznych.  Decyduje o sposobie reagowania na napływające sygnały.  Zapewnia stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym.  Zapewnia prawidłową współpracę narządów wewnętrznych.  Utrzymuje łączność pomiędzy wszystkimi strukturami ciała i bodźcami, napływającymi z zewnątrz.  Przewodzi impulsy do narządów wykonawczych (mięśni i gruczołów).

4 Neurony  Podstawowym elementem budowy układu nerwowego jest komórka nerwowa, czyli neuron.  Neurony różnią się od innych komórek ciała obecnością wypustek: dendrytów i aksonu.  Dendryty są liczne, krótkie i przewodzą impulsy nerwowe w kierunku do ciała komórki.  Akson (neuryt) jest jeden i długi, przewodzi sygnały nerwowe do innych komórek.  Neurony różnią się od siebie wielkością, kształtem, a przede wszystkim ilością i długością wypustek.

5 Różne rodzaje neuronów

6 Przewodzenie impulsu  Układ nerwowy człowieka zbudowany jest z około 30 miliardów neuronów.  Z wiekiem część komórek nerwowych ulega zniszczeniu, a połączenia pomiędzy komórkami ulegają przerwaniu.  Neuryty (aksony) łączą się we włókna nerwowe, które tworzą nerwy.  Nerwy przewodzą informacje w postaci impulsów elektrycznych.  Szybkość przewodzenia impulsu jest bardzo zróżnicowana: od 1m/s do 120 m/s i zależy od grubości neurytu oraz obecności osłonki mielinowej.  Przepływ informacji przez komórkę nerwową odbywa się zawsze w jednym kierunku - od dendrytu, przez ciało komórki, do aksonu.  Neurony łączą się ze sobą za pośrednictwem synaps.

7 Przekazywanie bodźców  Synapsa - to miejsce, w którym akson jednego neuronu styka się z dendrytem drugiego neuronu lub z inną komórką.  Synapsy umożliwiają przekazywanie sygnału z komórki do komórki.  Pobudzenie, docierające do końcowej części aksonu, uwalnia z niego cząsteczki przekaźnika chemicznego, które wiążą się z błoną następnej komórki i powodują w niej zmiany elektryczne.  Przewodzenie impulsu odbywa się więc na drodze elektryczno - chemicznej.

8 Budowa układu nerwowego  Podstawowy podział układu nerwowego człowieka przebiega według kryteriów czynnościowego, anatomicznego.  Biorąc pod uwagę kryterium czynnościowe układ nerwowy dzielimy na układ somatyczny, autonomiczny.  Układem somatycznym nazywamy tę część układu nerwowego, która odbiera i reaguje na bodźce pochodzące z zewnątrz organizmu, od której zależą czynności mięśni poprzecznie prążkowanych, zachodzące z wolą człowieka.  Część układu, która odbiera i reaguje na bodźce z wnętrza organizmu i reguluje pracę narządów wewnętrznych, co odbywa się niezależnie od woli człowieka, nazywamy układem autonomicznym (wegetatywnym).  Pod względem anatomicznym układ nerwowy składa się z układu centralnego (ośrodkowego) i obwodowego.

9 UKŁAD NERWOWY Ośrodkowy-centralnyObwodowy Somatyczny układ nerwowy Autonomiczny układ nerwowy WspółczulnyPrzywspółczulny Budowa układu nerwowego

10  Układ centralny, to: mózgowie, rdzeń kręgowy.  Układ obwodowy, to: nerwy czaszkowe, nerwy rdzeniowe. Budowa układu nerwowego

11 Centralny układ nerwowy  Mózgowie: mózg, móżdżek, rdzeń przedłużony.  Rdzeń kręgowy.

12 Mózg  Zbudowany z dwóch półkul mózgowych, połączonych włóknami nerwowymi, które tworzą tzw. spoidło wielkie, dzięki czemu mogą współpracować.  W każdej półkuli mózgowej wyróżniamy 4 płaty mózgowe.  Powierzchnia półkul mózgowych jest silnie pofałdowana - może dochodzić do 2 m 2.  Półkule mózgowe zbudowane są z zewnętrznej istoty szarej i wewnętrznej istoty białej.  Mózg stanowi o naturze człowieka, koordynuje wszystkie czynności fizjologiczne, odbiera sygnały z otoczenia, nadaje im znaczenie i wartość emocjonalną.  To w mózgu zachodzą procesy myślowe, czucie, uczenie się, zapamiętywanie, doznawanie uczuć.

13 Ośrodki korowe  Kora mózgu zbudowana jest z istoty szarej, czyli z ciał komórek nerwowych i tutaj następuje analiza wszystkich informacji.  W korze mózgowej znajdują się wyspecjalizowane ośrodki nerwowe.  Lokalizacja ośrodków korowych: w płacie czołowym – ośrodek mowy, w płacie ciemieniowym – ośrodek koordynacji ruchu, w płacie skroniowym – ośrodek słuchu i pamięci, w płacie potylicznym – ośrodek wzroku.

14 Asymetria półkulowa  Włókna idące od lewej półkuli przechodzą na stronę prawą rdzenia kręgowego i odwrotnie. Skutkiem tego mięśnie jednej strony ciała pozostają pod kontrolą ośrodków nerwowych strony przeciwnej.  Zawsze jedna z półkul dominuje nad drugą, u osób praworęcznych dominuje półkula lewa.  Są w niej zlokalizowane ośrodki mowy związane z zapamiętywaniem mowy, jej rozumieniem i odtwarzaniem, także w formie pisanej.  W prawej półkuli mózgu znajdują się ośrodki orientacji przestrzennej, zapamiętywania, odtwarzania i porównywania wrażeń słuchowych i wzrokowych. To prawej półkuli przypisywane są zdolności artystyczne i twórcze, poczucie rytmu, wyobraźnia, marzenia, emocje.  Od współpracy półkul mózgowych zależy poziom inteligencji człowieka oraz twórcze myślenie.

15 Móżdżek  Dzieli się na dwie półkule, podobnie jak mózg.  Zawiera istotę szarą i białą w takim samym jak w mózgu położeniu.  Jest ośrodkiem kierującym ruchami: koordynuje ruchy, utrzymuje postawę ciała, odpowiada za napięcie mięśni, odpowiada za utrzymanie równowagi ciała.

16 Rdzeń przedłużony  Łączy półkule mózgu z rdzeniem kręgowym.  Jest miejscem ośrodków kontrolujących podstawowe funkcje życiowe: oddychanie, krążenie, trawienie, sen.  Zniszczenie tego fragmentu mózgowia powoduje natychmiastową śmierć.

17 Rdzeń kręgowy  Znajduje się w kanale kręgowym  Zawiera istotę białą i szarą, jednak ich rozmieszczenie jest inne niż w mózgu (na zewnątrz istota biała, w środku szara).  Przenosi informacje do mózgu i z mózgu.  Jest łącznikiem pomiędzy centralnym i obwodowym układem.  Struje czynnościami odruchowymi  Są tu zlokalizowane ośrodki ruchów mięśni kończyn i tułowia.  Przerwanie ciągłości rdzenia kręgowego skutkuje kalectwem lub śmiercią. W Polsce – według szacunków specjalistów - żyje tys. osób z uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Jedną z przyczyn uszkodzeń są sporty rekreacyjne, w tym skoki do wody. Według statystyk co roku skok na główkę kończy się tragicznie dla co najmniej 400 amatorów mocnych wrażeń...

18 Obwodowy układ nerwowy Budowa:  Utworzony jest przez : nerwy czaszkowe i rdzeniowe, zbudowane z wiązek neurytów i dendrytów, zwoje nerwowe - skupiska ciał komórek nerwowych, leżące poza ośrodkowym układem nerwowym.  W zależności od rodzaju przewodzonego bodźca nerwy dzielimy na czuciowe, ruchowe i mieszane. Funkcje:  Przewodzi do centralnego układu nerwowego odczucia i doznania, docierające do organizmu z zewnątrz.  Przekazuje informacje z centralnego układu do mięśni i narządów.

19 Autonomiczny układ nerwowy  Układ autonomiczny, zwany inaczej wegetatywnym, stanowi część obwodowego układu nerwowego i reguluje pracę narządów wewnętrznych i gruczołów.  Jego działanie jest niezależne od woli i świadomości, nie podlega pełnej kontroli mózgu.  Składa się z dwóch, przeciwstawnie działających układów: współczulnego, przywspółczulnego.  Układ współczulny przyspiesza procesy życiowe odpowiedzialne za obronę lub atak, a przywspółczulny je zwalnia, np. współczulny przyspiesza akcję serca, a przywspółczulny zwalnia akcję serca.

20 Łuk odruchowy  Odruch jest mechanizmem obronnym, powodującym prawie natychmiastową reakcję mięśnia na bodziec, w przypadku odruchów prostych, nie obejmujący bezpośrednio mózgu.  Impulsy nerwowe zawsze jednak przechodzą przez ośrodkowy układ nerwowy.  Neurony łączą się ze sobą, tworząc łuki odruchowe.  Drogę impulsu od receptora do narządu wykonawczego nazywamy łukiem odruchowym. Bodziec  receptor  neuron czuciowy  neuron pośredniczący  neuron ruchowy  efektor (mięsień lub gruczoł)

21 Bezwarunkowe:  wrodzone,  towarzyszą człowiekowi przez całe życie,  służą do ochrony i przetrwania organizmu,  nie angażują świadomości. Warunkowe:  nabyte,  nie utrwalane zanikają,  pomagają przystosować się do zmiennych czynników środowiska,  powstają w oparciu o korę mózgową (wynikają z doświadczenia ). Rodzaje odruchów

22  Układ nerwowy spełnia w organizmie nadrzędną funkcję w stosunku do innych układów. Jakiekolwiek zaburzenia jego funkcjonowania odbijają się niekorzystnie na pracy wielu narządów.  Aby układ nerwowy był zawsze sprawny nie należy go przemęczać.  Najlepszym odpoczynkiem dla układu nerwowego i całego organizmu jest sen, która zabezpiecza przed skutkami nadmiernego i długotrwałego pobudzenia.  Brak snu powoduje zaburzenia w ośrodkowym układzie nerwowym i zachowaniu.  W czasie snu dochodzi do zwolnienia wszystkich czynności fizjologicznych organizmu i okresowego zaniku świadomości. Jest on także wypoczynkiem tych części mózgu, które odpowiadają za najbardziej złożone procesy myślenia.  Ilość snu, niezbędna do regeneracji sił u młodzieży szkolnej, powinna wynosić około 9 godzin na dobę. Sen

23 Zadania 1.Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. Prawa półkula dominuje u osób, które A. mają zdolność abstrakcyjnego myślenia. B. potrafią wygłaszać piękne mowy. C. sprawnie rozwiązują zadania liczbowe. D. projektują ogrody.

24 Zadania 2. Który z odruchów odpowiada za reakcję na ten widok ?

25 Zadania 3. Zamieszczony schemat obrazuje łuk odruchowy. Podaj nazwę elementu zaznaczonego literką: a

26 Zadania 4. Wybierz właściwe dokończenie zdania: Na skutek wypadku, po uderzeniu się w potylicę, można czasowo utracić A.mowę, B.słuch, C.wzrok, D.Pamięć. 5. W jaki sposób najchętniej odpoczywasz po przyjściu ze szkoły? Jakie to ma znaczenie dla funkcjonowania twojego układu ner w owego?

27 Źródła  W.Lewiński,J.Prokop, Biologia1, OPERON 2004r.  B.Klimuszko, Biologia I, ŻAK,2000r.  D.Cichy,I.Żeber-Dzikowska,DEBIT 2000r.  B.Potocka,W.Górski, Biologia, MAC Edukacja 2003r.  J.Loritz-Dobrowolska i wsp., Biologia, OPERON 2007r.  Z.Sendecka i wsp., Vademecum, Operon, 2008r.  W.Gołda,J.Wardas, Biologia, Nowa Era 1994r.  materiały „Puls życia 2”, Nowa Era 2009r.


Pobierz ppt "1.42. Układ nerwowy człowieka i jego działanie Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska."

Podobne prezentacje


Reklamy Google