Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Prawo konstytucyjne Sądownictwo Mateusz Radajewski Katedra Prawa Konstytucyjnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Prawo konstytucyjne Sądownictwo Mateusz Radajewski Katedra Prawa Konstytucyjnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski."— Zapis prezentacji:

1 Prawo konstytucyjne Sądownictwo Mateusz Radajewski Katedra Prawa Konstytucyjnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski

2 Cechy wspólne władzy sądowniczej 1.Niezawisłość sędziowska 2.Działalność oparta na prawie 3.Rozstrzyganie spraw i sporów prawnych 4.Oparcie na sformalizowanych procedurach

3 SĄDY

4 Wymiar sprawiedliwości 1.Funkcja sądów (art. 175 ust. 1 Konstytucji) – być może również TS oraz w pewnym zakresie TK. 2.Rozstrzyganie sporów prawnych, w których jedną ze stron jest jednostka lub podmiot podobny. 3.Nie oznacza to, że sporów nie rozstrzygają organy pozasądowe – sądy jednak stoją na ich czele i mogą weryfikować ich decyzje.

5 Najważniejsze akty normatywne 1.Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, 2.Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, 3.Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych, 4.Ustawa z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, 5.Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, 6.Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury

6 Struktura sądów 1.Art. 175 ust. 1 Konstytucji RP: a) Sąd Najwyższy, b) sądy powszechne (art. 177 – domniemanie właściwości) c) sądy szczególne: administracyjne i wojskowe 2. Art. 175 ust. 2 Konstytucji RP – sądy wyjątkowe dopuszczalne tylko na czas wojny

7 Sądy powszechne 1.Trójszczeblowy charakter: a)sądy rejonowe b)sądy okręgowe c)sądy apelacyjne 2.Tworzy, znosi oraz ustala ich siedziby i obszary właściwości: a)Minister Sprawiedliwości b)po zasięgnięciu opinii KRS c)w drodze rozporządzenia

8 Sądy powszechne 1.Trójszczeblowy charakter: a)sądy rejonowe b)sądy okręgowe c)sądy apelacyjne 2.Sądy rejonowe: A.Dla jednej lub dla wielu gmin albo dla części gminy B.Wydziały (obligatoryjnie): 1.cywilny 2.karny C.Wydziały (fakultatywnie): 1.ksiąg wieczystych 2.rodzinny i nieletnich 3.pracy i ubezpieczeń społecznych (albo osobno każdy z nich) 4.gospodarczy

9 Sądy powszechne 1.Sądy okręgowe: A.Dla obszaru właściwości co najmniej dwóch sądów rejonowych B.Wydziały (obligatoryjnie): 1.cywilny (obejmuje też sprawy z zakresu prawa rodzinnego) 2.karny C.Wydziały (fakultatywnie): 1.pracy i ubezpieczeń społecznych (albo osobno każdy z nich) 2.gospodarczy D.W Sądzie Okręgowym w Warszawie ponadto: 1.sąd ochrony konkurencji i konsumentów 2.sąd rejestrowy 3.sąd wspólnotowych znaków towarowych i wzorów przemysłowych 2.Sądy apelacyjne (11): A.Dla obszaru właściwości co najmniej dwóch sądów okręgowych B.Wydziały: 1.cywilny 2.karny 3.pracy i ubezpieczeń społecznych

10 Sądy powszechne 1.Sąd Najwyższy sprawuje nadzór nad sądami powszechnymi w zakresie orzekania (art. 183 ust. 1 Konstytucji RP). 2.Sąd Najwyższy nie jest sądem powszechnym. 3.Nadzór administracyjny nad działalnością sądów powszechnych sprawuje Minister Sprawiedliwości.

11 Organy sądów powszechnych 1.Prezes: a)w każdym sądzie (gdzie jest min. 10 sędziów – gdy mniej, funkcje wykonuje prezes przełożonego sądu okręgowego) b)kieruje sądem i reprezentuje na zewnątrz c)zwierzchnik służbowy sędziów, referendarzy i asystentów sędziów d)powołanie: w sądach apelacyjnych (na 6 lat) – Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu apelacyjnego po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji w sądach okręgowych (na 6 lat) – Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu okręgowego lub apelacyjnego po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji oraz opinii prezesa sądu apelacyjnego w sądach rejonowych (na 4 lata)– prezes sądu apelacyjnego spośród sędziów sądu rejonowego lub okręgowego po zasięgnięciu opinii zebrania sędziów sądu rejonowego oraz opinii prezesa sądu okręgowego e)ograniczenia ponownego powoływania: sąd apelacyjny i okręgowy – zakaz dwóch kolejnych kadencji, najwcześniej po 6 latach od zakończenia sąd rejonowy – można dwie kolejne kadencje, następne najwcześniej po 4 latach od zakończenia

12 Organy sądów powszechnych 2. Kolegium sędziów a)nie ma w sądach rejonowych b)w sądach apelacyjnych: prezes pięciu członków wybieranych przez zebranie sędziów tego sądu na 3 lata c)w sądach okręgowych: prezes ośmiu sędziów (4 z sądów rejonowych i 4 z sądu okręgowego) wybranych przez zgromadzenie ogólne sędziów okręgu na 3 lata 3. Dyrektor sądu: a)kieruje działalnością administracyjną sądu b)jest zwierzchnikiem służbowym pracowników sądu poza sędziami, referendarzami i asystentami sędziów c)powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek prezesa danego sądu d)stanowisko obsadzane w drodze konkursu

13 Samorząd sędziowski 1.Zgromadzenie ogólne sędziów apelacji a)skład wszyscy sędziowie sądu apelacyjnego sędziowie sądów okręgowych w tej samej liczbie (wybierani na 3 lata przez zgromadzenie ogólne sędziów okręgu) sędziowie sądów rejonowych w tej samej liczbie (wybierani na 3 lata przez zgromadzenie ogólne sędziów okręgu) b)główne zadanie – opiniuje kandydatów na sędziów sądów apelacyjnych i okręgowych 2.Zgromadzenie ogólne sędziów okręgu a)skład wszyscy sędziowie sądu okręgowego sędziowie sądów rejonowych w tej samej liczbie (wybierani na 3 lata przez zebrania sędziów sądów rejonowych) b)główne zadanie – opiniuje kandydatów na sędziów sądów rejonowych

14 Samorząd sędziowski 3. Zebranie sędziów danego sądu a)wszyscy sędziowie b)zwołuje prezes: z inicjatywy własnej na wniosek 1/5 sędziów c)zadania określone w ustawie

15 Sądy wojskowe 1.Sprawy karne żołnierzy i niektóre pracowników cywilnych wojska 2.Struktura: a)wojskowe sądy garnizonowe b)wojskowe sądy okręgowe 3.Tworzy, znosi i ustala siedziby oraz obszary właściwości (rozporządzeniem): a)Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości b)po opinii Krajowej Rady Sądownictwa 4.Nadzór: a)w zakresie orzecznictwa – Sąd Najwyższy b)zwierzchni nadzór administracyjny – Minister Sprawiedliwości c)w zakresie czynnej służby wojskowej żołnierzy pełniących służbę w sądach wojskowych – Minister Obrony Narodowej

16 Zgromadzenie Sędziów Sądów Wojskowych 1.Organ samorządu sędziowskiego 2.Skład – wszyscy sędziowie sądów wojskowych 3.Przewodniczący – rotacyjnie prezesi wojskowych sądów okręgowych (kadencja – 2 lata) 4.Najważniejsze zadania: a)przedstawianie kandydatów na sędziów sądów wojskowych b)wybór członka KRS c)wybór członków kolegiów wojskowych sądów garnizonowych

17 Organy sądów wojskowych 1.Prezes: a)powoływanie – Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej: wojskowych sądów garnizonowych – spośród sędziów sądów wojskowych wojskowych sądów okręgowych – spośród sędziów wojskowych sądów okręgowych b)funkcje jak w sądach powszechnych prezesi oraz dyrektorzy 2.Kolegium (tylko w wojskowych sądach okręgowych): a)skład: 4-8 członków wybrani spośród sędziów orzekających na obszarze właściwości tego sądu kadencja – 2 lata b)zadania: wyrażanie opinii o kandydatach na stanowiska sędziowskie opiniowanie przeniesienia sędziego na inne stanowisko służbowe

18 Sądy administracyjne 1.Struktura: a)wojewódzkie sądy administracyjne dla jednego lub kilku województw tworzy, znosi, ustala ich siedziby i właściwość (rozporządzeniem):  Prezydent RP  na wniosek Prezesa NSA dzieli się na wydziały, które tworzy i znosi Prezes NSA b)Naczelny Sąd Administracyjny 2.Organy wojewódzkich sądów administracyjnych: a)prezes b)zgromadzenie ogólne sędziów WSA c)kolegium WSA

19 Organy WSA 1.Prezes WSA: a)powołanie: Prezes NSA spośród sędziów WSA lub NSA po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego tego WSA b)zadania – takie jak prezes i dyrektor w sądach powszechnych c)nadzór administracyjny – Prezes NSA (nie Minister Sprawiedliwości) 2.Zgromadzenie ogólne WSA: a)wszyscy sędziowie b)zadania jak w sądach powszechnych 3.Kolegium WSA a)zgromadzenie ogólne ustala skład liczbowy i wybiera członków b)kadencja – 3 lata c)przewodniczący – prezes sądu

20 Organy NSA 1.Prezes NSA: a)powołanie: Prezydent RP spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA na 6 lat b)zadania – takie jak prezes i dyrektor w sądach powszechnych c)nadzór administracyjny nad wojewódzkimi sądami administracyjnymi d)wiceprezesów powołuje Prezydent RP na wniosek Prezesa złożony za zgodą Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA na 5 lat 2.Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA – analogicznie jak w WSA 3.Kolegium NSA – analogicznie jak w WSA

21 Struktura NSA 1.Dzieli się na izby, którymi kierują wiceprezesi. 2.Izby: a)Finansowa – sprawy zobowiązań podatkowych (i innych podobnych) b)Gospodarcza – sprawy: działalności gospodarczej i ochrony własności przemysłowej, budżetu, dewizowe, papierów wartościowych, bankowości i ubezpieczeniowe, ceł, cen, stawek taryfowych i opłat, c)Ogólnoadministracyjna – pozostałe sprawy 3.W izbach wydziały tworzy i znosi Prezes NSA za zgodą Kolegium NSA 4.Ponadto istnieje aparat pomocniczy: a)Kancelaria Prezesa NSA b)Biuro Orzecznictwa

22 Uchwały NSA 1.NSA podejmuje uchwały: a)mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych – na wniosek: Prezesa NSA Rzecznika Praw Obywatelskich Rzecznika Praw Dziecka Prokuratora Generalnego b)zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej – na podstawie postanowienia składu orzekającego 2.W składach (skład mniejszy może przekazać większemu): a)7 sędziów b)Izby (kworum 2/3) c)pełnym (kworum 2/3)

23 Organy Sądu Najwyższego 1.Pierwszy Prezes SN: a)powołanie – analogicznie jak w NSA b)zadania – analogicznie jak w NSA 2.Prezesi SN (4): a)stoją na czele izb b)powołuje na 5-letnią kadencję Prezydent RP na wniosek Prezesa 3.Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN – analogicznie jak w NSA 4.Zgromadzenie sędziów izby SN: a)wszyscy sędziowie danej izby pod przewodnictwem Prezesa b)m.in. opiniowanie kandydata na sędziego oraz Prezesa danej izby 5.Kolegium SN – skład: a)Pierwszy Prezes i czterej Prezesi b)sędziowie wybrani przez zgromadzenia sędziów izb (po 2 z każdej) na 3 lata

24 Struktura SN 1.Dzieli się na izby, którymi kierują Prezesi SN. 2.Izby: a)Cywilna b)Karna c)Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych d)Wojskowa 3.W izbach istnieją wydziały tworzone przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN. 4.Ponadto istnieje aparat pomocniczy: a)Kancelaria Pierwszego Prezesa SN b)Biuro Studiów i Analiz SN

25 Uchwały SN 1.SN podejmuje uchwały: a)rozstrzygające rozbieżności w wykładni prawa dokonywanej przez sądy powszechne, wojskowe lub Sąd Najwyższy – na wniosek: Pierwszego Prezesa SN Rzecznika Praw Obywatelskich Prokuratora Generalnego w zakresie swojej właściwości:  Rzecznik Praw Dziecka  Rzecznik Ubezpieczonych  Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego b)rozstrzygające zagadnienie prawne w przypadku poważnych wątpliwości składu Sądu Najwyższego co do wykładni prawa – na wniosek tego składu 2.W składach (skład mniejszy może przekazać większemu): a)7 sędziów b)Izby c)dwóch lub więcej Izb d)pełnym

26 Uchwały SN 3. Zasada prawna: a)uchwały: Izb, dwóch lub więcej Izb, pełnego składu SN 7 sędziów, jeśli tak postanowią b)wiąże wszystkie składy SN c)w razie chęci odstąpienia od niej: skład SN przedstawia zagadnienie prawne pełnemu składowi Izby odstąpienie od uchwalonej przez skład większy niż 7 sędziów wymaga uchwały takiego samego składu jeżeli Izba chcę odstąpić od zasady prawnej uchwalonej przez inną Izbę potrzeba uchwały obu tych izb lub pełnego składu

27 Krajowa Rada Sądownictwa 1.Wprowadzenie: a)organ trudny do zakwalifikowania w trójpodziale władzy b)nawiązuje do rozwiązań hiszpańskich, włoskich i francuskich 2.Skład (członkowie kadencyjni wybierani na 4 lata): a)Pierwszy Prezes SN, Prezes NSA, Minister Sprawiedliwości, przedstawiciel Prezydenta RP b)15 sędziów – wybieranych przez: 2 – przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN 2 – przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA wraz z przedstawicielami zgromadzeń ogólnych WSA 2 – przez zebranie przedstawicieli zebrań sędziów sądów apelacyjnych 8 – przez zebranie przedstawicieli zgromadzeń ogólnych sędziów okręgowych 1 – przez Zgromadzenie Sędziów Sądów Wojskowych c)4 posłów wybranych przez Sejm oraz 2 senatorów wybranych przez Senat 3.Podstawowe zadania: a)przedstawia wnioski w sprawie powołania sędziów b)uchwalanie zbiorów zasad etyki zawodowej sędziów

28 Niezawisłość sędziowska 1.„Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom” (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP): a)nie mogą samodzielnie stwierdzać niekonstytucyjności ustaw (muszą skierować pytanie prawne do TK) b)mogą pomijać akty podustawowe uznane przez nich za niekonstytucyjne c)jako sędziowie unijni mogą pomijać prawo krajowe niezgodne z europejskim 2.Stan umożliwiający sprawowanie urzędu w sposób wolny od nacisków zewnętrznych.

29 Przesłanki objęcia funkcji sędziego sądu rejonowego 1.Obywatelstwo polskie 2.Nieskazitelny charakter 3.Ukończenie wyższych studiów prawniczych i tytuł magistra 4.Zdolny ze względu na stan zdrowia 5.Ukończone 29 lat 6.Zdany egzamin sędziowski lub prokuratorski 7.Ukończenie aplikacji sędziowskiej w KSSiP 8.3-letnie doświadczenie zawodowe jako: a)referendarz sądowy lub asystent sędziego b)asesor prokuratorski

30 Przesłanki objęcia funkcji sędziego sądu rejonowego 1.Wymóg złożenia egzaminu oraz odbycia aplikacji sędziowskiej i doświadczenia zawodowego nie dotyczy: a)sędziów sądów administracyjnych lub wojskowych b)prokuratorów c)pracowników naukowych z tytułem profesora nauk prawnych lub stopniem doktora habilitowanego nauk prawnych (mogą być powołani na niepełny etat, min. ½) d)osób wykonujących przez 3 lata zawód adwokata, radcy prawnego lub notariusza e)osób zajmujących przez 3 lata stanowisko prezesa, wiceprezesa, starszego radcy lub radcy w Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 2.Wymóg odbycia aplikacji sędziowskiej i doświadczenia zawodowego nie dotyczy: a)osób zatrudnionych przez 5 lat na stanowisko referendarza sądowego b)osób zatrudnionych przez 6 lat na stanowisku asystenta sędziego

31 Etapy procedury nominacyjnej 1.Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości o wolnym stanowisku sędziowskim ogłaszane w „Monitorze Polskim” 2.Opinia odpowiedniego zgromadzenia sędziów 3.Przedstawienie kandydatury KRS wraz z opinią odpowiedniego kolegium sądu. 4.Przedstawienie przez KRS wniosku Prezydentowi RP 5.Powołanie sędziego przez Prezydenta RP: a)zawsze na konkretne stanowisko (awans wymaga powtórzenia całej procedury) b)wyznacza również miejsce służbowe (siedzibę) sędziego c)może odmówić powołania d)stanowi to prerogatywę Prezydenta RP

32 Personalne gwarancje niezawisłości 1.Powołanie na czas nieoznaczony – do osiągnięcia wieku emerytalnego (potem stan spoczynku): a)generalnie zrównany z powszechnym wiekiem emerytalnym b)KRS może wyrazić zgodę na pracę do 70. roku życia c)sędziowie SN i NSA mogą bez zgody KRS pracować do 70. roku życia 2.Nieusuwalność: a)złożenie z urzędu tylko wyrokiem sądu w wyjątkowych sprawach b)przeniesienie w stan spoczynku możliwe ze względu na stan zdrowia lub reorganizację 3.Nieprzenoszalność – chyba że w wyjątkowych wypadkach (wyrokiem sądu) 4.Immunitet i przywilej nietykalności 5.Niepołączalność i apolityczność 6.Odpowiedni status materialny

33 Konstytucyjne zasady działania sądów 1.Dwuinstancyjność: a)nie ma zatem wymogu kasacji b)kontrowersje co w przypadku, gdy sąd jest organem odwoławczym (np. sprawy dyscyplinarne) 2.Udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości: a)ławnicy wybierani przez radę gminy b)przyjęto tylko w sądach I instancji (powszechnych i wojskowych) 3.Jawność rozprawy: a)można ją wyłączyć ze względu na: moralność, bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny b)wyrok zawsze ogłaszany publicznie (uzasadnienie już niekoniecznie)


Pobierz ppt "Prawo konstytucyjne Sądownictwo Mateusz Radajewski Katedra Prawa Konstytucyjnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski."

Podobne prezentacje


Reklamy Google