Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

1.14. Charakterystyka zwierząt Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "1.14. Charakterystyka zwierząt Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska."— Zapis prezentacji:

1 1.14. Charakterystyka zwierząt Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska

2 Królestwo - zwierzęta Przypomnijmy sobie informacje z tematu o klasyfikowaniu organizmów. Przypomnijmy sobie informacje z tematu o klasyfikowaniu organizmów. Świat organizmów podzielony został na 5 królestw: bakterie, protisty, rośliny, grzyby i zwierzęta. Świat organizmów podzielony został na 5 królestw: bakterie, protisty, rośliny, grzyby i zwierzęta. W królestwie zwierzęta znajdują się wielokomórkowe organizmy cudzożywne, w większości zdolne do samodzielnego poruszania się. W królestwie zwierzęta znajdują się wielokomórkowe organizmy cudzożywne, w większości zdolne do samodzielnego poruszania się. Większość zwierząt ma narządy służące do odżywiania się, oddychania, wydalania, reagowania na bodźce, rozmnażania się. Większość zwierząt ma narządy służące do odżywiania się, oddychania, wydalania, reagowania na bodźce, rozmnażania się. W obrębie tego królestwa poznamy zwierzęta bezkręgowe i kręgowe. W obrębie tego królestwa poznamy zwierzęta bezkręgowe i kręgowe.

3 Systematyka zwierząt Królestwo : zwierzęta (Animalia) Królestwo : zwierzęta (Animalia) Typ - gąbki Typ - gąbki - parzydełkowce - parzydełkowce - płazińce - płazińce - wrotki - wrotki - nicienie - nicienie - pierścienice - pierścienice - stawonogi - stawonogi - mięczaki - mięczaki - strunowce - strunowce beztkankowce tkankowce bezkręgowce

4 Bezkręgowce Bezkręgowce to stara nazwa systematyczna, do której, zwyczajowo, zalicza się wszystkie typy zwierząt, … bez kręgowców oczywiście czyli nie posiadające kręgosłupa Bezkręgowce to stara nazwa systematyczna, do której, zwyczajowo, zalicza się wszystkie typy zwierząt, … bez kręgowców oczywiście czyli nie posiadające kręgosłupa Bezkręgowce to zwierzęta, które nie posiadają szkieletu wewnętrznego Bezkręgowce to zwierzęta, które nie posiadają szkieletu wewnętrznego Obejrzyj animowaną wzmiankę dotyczącą bezkręgowców Obejrzyj animowaną wzmiankę dotyczącą bezkręgowców animacja_charakterystyka_bezkręgowców.html animacja_charakterystyka_bezkręgowców.html animacja_charakterystyka_bezkręgowców.html animacja_charakterystyka_bezkręgowców.html

5 Parzydełkowce Parzydełkowce to najprostsze tkankowe zwierzęta wodne. Parzydełkowce to najprostsze tkankowe zwierzęta wodne. Występują głównie w wodach słonych. Występują głównie w wodach słonych. Charakteryzują się promienistą symetrią ciała. Charakteryzują się promienistą symetrią ciała. Występują w postaci workowatego polipa (osiadłe) lub dzwonowatej meduzy (wolno pływające). Występują w postaci workowatego polipa (osiadłe) lub dzwonowatej meduzy (wolno pływające). Mają dużą zdolność regeneracji – to bardzo korzystna umiejętność- polecam ten adres : Mają dużą zdolność regeneracji – to bardzo korzystna umiejętność- polecam ten adres : nimacja_rozmnażanie_bezpłciowe_u_parzydełkowc ów_płazińców_i_szkarłupni.html nimacja_rozmnażanie_bezpłciowe_u_parzydełkowc ów_płazińców_i_szkarłupni.html Posiadają komórki parzydełkowe, służące do ataku i obrony (zawierają drażniąco-paraliżującą ciecz). Posiadają komórki parzydełkowe, służące do ataku i obrony (zawierają drażniąco-paraliżującą ciecz).

6 Parzydełkowce Polip Postać osiadła Postać osiadła Kształt ciała- workowaty Kształt ciała- workowaty Otwór gębowy skierowany ku górze Otwór gębowy skierowany ku górze Otwór gębowy uzbrojony czułkami Otwór gębowy uzbrojony czułkami Meduza Postać wolno pływająca Postać wolno pływająca Kształt ciała dzwonowaty Kształt ciała dzwonowaty Otwór gębowy skierowany ku dołowi Otwór gębowy skierowany ku dołowi Otwór gębowy uzbrojony w ramiona, czułki na brzegu dzwonu Otwór gębowy uzbrojony w ramiona, czułki na brzegu dzwonu

7 Płazińce Zwane są inaczej robakami płaskimi. Zwane są inaczej robakami płaskimi. Ciało ich spłaszczone jest grzbieto-brzusznie. Ciało ich spłaszczone jest grzbieto-brzusznie. Mają dwuboczną symetrię ciała. Mają dwuboczną symetrię ciała. Żyją w wodach słonych, słodkich oraz wewnątrz ciała innych organizmów, zwanych żywicielami. Żyją w wodach słonych, słodkich oraz wewnątrz ciała innych organizmów, zwanych żywicielami. Zdecydowana większość płazińców to pasożyty. Zdecydowana większość płazińców to pasożyty. W rozwoju występuje postać larwy W rozwoju występuje postać larwy Przedstawiciele poszczególnych gromad: –Tasiemce – tasiemiec uzbrojony, nieuzbrojony, bruzdogłowiec –Przywry – motylica wątrobowa –Wirki – wypławek biały

8 Pierścienice Żyją w wodach i w glebie. Większość z nich to zwierzęta wolno żyjące, niektóre pędzą osiadły tryb życia. Żyją w wodach i w glebie. Większość z nich to zwierzęta wolno żyjące, niektóre pędzą osiadły tryb życia. Ciało pierścienic jest wydłużone, podzielone na wiele segmentów o podobnej budowie. Ciało pierścienic jest wydłużone, podzielone na wiele segmentów o podobnej budowie. pierścień = segment = metamer pierścień = segment = metamer U pierścienic po raz pierwszy w rozwoju ewolucyjnym występuje zamknięty układ krwionośny. U pierścienic po raz pierwszy w rozwoju ewolucyjnym występuje zamknięty układ krwionośny. Przedstawiciele poszczególnych gromad: –wieloszczety – nereida –skąposzczety – dżdżownica ziemna –pijawki - pijawka lekarska

9 Mięczaki W miękkim ciele mięczaków wyróżniamy głowę, nogę i worek trzewiowy, okryty płaszczem. W worku trzewiowym znajdują się narządy wewnętrzne. W miękkim ciele mięczaków wyróżniamy głowę, nogę i worek trzewiowy, okryty płaszczem. W worku trzewiowym znajdują się narządy wewnętrzne. U większości gatunków płaszcz wytwarza wapienną muszlę. U większości gatunków płaszcz wytwarza wapienną muszlę. Muszla stanowi szkielet zewnętrzny tych organizmów. Muszla stanowi szkielet zewnętrzny tych organizmów. Żyją głównie w wodach morskich, ale także w wodach słodkich i na lądzie. Żyją głównie w wodach morskich, ale także w wodach słodkich i na lądzie.

10 Przegląd systematyczny mięczaków Ślimaki ślimak winniczek pomrów wielki stożek królewski Małże szczeżuja wielka omułek jadalny ostryga wielka Głowonogi ośmiornica pospolita kałamarnica olbrzymia mątwa zwyczajna

11 Charakterystyka stawonogów Stawonogi to najliczniejsza grupa zwierząt, zamieszkująca wszystkie środowiska: Stawonogi to najliczniejsza grupa zwierząt, zamieszkująca wszystkie środowiska: –wodę, –ląd, –powietrze. Ciało ich podzielone jest na części (tagmy) i pokryte szkieletem zewnętrznym zbudowanym z chityny. Ciało ich podzielone jest na części (tagmy) i pokryte szkieletem zewnętrznym zbudowanym z chityny. Odnóża składają się z elementów połączonych ruchomo, stawami (stąd nazwa całej grupy zwierząt). Odnóża składają się z elementów połączonych ruchomo, stawami (stąd nazwa całej grupy zwierząt).

12 Przegląd systematyczny stawonogów Skorupiaki rak rzeczny, pąkle, kiełż zdrojowy Wije wij drewniak, krocionóg piaskowy Owady mucha domowa, biedronka siedmiokropka, paź królowej Pajęczaki pająk krzyżak, kosarz ścienny, kleszcz pastwiskowy, skorpion czarny

13 Budowa wewnętrzna stawonogów

14 Porównanie budowy zewnętrznej stawonogów cechaskorupiakiowadypajęczaki przedstawiciel rak rzeczny mucha domowa pająk krzyżak części ciała głowotułówodwłokgłowatułówodwłokgłowotułówodwłok czułki 2 pary 1 para brak odnóża kroczne różna liczba par 3 pary 4 pary

15 Kręgowce Cechą charakterystyczną strunowców jest występowanie struny grzbietowej przez całe życie, albo tylko w rozwoju zarodkowym. Cechą charakterystyczną strunowców jest występowanie struny grzbietowej przez całe życie, albo tylko w rozwoju zarodkowym. U zwierząt, należących do kręgowców, struna grzbietowa została zastąpiona szkieletem wewnętrznym, zbudowanym z tkanki chrzęstnej lub kostnej. U zwierząt, należących do kręgowców, struna grzbietowa została zastąpiona szkieletem wewnętrznym, zbudowanym z tkanki chrzęstnej lub kostnej. Do kręgowców należą: ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Do kręgowców należą: ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki.

16 Przystosowania ryb do życia w wodzie Ryby mają opływowy kształt ciała. Ryby mają opływowy kształt ciała. Kształt ciała ryb zależy jednak od środowiska ich życia. Kształt ciała ryb zależy jednak od środowiska ich życia. Ciało pokryte jest łuską i śluzem (śluz zmniejsza tarcie). Ciało pokryte jest łuską i śluzem (śluz zmniejsza tarcie). Barwa ciała jest przystosowana do otaczającego środowiska, pełni funkcje ochronne (mimetyzm). Barwa ciała jest przystosowana do otaczającego środowiska, pełni funkcje ochronne (mimetyzm). Płetwy umożliwiają ruch w wodzie. Płetwy umożliwiają ruch w wodzie. –płetwy parzyste - piersiowe i brzuszne sterują ciałem i utrzymują równowagę. Pozwalają na pływanie do przodu, do tyłu i zatrzymywanie się; –płetwy nieparzyste - grzbietowa, ogonowa, odbytowa- umożliwiają prawidłowe ułożenie ciała. Płetwa ogonowa jest narządem napędowym, umożliwiającym ruch ciała do przodu.

17 Przystosowania ryb do życia w wodzie Oczy ryb są pozbawione powiek (nie wysychają w wodzie); Oczy ryb są pozbawione powiek (nie wysychają w wodzie); Linia boczna występuje po obu stronach ciała. Tworzą ją ciałka zmysłowe, przekazujące informacje o kierunku prądów wodnych, przeszkodach czy odległości od brzegu; Linia boczna występuje po obu stronach ciała. Tworzą ją ciałka zmysłowe, przekazujące informacje o kierunku prądów wodnych, przeszkodach czy odległości od brzegu; oczna_ryb.html oczna_ryb.html Skrzela umożliwiają pobieranie tlenu rozpuszczonego w wodzie; Skrzela umożliwiają pobieranie tlenu rozpuszczonego w wodzie; Pęcherz pławny (u ryb kostnoszkieletowych) zapewnia utrzymanie równowagi i zmiany głębokości zanurzenia. Pęcherz pławny (u ryb kostnoszkieletowych) zapewnia utrzymanie równowagi i zmiany głębokości zanurzenia.

18 Zróżnicowanie kształtów ryb

19 Płazy Są to zwierzęta ziemno-wodne. Są to zwierzęta ziemno-wodne. Część życia spędzają w wodzie, a część na lądzie. Część życia spędzają w wodzie, a część na lądzie. Są zmiennocieplne, drapieżne, czworonożne (z wyjątkiem płazów beznogich). Są zmiennocieplne, drapieżne, czworonożne (z wyjątkiem płazów beznogich). Występują na wszystkich kontynentach, z wyjątkiem Antarktydy. Występują na wszystkich kontynentach, z wyjątkiem Antarktydy. Najliczniej występują w strefie równikowej. Najliczniej występują w strefie równikowej. rakterystyka_płazów.html rakterystyka_płazów.html U nas najczęściej spotykane są żaby, ropuchy i traszki. U nas najczęściej spotykane są żaby, ropuchy i traszki.

20 Przegląd systematyczny płazów Podział płazów Przedstawiciele Bezogonowe Żaba trawna Ropucha szara Kumak górski Rzekotka drzewna Ogoniaste Traszka zwyczajna Salamandra plamista Beznogie Marszczelec pierścieniowy

21 Rozmnażanie i rozwój płazów bezogonowych Płazy można spotkać w miejscach wilgotnych, zacienionych, w pobliżu zbiorników wodnych, ponieważ ich cykl życiowy związany jest ze środowiskiem wodnym. W okresie rozrodu wędrują wiec do zbiorników wodnych, pokonując czasami znaczne odległości. Płazy można spotkać w miejscach wilgotnych, zacienionych, w pobliżu zbiorników wodnych, ponieważ ich cykl życiowy związany jest ze środowiskiem wodnym. W okresie rozrodu wędrują wiec do zbiorników wodnych, pokonując czasami znaczne odległości. Samica składa w wodzie jaja, zwane skrzekiem. Samiec, siedzący wówczas na jej grzbiecie, polewa jaja nasieniem, w którym są plemniki. Do zapłodnienia dochodzi poza organizmem, więc jest to zapłodnienie zewnętrzne. Samica składa w wodzie jaja, zwane skrzekiem. Samiec, siedzący wówczas na jej grzbiecie, polewa jaja nasieniem, w którym są plemniki. Do zapłodnienia dochodzi poza organizmem, więc jest to zapłodnienie zewnętrzne. Z zapłodnionych jaj wylęgają się larwy - kijanki. Różnią się one znacznie od osobników dorosłych Z zapłodnionych jaj wylęgają się larwy - kijanki. Różnią się one znacznie od osobników dorosłych

22 Gady Gady są zwierzętami typowo lądowymi. Te z nich, które występują w wodzie, są formami wtórnie przystosowanymi do tego środowiska. Gady są zwierzętami typowo lądowymi. Te z nich, które występują w wodzie, są formami wtórnie przystosowanymi do tego środowiska. Ciało gadów pokrywa gruba, łuskowata i sucha skóra. Stanowi ona ochronę przed urazami i zabezpiecza przed utratą wody. W skórze występują liczne komórki barwnikowe, co pozwala im przystosować się do otoczenia. Ciało gadów pokrywa gruba, łuskowata i sucha skóra. Stanowi ona ochronę przed urazami i zabezpiecza przed utratą wody. W skórze występują liczne komórki barwnikowe, co pozwala im przystosować się do otoczenia. Wzrost gadów odbywa się przez całe życie, więc węże i jaszczurki co jakiś czas muszą zrzucić stary naskórek, pod którym narasta nowy – proces ten nazywa się wylinką. Wzrost gadów odbywa się przez całe życie, więc węże i jaszczurki co jakiś czas muszą zrzucić stary naskórek, pod którym narasta nowy – proces ten nazywa się wylinką.

23 Przegląd systematyczny gadów Podział gadów Przedstawiciele Żółwie żółw olbrzymi, żółw błotny Węże zaskroniec zwyczajny, żmija zygzakowata Jaszczurki jaszczurka zwinka, kameleon pospolity Krokodyle krokodyl nilowy, aligator amerykański

24

25 Rozmnażanie się i rozwój gadów U gadów następuje zapłodnienie wewnętrzne. U gadów następuje zapłodnienie wewnętrzne. Składają jaja na lądzie, w suchych miejscach. Składają jaja na lądzie, w suchych miejscach. Jaja są w wapiennej, lub elastycznej osłonce, bogate w żółtko i wodę. Jaja są w wapiennej, lub elastycznej osłonce, bogate w żółtko i wodę. Rozwijający się zarodek wytwarza błony płodowe, które umożliwiają mu wymianę gazową, zbieranie produktów przemiany materii i oszczędzanie wody. Rozwijający się zarodek wytwarza błony płodowe, które umożliwiają mu wymianę gazową, zbieranie produktów przemiany materii i oszczędzanie wody. Rozwój gadów jest prosty, czyli z jaja wylęga się osobnik podobny do dorosłego. Rozwój gadów jest prosty, czyli z jaja wylęga się osobnik podobny do dorosłego. U niektórych jaszczurek i węży występuje jajożyworodność. Ciało samicy chroni jaja przed zniszczeniem, zapewnia tez wyższą temperaturę rozwoju. Młode opuszczają ciało matki po wykluciu się z jaja w jej jajowodzie. Jajożyworodna jest jaszczurka żyworódka, padalec, żmija zygzakowata. U niektórych jaszczurek i węży występuje jajożyworodność. Ciało samicy chroni jaja przed zniszczeniem, zapewnia tez wyższą temperaturę rozwoju. Młode opuszczają ciało matki po wykluciu się z jaja w jej jajowodzie. Jajożyworodna jest jaszczurka żyworódka, padalec, żmija zygzakowata.

26 Ptaki Najbardziej charakterystyczną cechą ptaków jest zdolność aktywnego lotu. Najbardziej charakterystyczną cechą ptaków jest zdolność aktywnego lotu. Zdarzają się jednak wyjątki. Ptaki, które nie latają to struś, kazuar, kiwi. Określa się je nazwą nieloty. Zdarzają się jednak wyjątki. Ptaki, które nie latają to struś, kazuar, kiwi. Określa się je nazwą nieloty. Opanowanie umiejętności latania wymaga wielu przystosowań, w tym przekształceniu kończyn przednich w skrzydła i zmniejszeniu ciężaru ciała. Opanowanie umiejętności latania wymaga wielu przystosowań, w tym przekształceniu kończyn przednich w skrzydła i zmniejszeniu ciężaru ciała. Lot ptakom umożliwiają pióra, które pokrywają ciało oraz tworzą powierzchnie lotne. Lot ptakom umożliwiają pióra, które pokrywają ciało oraz tworzą powierzchnie lotne.

27 Przystosowania ptaka do lotu SZKIELET Kończyny przednie przekształcone są w skrzydła. Kości skrzydeł są tak ze sobą połączone, że mogą poruszać się tylko w jednej płaszczyźnie. Liczne kości są w środku wypełnione powietrzem (pneumatyczne). Czaszka jest mała i cienkościenna. Całkowita redukcja uzębienia zmniejsza ciężar czaszki. Kręgi tułowiowe są zrośnięte, co wzmacnia i usztywnia ciało w locie. Grzebień mostka jest miejscem przyczepu silnych mięśni poruszających skrzydłami. Pas barkowy tworzą duże i masywne kości krucze, obojczyki zrośnięte w kształt litery V.

28 Przystosowania ptaka do lotu PODWÓJNE ODDYCHANIE Ptaki podczas lotu potrzebują bardzo dużo energii. Komórki mięśni wymagają wtedy dużej ilości tlenu. Ptaki podczas lotu potrzebują bardzo dużo energii. Komórki mięśni wymagają wtedy dużej ilości tlenu. Podczas oddychania powietrze wypełnia nie tylko płuca o dużej powierzchni wymiany gazowej, ale także worki powietrzne, mieszczące się w ciele ptaka. Podczas oddychania powietrze wypełnia nie tylko płuca o dużej powierzchni wymiany gazowej, ale także worki powietrzne, mieszczące się w ciele ptaka. Dzięki temu świeże powietrze przepływa przez płuca przy wdechu i wydechu (z worków), co zapewnia stałą dostawę tlenu do pracujących mięśni. Dzięki temu świeże powietrze przepływa przez płuca przy wdechu i wydechu (z worków), co zapewnia stałą dostawę tlenu do pracujących mięśni.

29 Rozmnażanie się ptaków Ptaki są jajorodne. Ptaki są jajorodne. Liczba jaj, ich wielkość, kolor, kształt są cechą gatunkową ptaków. Liczba jaj, ich wielkość, kolor, kształt są cechą gatunkową ptaków. Samica składa zapłodnione jaja w przygotowanym w tym celu gnieździe. Samica składa zapłodnione jaja w przygotowanym w tym celu gnieździe. Zapłodnienie jest wewnętrzne, zarodek zostaje otoczony osłonami jajowymi. Zapłodnienie jest wewnętrzne, zarodek zostaje otoczony osłonami jajowymi. Rozwój zarodka ptaka odbywa się wewnątrz osłon jajowych. Zarodki ptaków, podobnie jak zarodki gadów, wytwarzają błony płodowe : kosmówkę, omocznię i owodnię. Rozwój zarodka ptaka odbywa się wewnątrz osłon jajowych. Zarodki ptaków, podobnie jak zarodki gadów, wytwarzają błony płodowe : kosmówkę, omocznię i owodnię. Ptaki są więc owodniowcami. Ptaki są więc owodniowcami. W celu zapewnienia rozwijającym się zarodkom stałej temperatury ptaki wysiadują jaja. U wielu gatunków rodzice wysiadują je na zmianę. W celu zapewnienia rozwijającym się zarodkom stałej temperatury ptaki wysiadują jaja. U wielu gatunków rodzice wysiadują je na zmianę.

30 Charakterystyka ssaków Ssaki są grupą kręgowców, które spośród innych zwierząt wyróżniają się przede wszystkim: Ssaki są grupą kręgowców, które spośród innych zwierząt wyróżniają się przede wszystkim: –pokryciem ciała sierścią (włosami), –karmieniem młodych mlekiem wytwarzanym przez gruczoły mlekowe samicy, Wykazują zdolność przystosowania się do życia w różnorodnych środowiskach. Żyją na ziemi i pod ziemią, w wodzie słonej i słodkiej, latają w powietrzu. Występują na bagnach i pustyniach, w górach, na śniegu i lodzie. Wykazują zdolność przystosowania się do życia w różnorodnych środowiskach. Żyją na ziemi i pod ziemią, w wodzie słonej i słodkiej, latają w powietrzu. Występują na bagnach i pustyniach, w górach, na śniegu i lodzie. Sukces ewolucyjny ssaki osiągnęły dzięki: Sukces ewolucyjny ssaki osiągnęły dzięki: –stałocieplności, –wysokiemu rozwojowi układu nerwowego i narządów zmysłów, –długotrwałej opiece nad potomstwem, które po urodzeniu karmione jest mlekiem matki.

31 Cechy właściwe tylko ssakom Pokrycie ciała sierścią. Pokrycie ciała sierścią. Posiadanie licznych gruczołów w skórze (potowe, łojowe, mleczne, zapachowe). Posiadanie licznych gruczołów w skórze (potowe, łojowe, mleczne, zapachowe). Posiadanie małżowin usznch. Posiadanie małżowin usznch. Występowanie 7 kręgów szyjnych. Występowanie 7 kręgów szyjnych. Obecność 3 kostek słuchowych. Obecność 3 kostek słuchowych. Żyworodność (z wyjątkiem jajorodnych stekowców). Żyworodność (z wyjątkiem jajorodnych stekowców).

32 Zadania 1. Określ, do jakiej grupy zwierząt należą: dżdżownica, biedronka, bażant, morświn. 2. Podaj funkcję grzebienia mostka u ptaków. 3. Wymień cechę ptaków i ssaków, która umożliwiła im opanowanie wszystkich środowisk na Ziemi. 4. Wymień dwie funkcje, jakie pełnią pióra u ptaków. 5. Wyjaśnij co to jest skrzek i do czego służy.

33 Źródła J. Loritz-Dobrowolska i wsp.,Biologia 1,Operon,2009r. J. Loritz-Dobrowolska i wsp.,Biologia 1,Operon,2009r. E. Kłos i wsp., Ciekawa biologia1,WSiP, 2002r. E. Kłos i wsp., Ciekawa biologia1,WSiP, 2002r. B.Klimuszko, Żak, 2009r. B.Klimuszko, Żak, 2009r. B.Klimuszko, Żak,2001r. B.Klimuszko, Żak,2001r. H.Lach,J.Ślósarczyk, Nowa Era, 1994r. H.Lach,J.Ślósarczyk, Nowa Era, 1994r. Z.Sendecka i wsp., Vademecum, Operon, 2008r. Z.Sendecka i wsp., Vademecum, Operon, 2008r. E.Pyłka-Gutowska,E.Jastrzębska, Bliżej biologii 1, WSiP, 2009r. E.Pyłka-Gutowska,E.Jastrzębska, Bliżej biologii 1, WSiP, 2009r. D.Cichy,I.Żeber-Dzikowska, Biologia 1, DEBIT, 1999r. D.Cichy,I.Żeber-Dzikowska, Biologia 1, DEBIT, 1999r. B.Potocka,W.Górski, Biologia 1, MAC Edukacja S.A.,2002r. B.Potocka,W.Górski, Biologia 1, MAC Edukacja S.A.,2002r.

34


Pobierz ppt "1.14. Charakterystyka zwierząt Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska."

Podobne prezentacje


Reklamy Google