Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach. I. DEFINICJE, CHARAKTERYSTYKA I OPIS ZJAWISKA, CZYNNIKI RYZYKA.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach. I. DEFINICJE, CHARAKTERYSTYKA I OPIS ZJAWISKA, CZYNNIKI RYZYKA."— Zapis prezentacji:

1 Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach

2 I. DEFINICJE, CHARAKTERYSTYKA I OPIS ZJAWISKA, CZYNNIKI RYZYKA

3 Agresję definiuje się najczęściej jako świadome, zamierzone działanie, mające na celu wyrządzenie komuś szeroko rozumianej szkody - fizycznej, psychicznej lub materialnej. Jej charakterystyczną cechą jest używanie przez kogoś siły fizycznej lub psychicznej wobec osoby o zbliżonych możliwościach, mającej zdolność skutecznej obrony. Agresja jest często, lecz nie zawsze, sposobem wyrażania złości. W szczególnych warunkach agresja może przeradzać się w przemoc.

4 Przemoc to wykorzystanie swojej przewagi nad drugim człowiekiem ( fizycznej, emocjonalnej, społecznej, duchowej). Mamy z nią do czynienia wówczas, gdy osoba słabsza (ofiara) poddana jest przez dłuższy czas negatywnym działaniom osoby lub grupy osób silniejszych (sprawcy przemocy).

5 Formy przemocy szkolnej to: Bezpośrednia przemoc fizyczna - bicie, kopanie, plucie popychanie, szarpanie, wymuszanie pieniędzy, zabieranie przedmiotów, niszczenie własności, przezywanie, wyśmiewanie Bezpośrednia przemoc fizyczna - bicie, kopanie, plucie popychanie, szarpanie, wymuszanie pieniędzy, zabieranie przedmiotów, niszczenie własności, przezywanie, wyśmiewanie Bezpośrednia przemoc słowna i niewerbalna - dokuczanie, przezywanie, wyśmiewanie, wyszydzanie, obrażanie, ośmieszanie, grożenie, rozpowszechnianie plotek i oszczerstw (również poprzez sms-y i internet), pokazywanie nieprzyzwoitych gestów Bezpośrednia przemoc słowna i niewerbalna - dokuczanie, przezywanie, wyśmiewanie, wyszydzanie, obrażanie, ośmieszanie, grożenie, rozpowszechnianie plotek i oszczerstw (również poprzez sms-y i internet), pokazywanie nieprzyzwoitych gestów Pośrednie formy przemocy - namawianie innych do ataków fizycznych lub słownych, naznaczanie, wykluczanie i izolowanie z grupy Pośrednie formy przemocy - namawianie innych do ataków fizycznych lub słownych, naznaczanie, wykluczanie i izolowanie z grupy

6 Skutki przemocy Prześladowanie i dokuczanie może dotyczyć każdego, niezależnie od jego wyglądu, umiejętności, zdolności czy sprawności fizycznej. Niektóre osoby mogą wyglądać lub zachowywać się tak, że inni częściej im dokuczają, jednak to nie one są za to odpowiedzialne. Prześladowanie i dokuczanie może dotyczyć każdego, niezależnie od jego wyglądu, umiejętności, zdolności czy sprawności fizycznej. Niektóre osoby mogą wyglądać lub zachowywać się tak, że inni częściej im dokuczają, jednak to nie one są za to odpowiedzialne. Konsekwencje przemocy ponoszą wszyscy uczestnicy takich sytuacji. Ofiary przeżywają trudne emocje - poczucie poniżenia i upokorzenia, wstyd, lęk, rozpacz i smutek. Długofalowe skutki dla ofiar to obniżona samoocena i problemy społeczne - trudności w nawiązywaniu kontaktów, skłonność do izolacji. Konsekwencje przemocy ponoszą wszyscy uczestnicy takich sytuacji. Ofiary przeżywają trudne emocje - poczucie poniżenia i upokorzenia, wstyd, lęk, rozpacz i smutek. Długofalowe skutki dla ofiar to obniżona samoocena i problemy społeczne - trudności w nawiązywaniu kontaktów, skłonność do izolacji. Ofiary przemocy szkolnej bardzo rzadko mówią dorosłym o swoich problemach. Często mają doświadczenia bagatelizowania ich problemów przez dorosłych ("przezywają cię - nie zwracaj na to uwagi", "nie skarż"). Obawiają się też pogorszenia sytuacji, zemsty ze strony prześladowców. Ponadto przeszkadza im wstyd i poczucie winy - "kozioł ofiarny" jest przekonany, że wina tkwi w nim samym. Długotrwałe podleganie presji agresorów może prowadzić do zaburzeń somatycznych, często bardzo poważnych.Ofiary przemocy szkolnej bardzo rzadko mówią dorosłym o swoich problemach. Często mają doświadczenia bagatelizowania ich problemów przez dorosłych ("przezywają cię - nie zwracaj na to uwagi", "nie skarż"). Obawiają się też pogorszenia sytuacji, zemsty ze strony prześladowców. Ponadto przeszkadza im wstyd i poczucie winy - "kozioł ofiarny" jest przekonany, że wina tkwi w nim samym. Długotrwałe podleganie presji agresorów może prowadzić do zaburzeń somatycznych, często bardzo poważnych. Dla sprawców przemocy konsekwencją jest utrwalanie się sposobu agresywnych zachowań, obniżanie się poczucia odpowiedzialności za własne działania, skłonność do zachowań aspołecznych, łatwe wchodzenie w konflikty z prawem. Dla sprawców przemocy konsekwencją jest utrwalanie się sposobu agresywnych zachowań, obniżanie się poczucia odpowiedzialności za własne działania, skłonność do zachowań aspołecznych, łatwe wchodzenie w konflikty z prawem. Świadkowie przemocy, którzy nie potrafili się jej skutecznie przeciwstawić, często latami przechowują poczucie winy, niezadowolenie i pretensje do siebie, uczą się też bierności, bezradności i nie reagowania w trudnych sytuacjach Świadkowie przemocy, którzy nie potrafili się jej skutecznie przeciwstawić, często latami przechowują poczucie winy, niezadowolenie i pretensje do siebie, uczą się też bierności, bezradności i nie reagowania w trudnych sytuacjach

7 CZYNNIKI RYZYKA WYSTĄPIENIA ZACHOWAŃ AGRESYWNYCH 1. Ryzyko okołoporodowe (np. niedotlenienie wywołane przedłużającym się porodem lub związane z zaburzeniami oddychania u noworodka itp.) oraz cechy temperamentalne, co objawia się impulsywnością, nadaktywnością, słabą samokontrolą, rozproszeniem uwagi, małą plastycznością i łatwym popadaniem we frustrację.

8 CZYNNIKI RYZYKA 2. Niska inteligencja, szczególnie werbalna Wiążą się z nią niskie osiągnięcia szkolne, słaba zdolność poznawania relacji międzyludzkich oraz błędne rozpoznawanie i ocenianie sytuacji społecznych, mała zdolność rozwiązywania problemów i deficyty innych umiejętności społecznych. Efektem jest niska pozycja w grupie rówieśniczej i słaba więź ze szkołą.

9 CZYNNIKI RYZYKA 3. Błędy wychowawcze rodziców Popełniane we wczesnym okresie rozwoju dziecka: przyzwolenie na atak, a nawet prowokowanie agresji (mały agresor jest zabawny). Brak jasnych oczekiwań i standardów zachowań przekazywanych dziecku - brak wytyczonych granic lub, w przypadku wyrażania dezaprobaty, brak odwoływania się do wartości i norm społecznych (komunikaty typu: „Jasiu, nie bij chłopczyka, bo się spocisz” zamiast „Nie wolno nikogo bić, ponieważ wyrządza się komuś krzywdę”). Wczesne utrwalenie zachowań agresywnych i antyspołecznych.

10 CZYNNIKI RYZYKA 4. Poważna dysfunkcja rodziny: uzależnienie u jednego lub obojga rodziców, przewlekłe choroby (zwłaszcza psychiczne), działania kryminalne rodziców i przebywanie w więzieniu. Wiąże się z tym zaniedbywanie i odrzucenie dziecka, częste i surowe, choć niekonsekwentne i nieefektywne karanie, przemoc. Brak nadzoru i wsparcia ze strony rodziców lub dorosłych opiekunów. Dziecko żyje w klimacie obojętności albo wrogości toteż ma tendencję do interpretowania zachowań innych ludzi jako wrogie i przypisywania im złych intencji.

11 CZYNNIKI RYZYKA 5. Doświadczanie przemocy w bliskim środowisku: ze strony rówieśników lub personelu szkoły, sąsiadów; obserwacja aktów przemocy w szkole czy na osiedlu. Efektem jest stały wzrost poczucia zagrożenia.

12 CZYNNIKI RYZYKA 6. Duża ekspozycja agresji i przemocy w mediach: Efektem jest przekonanie, że zachowania agresywne i akty przemocy są normą, a także przekonanie o powszechnej akceptacji przemocy, czy nawet współzawodnictwie w zachowaniach agresywnych; Odwrażliwienie na przemoc i jej konsekwencje; rozwój „syndromu podłego świata” (spadek zaufania do ludzi, strach przed atakiem, potrzeba chronienia siebie, reagowanie agresją z wyprzedzeniem „na wszelki wypadek”).

13 PRZYCZYNY AGRESJI TKWIĄCE W SZKOLE Szkoła czy placówka wychowawcza jako instytucja ze względu na sposób organizowania procesu dydaktycznego i określonego sposobu spędzania czasu może również powodować zachowania agresywne zarówno u uczniów, wychowanków jak i nauczycieli, wychowawców. Wpływa na to między innymi: - hałas, mała przestrzeń i ograniczona ruchliwość, - czas spędzony głównie w sposób ukierunkowany, - stała sytuacja oceny i narzucony z góry porządek, - zbyt wiele sytuacji bez możliwości wyboru, wycofania się z pracy grupy, - anonimowość uczniów, wychowanków i nauczycieli, wychowawców - zbyt liczne klasy, grupy - ogólny standard budynku, wystrój pomieszczeń (zbyt mało lub zbyt dużo bodźców), oświetlenie, otoczenie

14 Przyczyny związane z procesem nauczania: - zbyt dużo wymagań bez uwzględnienia potencjału i możliwości, - brak doceniania i podkreślania wysiłków dzieci, - niesprawiedliwość w ocenianiu i traktowaniu uczniów, - mało uwagi poświęconej rozładowaniu napięć, - nuda i schematyczność podczas lekcji

15 Przyczyny tkwiące w relacji nauczyciel - uczeń: - chłód emocjonalny nauczycieli w stosunku do uczniów, - niewłaściwy sposób komunikowania się nauczyciela z uczniem (poniżanie, ośmieszanie, straszenie, podkreślanie władzy), - agresja i przemoc dorosłych na terenie szkoły, - rozwiązywanie metodami siłowymi konfliktów dorośli - dzieci, - relacje oparte tylko na wymaganiach bez nagradzania i wzmacniania pozytywnego zachowań dzieci.

16 II. PROFILAKTYKA AGRESJI I PRZEMOCY W SZKOLE Trzy poziomy działań: 1. PROFILAKTYKA UNIWERSALNA 2. PROFILAKTYKA SELEKTYWNA 3. PROFIALKTYKA WSKAZUJĄCA

17 Profilaktyka uniwersalna Szkolenia dla nauczycieli z zakresu problematyki agresji i przemocy, udzielania uczniom wsparcia, uczenia umiejętności psychologicznych i społecznych, podejmowania interwencji profilaktycznych, reagowania w sytuacjach kryzysowych; Monitoring wizyjny lub identyfikatory. Dyżury personelu podczas przerw. Włączanie rodziców w podejmowanie decyzji dotyczących szkoły, zwłaszcza działań na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa uczniów. Opracowanie i upowszechnianie jasnych oczekiwań dotyczących zachowania, zasad i reguł w konsultacjach z rodzicami i uczniami oraz konsekwencji w przypadku ich nieprzestrzegania.

18 Profilaktyka uniwersalna Opracowanie procedury reagowania w sytuacjach kryzysowych, w tym związanych z wystąpieniem przemocy w szkole. Pielęgnowanie pozytywnych tradycji szkoły. Działania edukacyjne dla rodziców zwiększające ich kompetencje wychowawcze; Prowadzenie działań integracyjnych przez wychowawców w klasach, w tym lekcji poświęconych wzajemnym relacjom. Uczenie dzieci i nastolatków najważniejszych umiejętności psychologicznych i społecznych w ramach programów nauczania oraz w ramach realizowanych w klasach dobrych edukacyjnych programów profilaktycznych. Programy rówieśnicze, jak pomoc koleżeńska w nauce, rówieśniczy doradcy, czy rówieśniczy mediatorzy

19 Profilaktyka selektywna Wskazania dla nauczycieli: Buduj więź ucznia ze szkołą i klasą. Włączaj go w każdą prospołeczną aktywność (sportową, artystyczną, charytatywną). Okazuj mu publicznie szacunek używając jego imienia i doceniając jego starania. Wzmacniaj więź ucznia z jego rodziną poprzez ukazywanie rodzicom mocnych stron dziecka oraz poprawiając komunikację między nimi a dzieckiem,. Ucz najważniejszych umiejętności psychologicznych i społecznych, jak aktywne słuchanie, kontrolowanie emocji, podejmowanie decyzji, nawiązywanie przyjaznych kontaktów z rówieśnikami i dorosłymi, rozwiązywanie problemów i asertywność.

20 Profilaktyka selektywna Ustal i utrzymuj jasne i zgodne oczekiwania dotyczące zachowania uczniów, by stwarzać bezpieczne środowisko uczenia się. Dzieci potrzebują czytelnych granic, konsekwencji dorosłych w ich egzekwowaniu. Czują się bardziej bezpiecznie, budują swoje zaufanie i więź ze szkołą. Granice zawierają też przekaz o obowiązujących normach społecznych. Zaopiekuj się i dostarczaj wsparcia uczniom, zwłaszcza słabym włączając aktywne słuchanie, okazując empatię, szacunek, zachętę i inne przydatne metody, które ułatwiają dzieciom rozumienie problemów i redukują lęk.

21 Profilaktyka selektywna Komunikuj uczniom wysokie pozytywne i realistyczne oczekiwania dotyczące osiągnięć w nauce, by ośmielić i zachęcić ich do osiągania sukcesu. Wypowiadaj zdania „Wiem, że potrafisz to osiągnąć” lub „Podkręć trochę swój bystry umysł, a świetnie to zrobisz” itp.. Ucz optymistycznego myślenia i zachęcaj do wytrwałości.

22 Profilaktyka selektywna Stwarzaj okazję do uczestnictwa i zaangażowania uczniów. Dzieci pragną czuć się użyteczne i doświadczać, że to co robią jest wartościowe i potrzebne innym, by osiągnąć poczucie własnej kompetencji. Włączaj je w szkolne i środowiskowe projekty, grupy robocze, programy rówieśnicze, proces podejmowania decyzji w klasie. Pytaj je o zdanie.

23 Profilaktyka wskazująca Oddziaływania profilaktyczne powinny opierać się na teorii społecznego uczenia się. Zgodnie z teorią społecznego uczenia się A. Bandury ludzie uczą się od siebie nawzajem poprzez obserwację, naśladownictwo i modelowanie. Dzieci i nastolatki obserwują postawy i zachowania innych, a także konsekwencje tych zachowań, co motywuje do ich kopiowania bądź unikania. Rolę modeli (wzorców) pełnią znaczące osoby z bliskiego otoczenia, rówieśnicy i dorośli, a także osobistości życia publicznego, jak gwiazdy popkultury, sportowcy, czy politycy. Zachowania są utrwalane poprzez wzmocnienia społeczne, np. akceptację otoczenia, lub psychologiczne, np. satysfakcję z własnej skuteczności. Skoro dziecko uczy się zachowań antyspołecznych, to można je również wyuczyć bardziej konstruktywnych reakcji i zachowań prospołecznych.

24 W działaniach opartych o teorię społecznego uczenia się zaleca się wykorzystywanie następujących strategii: Przekazywanie wartości i norm społecznych (tzw. edukacja normatywna lub edukacja moralna, w tym trening wnioskowania moralnego). Ćwiczenie najważniejszych umiejętności psychologicznych i społecznych. Korygowanie błędnych spostrzeżeń i przekonań dotyczących zachowań innych ludzi poprzez ukazywanie rzeczywistych intencji. W dyskusjach grupowych agresor dowiaduje się, że koledzy zupełnie inaczej interpretują czyjeś zachowanie. Informowanie o rzeczywistych konsekwencjach zachowań ryzykownych, w tym edukacja prawna. Uczniowie często nie zdają sobie sprawy, na co się narażają. Nie wiedzą też, że niektóre ich działania są przestępstwem zagrożonym sankcjami prawnymi. Nagradzanie zachowań prawidłowych i karanie niepożądanych (np. poprzez ponoszenie konsekwencji za łamanie ustalonych zasad).

25 Trening zastępowania agresji (ART) W Polsce najbardziej znanym profesjonalnym programem dla młodych osób z grup ryzyka jest Trening Zastępowania Agresji (ART) A. Goldsteina bazujący na koncepcjach behawioralno- poznawczych oraz teorii społecznego uczenia się. Program uczy wybranych wartości prospołecznych oraz kluczowych umiejętności psychologicznych i społecznych. Częścią ART-u jest także trening wnioskowania moralnego umożliwiający uczestnikom ocenę własnego zachowania pod kątem jego zgodności z wartościami i określonymi normami społecznymi. Dzięki treningowi uczestnicy poszerzają swój wachlarz reakcji i mogą zastępować dotychczasowe agresywne reakcje zachowaniami bardziej przystosowawczymi i aprobowanymi społecznie.

26 W nowej edycji programu „Bezpieczna i przyjazna szkoła” Zostanie uruchomiona infolinia, za pomocą której nauczyciele będą mogli otrzymać ekspercką poradę jak postępować w sytuacjach zagrażających bezpieczeństwu w szkole. Zostaną uruchomione szkolenia dla nauczycieli, na których specjaliści mają ich nauczyć jak reagować w konkretnych przypadkach agresji czy zachowań patologicznych.

27 Dziękuję za uwagę


Pobierz ppt "Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach. I. DEFINICJE, CHARAKTERYSTYKA I OPIS ZJAWISKA, CZYNNIKI RYZYKA."

Podobne prezentacje


Reklamy Google