Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Kazimiera Wódz, Krystyna Faliszek Ekonomia społeczna a aktywizacja społeczności zagrożonych marginalizacją społeczną na podstawie ekspertyzy „Ekonomia.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Kazimiera Wódz, Krystyna Faliszek Ekonomia społeczna a aktywizacja społeczności zagrożonych marginalizacją społeczną na podstawie ekspertyzy „Ekonomia."— Zapis prezentacji:

1 Kazimiera Wódz, Krystyna Faliszek Ekonomia społeczna a aktywizacja społeczności zagrożonych marginalizacją społeczną na podstawie ekspertyzy „Ekonomia społeczna w województwie śląskim”, przygotowanej dla Instytutu Spraw Publicznych w Warszawie w ramach projektu IW EQUAL ”W poszukiwaniu polskiego modelu gospodarki społecznej. Budujemy nowy Lisków” przez zespół pod kierunkiem prof. Kazimiery Wódz w składzie: Krystyna Faliszek, Barbara Kowalczyk, Witold Mandrysz, Andrzej Niesporek,Monika Szpoczek. Katowice 2008

2 Ekonomia społeczna jest ważnym czynnikiem rozwoju lokalnego – tworzy miejsca pracy, poszerza oferowane usługi, pozwala lepiej zaspokajać potrzeby ludzkie. Może też tworzyć złożony system gospodarowania (gospodarkę wspólnotową), włączać organizacje pozarządowe w obszary aktywności władz samorządowych oraz wpływać na powstawanie lokalnych i sąsiedzkich form współpracy ekonomicznej i wsparcia wzajemnego. Celem rozwoju tak definiowanej ekonomii społecznej jest tworzenie inkluzywnego lokalnego rynku pracy, przeznaczonego zwłaszcza dla osób szczególnie zagrożonych marginalizacją społeczną. Dla niektórych z nich jest to jedyna możliwa forma zatrudnienia, a dla innych – forma przejściowej aktywności ekonomicznej w drodze na otwarty rynek pracy.

3 Obserwowany w wielu krajach wzrost zainteresowania gospodarką społeczną wiąże się ściśle z poszukiwaniem innowacyjnych rozwiązań w dziedzinie zarządzania publicznego na poziomie lokalnym (local governance). Od początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku Komisja Europejska wspiera inicjatywy akcentujące rolę społeczności lokalnych w walce ze społecznym wykluczeniem, widząc w nich szansę na mobilizowanie i wykorzystywanie lokalnych zasobów (w tym kapitału ludzkiego, społecznego, finansowego, gospodarczego itd.) do tworzenia oddolnych, uwzględniających specyfikę lokalną i potrzeby konkretnych zbiorowości terytorialnych, programów rozwoju lokalnego i budowania społeczeństwa obywatelskiego.

4 Od początku lat dziewięćdziesiątych w oficjalnych deklaracjach i stanowiskach Komisji Europejskiej dotyczących walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym istotną rolę odgrywa zasada partnerstwa lokalnego, ściśle związanego z realizacją w praktyce – zapisanej w Jednolitym Akcie Europejskim (1987) i potwierdzonej w Traktacie z Maastricht – zasady subsydiarności. W myśl obu tych zasad, wszelkie działania grup społecznie marginalizowanych powinny być podejmowane wspólnie przez przedstawicieli tych grup, z udziałem władz lokalnych, regionalnych lub – jeśli to konieczne – władz centralnych, instytucji i organizacji pozarządowych, z szeroką reprezentacją społeczności lokalnej.

5 W ostatnich latach zrealizowano – w ramach Inicjatyw Wspólnotowych i Programów Działań Społecznych wiele projektów opartych na inicjatywach oddolnych i szerokim partnerstwie pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym, samorządami różnego szczebla a władzą centralną, organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami, lokalnymi grupami interesu itp. Partnerstwo, zarówno wertykalne – pomiędzy różnymi szczeblami władzy (lokalnym, regionalnym, narodowym, ponadnarodowym), jak i horyzontalne – pomiędzy różnymi sektorami (prywatnym/publicznym, stowarzyszeniami dobrowolnymi/agendami rządowymi czy samorządowymi, instytucjami społeczeństwa obywatelskiego), stało się elementem oficjalnego dyskursu i praktyki unijnej.

6 Oczywiście, w konkretnych przypadkach i w zależności od specyfiki poszczególnych krajów, partnerstwo lokalne może być realizowane w różnej formie i skali – od bardzo szerokiej, obejmującej wielu aktorów, reprezentujących sektor publiczny, prywatny, lokalne grupy interesów, organizacje pozarządowe, po różne warianty partnerstwa władz samorządowych, stowarzyszeń mieszkańców, organizacji pożytku publicznego lub partnerstwa pomiędzy instytucjami i agendami rządowo- samorządowymi.

7 Interesujące jest zwrócenie uwagi na odmienne sposoby podejścia do ekonomii społecznej oraz ich związki z aktywizowaniem i organizowaniem społeczności lokalnej. Ważne wydaje się łączenie prób rozwiązywania lokalnego bezrobocia osób społecznie wykluczonych z formami oddolnego aktywizowania społeczności. Jest to szczególnie istotne w społecznościach, które w znacznym stopniu są zmarginalizowane. Model ekonomicznego rozwoju społecznego, łącząc ekonomiczne i społeczne (kapitał społeczny) komponenty, stanowi szerszą płaszczyznę dla rozwoju ekonomicznego, w który wpisuje się ekonomia społeczna. Zarówno w formie aktywności, realizowanej przez wybrane kategorie wykluczonych społecznie, jak i w formie samoorganizowania się ekonomicznego społeczności lokalnej lub jej segmentów.

8 CIESZYN Na to, co udało się osiągnąć w Cieszynie w dziedzinie ekonomii społecznej, złożyło się wiele czynników: tradycje społeczno-kulturowe ziemi cieszyńskiej, związane z jej historią, wielonarodowością, wielo- kulturowością, w tym zróżnicowaniem religijnym; pograniczność miasta - w sensie kulturowym i tym dosłownym, kultywowanie wspólnot w celu zachowania tożsamości, dialog różniących się nieraz bardzo społeczności. To ukształtowało ową tradycję aktywności obywatelskiej, opartej na przywiązaniu do szczególnie wyraziście tu postrzeganej “małej ojczyzny”, którą udało się w ograniczonej postaci kontynuować przez cały okres PRL-u.

9 Z diagnozy problemów społecznych Cieszyna wynika, że najczęściej pojawiają się tu: ubóstwo, bezrobocie, bezradność w sprawach opiekuńczo- wychowawczych, długotrwała lub ciężka choroba i niepełnosprawność, ale także problemy związane ze starością, bezdomność, sieroctwo społeczne, przemoc w rodzinie oraz uzależnienia. Problemy te najczęściej współwystępują ze sobą. W ramach systemu pomocy społecznej z różnych jego form korzysta rocznie kilkanaście procent mieszkańców miasta, najczęściej są to osoby z rodzin dotkniętych bezrobociem. Analiza dynamiki struktury bezrobotnych wskazuje, że związane jest to z pogłębianiem się marginalizacji społecznej tej grupy – odpływ z bezrobocia dotyczy przede wszystkim osób młodszych, lepiej wykształconych, krócej pozostających bez pracy.

10 Na uwagę zasługuje problem bezdomności w Cieszynie, ponieważ - w porównaniu do innych miast o podobnej wielkości w regionie - jest on tu szczególnie widoczny, szacuje się, że dotyczy około 160 osób. Wynika to m. in. z przygranicznego charakteru miasta oraz z faktu, że Cieszyn oferuje wszechstronną i różnorodną pomoc bezdomnym, w efekcie czego nie “emigrują” oni do większych miast w regionie, a nawet przyjeżdżają tu z okolicznych miejscowości.

11 Cieszyn dysponuje znacznymi – jak na stosunkowo niewielkie miasto – zasobami, które mogą być wykorzystywane do rozwiązywania problemów społecznych. Poza na ogół sprawnie funkcjonującymi instytucjami publicznymi, jak ośrodek pomocy społecznej, urząd pracy, placówki edukacyjne, wychowawcze, opieki zdrowotnej itp. – są to przede wszystkim aktywnie działające organizacje pozarządowe, pozostające w ścisłej współpracy z instytucjami publicznymi, wykonujące powierzone im zadania publiczne oraz zadania własne. Koordynacją współpracy samorządu gminy z organizacjami pozarządowymi zajmuje się powołany w 2004 roku Cieszyński Zespół ds. Pożytku Publicznego, w skład którego wchodzą przedstawiciele obu sektorów.

12 Kluczową rolę w rozwiązywaniu problemów społecznych odgrywa w Cieszynie Stowarzyszenie Pomocy Wzajemnej „Być Razem”, które powstało w 1996 roku, w jego strukturach funkcjonuje wiele placówek: Centrum Profilaktyki, Edukacji i Terapii “Kontakt”, hostel dla kobiet i dzieci - ofiar przemocy 3 domy wspólnoty Barka Centrum Edukacji Socjalnej Cieszyńskie Centrum Wolontariatu Młodzieżowy Klub Środowiskowy Inkubator Organizacji Pozarządowych Stowarzyszenie – samodzielnie bądź we współpracy z innymi instytucjami – realizowało też i realizuje wiele projektów finansowanych z najróżniejszych źródeł.

13 Szczegółowa analiza działań prowadzonych przez stowarzyszenie pokazuje, że nastawione jest ono na kompleksowe oddziaływanie zarówno na osoby będące w trudnej sytuacji, jak i na całe rodziny oraz społeczność lokalną, oferując im różnorodne formy wsparcia na każdym etapie procesu pomagania. Bardzo ważne miejsce w tych działaniach zajmuje ekonomia społeczna, rozumiana jako droga do usamodzielnienia, poprzez integrację zawodową i społeczną. Charakterystyczne jest również, że swoje działania stowarzyszenie adresuje nie tylko do osób czy grup z problemami, ale do całej społeczności lokalnej.

14 Ważnym aspektem działań prowadzonych przez stowarzyszenie jest pomoc w odzyskiwaniu samodzielności życiowej, poprzez umożliwienie trwałego powrotu na rynek pracy – otwarty lub wspierany. Dlatego istotnym elementem prowadzonych działań jest organizowanie pracy dla klientów – na początek nieodpłatnej, spełniającej rolę terapeutyczną, potem odpłatnej, dającej możliwość zatrudnienia (w różnej formie). W placówkach prowadzonych przez stowarzyszenie funkcjonują warsztaty, pracownie, prowadzi się działalność usługową i wytwórczą. Dzięki temu część osób, które korzystają z pomocy tych placówek, znajduje potem w nich zatrudnienie i zaczyna pomagać innym, lub zyskuje szansę na założenie własnej firmy, niektórzy dążą do założenia spółdzielni socjalnych, a nawet własnego stowarzyszenia.

15 Stowarzyszenie swoje przedsięwzięcia realizuje w zasadzie poza formami, które przewidziane są w regulacjach prawnych dotyczących ekonomii społecznej (spółdzielnia socjalna, centrum integracji społecznej), osiąga w pełni te cele, które jej przyświecają, przy czym cele te rozumiane są szeroko jako pomoc w odzyskaniu samodzielności życiowej, a nie tylko wąsko jako powrót na otwarty rynek pracy.

16 W ciągu 11 lat działalności stało się ważnym, integralnym elementem systemu pomocy społecznej, obecne jest w niemal wszystkich obszarach problemowych, objętych działaniami MOPS-u. Zadania realizowane przez stowarzyszenie nie są jednak uzupełnieniem zadań MOPS-u, ale ich znaczącą, niezbędną częścią. Mają one charakter profesjonalny, wieloaspektowy i kompleksowy, umożliwiają udzielanie pomocy i wsparcia na wszystkich etapach procesu odzyskiwania samodzielności życiowej, zapewniają tym samym ciągłość tego procesu, począwszy od profilaktyki, a skończywszy na pełnym powrocie do społeczności oraz na otwarty rynek pracy.

17 Było to możliwe dzięki przekonaniu dyrektorki MOPS w Cieszynie - podzielanemu przez władze Cieszyna - że ośrodek powinien pełnić przede wszystkim funkcję kreatora, organizatora i koordynatora systemu pomocy społecznej - a nie tylko realizatora działań pomocowych - poprzez skupienie wokół siebie różnorodnych inicjatyw i organizacji obywatelskich, chcących prowadzić działalność w tym obszarze. Stowarzyszenie jest traktowane jako równoprawny partner przez władze miasta i zdecydowaną większość instytucji funkcjonujących w jego strukturach, które są otwarte na inicjatywy społeczne. Podejmowane są wspólne przedsięwzięcia, tak aby jak najlepiej dostosować je do istniejących warunków organizacyjnych i prawnych, uzyskując jednocześnie zamierzony rezultat.

18 W działaniach stowarzyszenia bardzo ważny jest aspekt integracji i aktywizacji społeczności lokalnej. Działania stowarzyszenia doprowadziły do nawiązania przyjaznych i obustronnie korzystnych relacji zarówno z mieszkańcami osiedli sąsiadujących z placówkami stowarzyszenia, z przedsiębiorcami cieszyńskimi, szukającymi w stowarzyszeniu dobrze przygotowanych pracowników oraz z innymi organizacjami pozarządowymi. Stowarzyszenie nie napotyka więc na trudności, poszukując wolontariuszy i osób chętnych do współpracy, a znacznej części osób korzystających z pomocy udaje się przełamać wcześniejszą izolację, i odrzucenie i nawiązać ponownie więzi ze społeczeństwem. Wiele z nich angażuje potem się w pomaganie innym.

19 Identyfikacja uwarunkowań sukcesów i trudności skutecznego działania: liderzy, posiadający wizję tego, co i po co chcą zrobić, ale też wiedzący jak to robić i umiejący pociągnąć innych za sobą, a także – co ważne – reprezentujący różne środowiska w mieście, stabilna struktura i sieć relacji międzysektorowych - powstał system, który jest na tyle stabilny, że stał się dość odporny na oddziaływanie niekorzystnych okoliczności, kapitał społeczny w postaci zaufania - zbudowany dzięki otwartości na społeczność lokalną, nastawieniu na rozwijanie więzi nie tylko z innymi instytucjami ze wszystkich sektorów, ale przede wszystkim z mieszkańcami,

20 wspólnotowe podejście - postawiono na rozwiązania zorientowane na dobro wspólne, odchodząc od rozwiązań indywidualno-roszczeniowych, nie występowano wobec władz gminy w roli proszącego o wsparcie, lecz oferowano propozycje współpracy, dysponując własnymi możliwościami, działania edukacyjne skierowane do bardzo różnych odbiorców: beneficjentów pomocy, pracowników i współpracowników stowarzyszenia, urzędnicy, pracownicy innych instytucji sfery społecznej itp., wysoki poziom profesjonalizmu w podejmowanych działaniach, sposób podejścia do poszukiwania rozwiązań „od dołu” - najpierw określenie, co trzeba zrobić, a potem szukanie sposobu, jak to się da zrobić.

21 Budowa lokalnego kapitału społecznego jest w Cieszynie działaniem celowym, długofalowym, realizowanym w sposób profesjonalny, poprzez przemyślane, cierpliwe i konsekwentne działanie. Efektem tego oddolnego podejścia jest poszukiwanie rozwiązań dotyczących problemów lokalnych, przez angażowanie osób w przez nich samych definiowane i akceptowane formy działań, które, dzięki temu, czerpią swoją siłę z energii i zaangażowania uczestników oraz zyskują stabilność. Spotkanie oddolnej aktywności obywateli i odgórnej przychylności władz przynosi oczekiwane rezultaty.

22 Społeczność lokalna Podstawowym wnioskiem wypływającym z analizy opisanego przypadku jest zwrócenie uwagi na rolę oddolnej aktywności społecznej jako czynnika generującego rozwój ekonomii społecznej i sprzyjającego trwałości jej instytucjonalnych form na poziomie społeczności lokalnej. Podstawowym wnioskiem wypływającym z analizy opisanego przypadku jest zwrócenie uwagi na rolę oddolnej aktywności społecznej jako czynnika generującego rozwój ekonomii społecznej i sprzyjającego trwałości jej instytucjonalnych form na poziomie społeczności lokalnej.

23 Rekomendacje Konieczne jest uwzględnianie w strategiach rozwoju lokalnego i rozwiązywania problemów społecznych konkretnych projektów aktywizowania społeczności lokalnej. Konieczne jest uwzględnianie w strategiach rozwoju lokalnego i rozwiązywania problemów społecznych konkretnych projektów aktywizowania społeczności lokalnej. Należy poszukiwać lokalnych liderów, wspierać ich i szkolić. Należy poszukiwać lokalnych liderów, wspierać ich i szkolić. Niezbędne jest też szkolenie pracowników instytucji publicznych na temat potencjału trzeciego sektora, jego roli we współczesnym społeczeństwie. Niezbędne jest też szkolenie pracowników instytucji publicznych na temat potencjału trzeciego sektora, jego roli we współczesnym społeczeństwie. Konieczne jest tworzenie lokalnej infrastruktury wsparcia dla organizacji pozarządowych, zainteresowanych działaniem w obszarze ekonomii społecznej. Konieczne jest tworzenie lokalnej infrastruktury wsparcia dla organizacji pozarządowych, zainteresowanych działaniem w obszarze ekonomii społecznej. Konieczne jest propagowanie idei ekonomii społecznej wśród elit samorządowych. Konieczne jest propagowanie idei ekonomii społecznej wśród elit samorządowych.

24 Dziękuję za uwagę!


Pobierz ppt "Kazimiera Wódz, Krystyna Faliszek Ekonomia społeczna a aktywizacja społeczności zagrożonych marginalizacją społeczną na podstawie ekspertyzy „Ekonomia."

Podobne prezentacje


Reklamy Google