Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Autor: adw. Marek Wierzbiński. Zasady odpowiedzialności cywilnoprawnejPojęcie szkodyRoszczenia poszkodowanychOsobista odpowiedzialność nauczyciela.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Autor: adw. Marek Wierzbiński. Zasady odpowiedzialności cywilnoprawnejPojęcie szkodyRoszczenia poszkodowanychOsobista odpowiedzialność nauczyciela."— Zapis prezentacji:

1 Autor: adw. Marek Wierzbiński

2 Zasady odpowiedzialności cywilnoprawnejPojęcie szkodyRoszczenia poszkodowanychOsobista odpowiedzialność nauczyciela

3 CywilnaPracowniczaKarnaDyscyplinarna

4 Za niewykonanie zobowiązania Za nienależyte wykonanie zobowiązania Odpowiedzialność kontraktowa Za działanie lub zaniechanie w wyniku którego powstała szkoda Na zasadzie winy Na zasadzie słuszności Na zasadzie ryzyka Odpowiedzialność deliktowa

5 Art. 415 KC

6 „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.”

7 Wina Związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem a szkodą Szkoda Zdarzenie

8  Człowiekowi można przypisać określony czyn, jeżeli owo zachowanie mogło być w ogóle kierowane wolą tego podmiotu.  Nie będą więc czynami człowieka: ◦ procesy przebiegające poza jego świadomością (np. krążenie krwi, odruchy bezwarunkowe). ◦ zachowania całkowicie niezależne od woli osoby w danej chwili, na przykład wymuszone cudzymi działaniami (przymus fizyczny).

9  Osoby fizyczne, które ukończyły 13 rok życia (art. 426 kc) ◦ W przypadku osób, które ukończyły 13 lat, a nie ukończyły 18 roku życia, sąd bada ich zdolność rozumienia znaczenia swoich czynów.  Osoby poniżej 13 roku życia mogą ponosić odpowiedzialność opartą na zasadzie ryzyka lub słuszności.

10 działaniezaniechanie W przypadku zaniechania o odpowiedzialności możemy mówić wtedy, gdy na sprawcy zaniechania ciążył obowiązek określonego zachowania, którego sprawca ten nie wypełnił.

11 Zachowanie jest bezprawne gdy: Jest zakazane przez przepisy prawne (np. kodeks karny, KN) Godzi w dobra osobiste Jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego albo dobrymi obyczajami

12 Nauczyciel obowiązany jest: 1. rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę; 2. wspierać każdego ucznia w jego rozwoju; 3. dążyć do pełni własnego rozwoju osobowego; 4. kształcić i wychowywać młodzież w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka; 5. dbać o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów.

13 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2003 r. III CK 430/03  Obowiązek osoby prowadzącej zakład gastronomiczny nienarażania klientów na utratę zdrowia lub życia może wynikać nie tylko z ustawy, ale również z poczucia rozsądku, popartego zasadami doświadczenia życiowego, które nakazują unikać zbędnego ryzyka oraz podejmować czynności zapobiegające możliwości powstania zagrożenia dla życia lub zdrowia człowieka.

14  Szkodą są: ◦ straty, które poszkodowany poniósł, ◦ korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.  Wyróżnia się także szkodę niematerialną, określaną mianem krzywdy.

15 Szkoda Materialna Na osobie W mieniu Niematerialna (krzywda) Cierpienie fizyczne lub psychiczne

16 Art. 361 § 1 KC „Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła”.

17  Wina umyślna – sprawca dopuszcza się czynu zabronionego, ma on wówczas zamiar naruszenia obowiązujących nakazów lub zakazów, chce je przekroczyć (zamiar bezpośredni) albo przewiduje taką możliwość i godzi się na ten skutek (zamiar ewentualny).  Wina nieumyślna – może mieć dwie postacie. ◦ Lekkomyślność/rażące niedbalstwo - sprawca nie chce postępować bezprawnie i chociaż przewiduje taką możliwość, godzi się na ten skutek, bezpodstawnie sądząc, że go uniknie. ◦ Niedbalstwo - sprawca jest nieświadomy tego, że jego zachowanie może być bezprawne, chociaż miał możliwość i powinność dokonania właściwej oceny sytuacji, gdyby działał z dostateczną starannością.

18  W dniu 4 stycznia 1999 r. małoletnia Katarzyna S., będąc uczennicą Szkoły Podstawowej nr 55 w S., uczestniczyła w lekcji wychowania fizycznego, prowadzonej przez nauczycielkę tego przedmiotu - Katarzynę G. Na lekcji uczennice ćwiczyły skok przez kozła ustawionego w jednej pozycji niezależnie od ich wzrostu i stopnia sprawności. Przed kozłem stała odskocznia, po bokach i za nim materace. Nauczycielka stała za kozłem po prawej stronie i asekurowała dzieci wykonujące skok. Część dziewcząt bała się skoków przez ten przyrząd i protestowała przeciwko jego wykonaniu. Nauczycielka zagroziła oceną niedostateczną za niepodjęcie próby skoku. Powódka Katarzyna S. nie była wysoka i dotychczas nie udało się jej przeskoczyć skrzyni, wcześniej wykorzystywanej do ćwiczeń. Zawsze na tym przyrządzie siadała. Tym razem również po wybiciu usiadła na koźle, a następnie zsunęła się w lewą stronę, upadając pomiędzy jego nogi w miejscu, gdzie nie było materacy. Wskutek tego upadku małoletnia powódka doznała złamania kości ramieniowej lewej w okolicy łokcia.

19 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2005 r. I ACa 1664/04  Metodę zagrożenia oceną negatywną dla przełamania lęków i obaw uczniów przed urazami przy wykonywaniu ćwiczeń z użyciem przyrządów gimnastycznych, niedostosowanych możliwością regulacji do stopnia rozwoju fizycznego mniej sprawnych ruchowo dzieci, należy zaliczyć do zdarzeń sprawczych, uzasadniających przypisanie nauczycielowi winy za szkodę.  Do takich zdarzeń sprawczych należy i niezabezpieczenie asekuracji uczniów upadających po obu stronach bocznych kozła, którym jego przeskoku wykonać się nie udało. Ustawienie bowiem nauczycielki za kozłem, przodem do ćwiczących, nie zabezpieczało tych z nich, którzy z braku należytego wybicia zatrzymali się w rozkroku na koźle, następnie spadając bokiem pod przyrząd.

20 Art. 427 KC

21  „Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę,  chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru.”

22  Art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty  Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności: 1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;

23  Odpowiedzialność za szkodę może ponosić nie tylko jej bezpośredni sprawca, ale także inny podmiot, który z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad tym sprawcą szkody. Odpowiedzialność obu tych podmiotów jest: ◦ solidarna ◦ każdy z nich odpowiada na zasadzie winy

24 Domniemanie winyDomniemanie związku przyczynowego

25  Ocena staranności zobowiązanego dokonywana jest z reguły na podstawie kryteriów zobiektywizowanych, określających typowe dla określonych ról społecznych wzorce zachowań (np. rodziców, nauczycieli, pielęgniarzy), jednak przy uwzględnieniu okoliczności konkretnego przypadku (np. wieku małoletniego, stopnia niepoczytalności, warunków sprawowania nadzoru i związanych z nimi zagrożeń); por. także A. Śmieja (w:) System prawa prywatnego, t. 6, s. 492 i n.

26  Wyrok SN z 3 stycznia 1974r., II CR 643/73 „Obowiązek sprawowania opieki i nadzoru oraz zapewnienia bezpieczeństwa ze strony szkoły dotyczy tylko uczniów powierzonych funkcjonariuszom szkoły lub szkole jako całości. Obowiązek ten zachodzi więc w sytuacji, gdy uczniowie danej szkoły pozostają w dyspozycji nauczycieli lub administracji szkolnej, podczas lekcji, przerw międzylekcyjnych i innych zajęć zleconych przez szkołę.”

27  Wyrok SN z 10 czerwca 1971r., I CR 260/71 „Cały teren szkoły w czasie, gdy odbywają się zajęcia, pozostaje pod jej opieką i nadzorem, wobec czego obowiązek należytego nadzoru obciąża szkołę również w stosunku do młodzieży, która nie ma zlecenia zajęć dodatkowych, ale w czasie gdy szkoła jest czynna, ma możność przebywania na szkolnym boisku.”.

28  W dniu 8 września 1967 r. powód, uczeń szkoły podstawowej nr 211 w W., został pobity po lekcjach na boisku szkolnym przez ucznia tejże szkoły, Krzysztofa K. (ur. 30.V.1955 r.), doznając silnego wstrząsu mózgu. Powód po zakończeniu leczenia w poradni neurologicznej z powodu ciężkiego urazu czaszki, a następnie w okresie od 15.X.1967 do 20.XI.1967 r. w Szpitalu Kliniki Neurologicznej (z powodu zespołu pourazowego w postaci encefalopatii pourazowej) pozostaje w stałym leczeniu (nerwica pourazowa) w Poradni Zdrowia Psychicznego.  W pozwie z dnia 12.VIII.1969 r. powód wystąpił przeciwko Helenie i Józefowi małż. K., rodzicom Krzysztofa K., oraz Skarbowi Państwa (Szkoła Podstawowa nr 211) o zasądzenie solidarnie: a) kwoty zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, b) kwoty zł tytułem zwrotu kosztów „pomocy w nauce” i c) renty odszkodowawczej po 800 zł miesięcznie od 1.IX.1969 r. (wyłączając corocznie dwa miesiące szkolnych wakacji).  Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo do wysokości: ad a) zł (skoro powód "również brał udział w bójce, a nawet w pewnym stopniu ją spowodował, uderzając K. złapaną rurką w szyję i w nogę"), ad b) - w całości i ad c) - tylko za okres do 30.VI.1971 r. (stan bowiem zdrowia powoda "może z biegiem czasu się polepszyć"), a w pozostałej części powództwo to oddalił. Według dokonanych ustaleń za szkodę odpowiadają tu zarówno rodzice małoletniego pozwanego, którzy "mają nad nim opiekę i odpowiadają za jego wychowanie i jego czyny" (art. 426 i 427 k.c.), jak i szkoła, skoro pobicie powoda miało miejsce w czasie, gdy uczniowie na polecenie wychowawczyni klasy pozostali - po zakończeniu lekcji - dla wykonania czynu społecznego, ale "wychowawczyni nie zajęła się nimi i nie przypilnowała tego, aby wykonali zleconą im czynność", brak zaś nadzoru doprowadził do bójki i pobicia powoda (art. 417 § 1 k.c.).

29  Wyrok SN z dnia 19 czerwca 1974r., II CR 289/74 „Wiek uczniów wpływa na zróżnicowanie stopnia i formy sprawowanego nad uczniami nadzoru przez nauczycieli w tym rozumieniu, iż młodzieży starszej należy pozostawić więcej samodzielności. Obowiązek nadzoru ze strony szkoły nie ustaje jednak z chwilą osiągnięcia przez uczniów pełnoletności lub zbliżania się do tego wieku. Trzeba mieć zawsze na uwadze psychikę młodzieży w zbiorowisku i mogące stąd płynąć dla niej niebezpieczeństwa. (…).”.

30  Wyrok SN z 19 czerwca 1974r., II CR 289/74 „(…) Doświadczenie życiowe przekonuje też, że samo wydanie zakazu nie wystarcza i że konieczna jest kontrola jego wykonania - zbyt bowiem silna jest pokusa i ciekawość młodzieży, aby sam zakaz odciągnął ją np. od wejścia na budowę. Istnieje też chęć popisania się wykonaniem niebezpiecznego przedsięwzięcia.”

31 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1965 r. I CR 25/65  Obowiązek rozciągnięcia pieczy przez kierownictwo szkoły nad uczniami nie może być pojmowany tak szeroko, by każdej grupie uczniów, przez cały czas ich pobytu w szkole musiał towarzyszyć opiekujący się nią nauczyciel. W szczególności nie można przyjąć istnienia takiego obowiązku wobec uczniów starszych, którzy w czasie kilkuletniego uczęszczania do szkoły powinni przyzwyczaić się do regulaminu szkolnego i nauczyć się zasad dyscypliny obowiązującej ucznia, a to tym bardziej, że jeżeli ze strony kierownictwa szkoły niejednokrotnie zwracano uczniom uwagę na niedopuszczalność zabawy, której inicjatorem był jeden z uczniów.

32 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 1977 r. IV CR 8/77  Względy wychowawcze przemawiają za przyjęciem, że nadzór nad młodzieżą starszą nie może być ciągły, gdyż młodzieży takiej należy stwarzać warunki do znacznej samodzielności.  Za wadliwą i nie zapewniającą takiej młodzieży należytej opieki uznać trzeba taką organizację nadzoru, przy której w stałych, i z góry znanych i długich odcinkach czasu nie może on być wykonywany nawet sporadycznie.

33  W dniu 29.XII.1975 r. siedmioletni wówczas powód, będący uczniem pierwszej klasy Państwowej Szkoły Muzycznej w B., uległ wypadkowi w czasie przebywania w świetlicy szkolnej, w wyniku którego doznał przecięcia przez rozbite szkło oszklonych drzwi tętnicy ramieniowej i urazu nerwu pośrodkowego i łokciowego.  Powód był dzieckiem bardzo aktywnym i żywym. Do wypadku doszło w ten sposób, iż powód biegnąc, poślizgnął się na posadzce i wpadł w szklane drzwi, rozbijając je.

34 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1979 r. IV CR 447/79  Wina administracji szkolnej za wypadek, jakiemu uległ uczeń szkoły podstawowej w czasie przebywania w świetlicy szkolnej, może polegać nie tylko na zaniedbaniu wykonania urządzeń zabezpieczających, przewidzianych w przepisach prawa budowlanego albo w innych przepisach prawnych, ale także na zaniechaniu zainstalowania takich zabezpieczeń, których zastosowanie dyktują zasady doświadczenia życiowego, chociażby obowiązujące przepisy wyraźnie takich zabezpieczeń nie wymagały.

35  Do wypadku doszło w ten sposób, że powód, będący żywym i niesfornym dzieckiem, wybiegł ze świetlicy i w pobliżu oszklonych na całej wysokości drzwi wyjściowych pośliznął się na posadzce i upadł tak nieszczęśliwie, że ciałem swoim wybił szybę i skaleczył rękę. W wyniku tego wypadku doznał trwałych następstw w postaci zaników mięśni ramienia, przedramienia i ręki prawej, kłębu kciuka i palca piątego prawej ręki i przykurczu czwartego i piątego palca prawej ręki oraz ok. 30% osłabienia globalnej siły tejże ręki. Następstwa te stanowią trwałe przeciwwskazanie do gry na skrzypcach, w związku z czym powód po wypadku zaniechał dalszej nauki. Sąd ustalił, że zasadniczą przyczyną wypadku było niezabezpieczenie oszklonych drzwi siatką drucianą i niewłaściwa organizacja pracy prowadzących świetlicę szkolną, ponieważ wychowawczyni mająca pod opieką 60 dzieci nie mogła skutecznie opiekować się dziećmi przebywającymi w świetlicy. Do wypadku tego przyczynił się jednak w 1/3 części sam powód swoim nieostrożnym zachowaniem się. W związku z tym Sąd uznał, że zadośćuczynienie należne powodowi powinno wynosić zł, a po zmniejszeniu o 1/3 część stosownie do stopnia przyczynienia się samego powoda zł.

36  W dniu 11 stycznia 2010 r. powód a także inny uczeń P. D., z którym powód był skonfliktowany, jechali do szkoły autobusem szkolnym. W dniu zdarzenia nie było w autobusie nauczyciela, który nadzorowałby młodzież.  W trakcie jazdy powód został zaczepiony przez P. D. i wyzwany do bójki. W autobusie powód nie odpowiedział na zaczepki P. D., który po wyjściu z autobusu ponownie zaczepił powoda i po raz drugi rzucił mu wyzwanie. Tym razem powód wyzwanie przyjął i razem z P. D. oraz grupą innych udali się za budynek szkoły, na boisko szkolne, gdzie doszło do bójki między powodem a P. D.  Bójka nie trwała długo, powód z P. D. wymienili kilka ciosów, po czym zainterweniowała nauczycielka E. Z., która nakazała uczniom wrócić do szkoły, a o przedmiotowym zdarzeniu poinformowała dyrektora szkoły.  Po pierwszej lekcji powód oraz P. D. zostali wezwani przez pedagoga szkolnego, który przeprowadził z nimi rozmowę wychowawczą i poinformował o konsekwencjach ich zachowania. Rodzice obu uczniów zostali telefonicznie poinformowani o zajściu.  Powód w czasie bójki doznał urazu moszny.

37 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 5 czerwca 2014 r. I ACa 150/14  W wyniku bójki dwóch uczniów na terenie szkoły, jeden z nich doznał poważnego urazu moszny. W chwili bójki obaj mieli ukończone 16 lat. Powództwo przeciwko szkole zostało oddalone przez sąd z uwagi braku winy pracowników szkoły w sprawowaniu należytego nadzoru nad uczniami oraz z uwagi na fakt, iż uczestniczący w bójce uczniowie z uwagi na ukończenia 13 roku życia posiadali tzw. „zdolność deliktową”.

38  W dniu 21 października 2003 r. o godz rozpoczęła się łączona lekcja wychowania fizycznego, w której uczestniczył powód. Podczas tych zajęć nauczycielka wychowania fizycznego Mirosława G. przeprowadziła rozgrzewkę. Następnie rozstawiony został sprzęt do unihokeja, celem przeprowadzenia wewnątrz klasowego turnieju. Uczniowie znali tą grę, gdyż grali w nią od pierwszej klasy gimnazjum. Przed pierwszą grą w unihokeja Mirosława G. pouczyła chłopców o zasadach gry. Wskazała, że nie można wymachiwać kijem i że nie można podnosić go zbyt wysoko. Zakazy te nie były przez uczniów przestrzegane. Zdarzało się, że "każdy z chłopców wymachiwał kijem, jak chciał". Jeśli któryś z chłopców za wysoko podnosił kij w trakcie gry, Mirosława G. używała gwizdka i zwracała uwagę, jednakże gra nie była przerywana.  Zdarzało się, że podczas lekcji wychowania fizycznego nauczycielka, na krótko wychodziła z sali gimnastycznej. W dniu 21 października 2003 r. po rozpoczęciu gry nauczycielka także wyszła z sali do kantorka. W tym czasie jeden z uczniów przyszedł do niej z informacją, że "chłopcy biją się kijami do gry". Około 20-ej minuty drugiej godziny lekcyjnej w trakcie gry w unihokeja, jeden z chłopców Filip K. biegł z piłką do przodu, po jego lewej stronie Damian M. próbował odebrać mu piłkę. Gra była dynamiczna. Filip w celu uderzenia piłki wykonał silny zamach, podnosząc kij ponad wysokość pasa i uderzając nim powoda w lewe oko.

39 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2011 r. II CSK 392/10  Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że odpowiedzialność pozwanej kształtuje się na podstawie art. 430 k.c. w zw. z art. 427 k.c., która to regulacja obejmuje domniemanie winy w nadzorze osoby zobowiązanej i związku przyczynowego pomiędzy wyrządzeniem szkody przez osobę poddaną pieczy a wadliwym wykonywaniem nadzoru. Według jego oceny powód doznał trwałego urazu oka lewego podczas zajęć wychowania fizycznego, zorganizowanych w sposób nieodpowiadający wymaganiom § 23 ust. 1 oraz § 24 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 sierpnia 1992 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny w szkołach i placówkach publicznych (Dz. U. Nr 65, poz. 331).  Zdaniem Sądu Okręgowego, wybranie przez nauczyciela gry w unihokeja dla piętnastoletnich chłopców, pełnych niespożytej energii i siły, impulsywnych, przy braku ściśle określonych zasad gry i ciągłego bezpośredniego nadzoru nauczyciela nad uczniami, należy zaliczyć do zdarzeń sprawczych uzasadniających przypisanie nauczycielowi winy za powstałą szkodę.  Do takich zdarzeń sprawczych należy prowadzenie meczu w unihokeja, przy biernym pozostawaniu nauczyciela na ławce, co w konsekwencji powoduje brak możliwości prawidłowej oceny sytuacji na boisku i brak natychmiastowej reakcji na niedozwolone zasady gry.

40  W roku 2005 małoletni powód był uczniem IV klasy Szkoły Podstawowej w B. Nauczycielem - wychowawcą klasy była Małgorzata K.  W dniu 1 grudnia 2005 r. w trakcie przerwy międzylekcyjnej doszło do kłótni pomiędzy powodem a drugim uczniem - Dominikiem R.  W pewnym momencie Dominik R. rzucił w powoda kredą, trafiając go w prawe oko. W chwili zdarzenia chłopcy znajdowali się w sali lekcyjnej. Wychowawczyni nie było w klasie, znajdowała się na korytarzu.

41 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2008 r. I ACa 333/08  Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy z 1991 r. o systemie oświaty organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Z punktu widzenia odpowiedzialności cywilnej za szkodę istotna jest także regulacja zawarta w art. 5 ust. 7 pkt 1 tej ustawy, iż "do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki". Te określenia ustawowe determinują odpowiedzialność cywilną za szkodę wyrządzoną przez nauczycieli, zarówno od strony podmiotowej ("organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność"), jak i przedmiotowej ("do zadań organu (...) należy zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki"). Wynika z tego, że odpowiedzialność ta kształtuje się na podstawie art. 430 k.c. w zw. z art. 427 k.c. Przepis art. 427 k.c. reguluje bowiem odpowiedzialność osób zobowiązanych do nadzoru nad osobami powierzonymi ich pieczy. Omawiana regulacja wprowadza domniemanie winy w nadzorze osoby zobowiązanej do nadzoru oraz domniemanie związku przyczynowego między wyrządzeniem szkody przez osobę poddaną pieczy a wadliwym wykonywaniem nadzoru. Domniemanie winy osoby sprawującej nadzór jest domniemaniem wzruszalnym (praesumptio iuris tantum). Zobowiązany do nadzoru, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności, zobowiązany jest obalić to domniemanie.

42 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 1968 r. I CR 111/68  Wprawdzie trzeba się zgodzić z poglądem zaskarżonego wyroku, że nadzór nad uczniami ze strony nauczyciela nie może polegać na pilnowaniu bez przerwy każdego z uczniów jednak, skoro Sąd Wojewódzki przyjmuje, iż gdyby nauczyciel znajdował się w gabinecie (klasie), w którym uczniowie podczas przerwy między lekcjami przebywali, to pozwany nie rzuciłby cyrklem, należało bardziej szczegółowo wyjaśnić, czy nauczyciel dyżurny rzeczywiście pełnił swe obowiązki prawidłowo, a zwłaszcza, czy w ogóle do tej klasy podczas przerwy zaglądał (brak w tym względzie jakiegokolwiek ustalenia).  Nie można bowiem zgodzić się z poglądem, iż z uwagi na to, że chodziło o IX klasę liceum to nie był potrzebny stały nadzór nauczycielski, a to dlatego, że z zeznań nauczyciela (dyżurnego) wynika, że z młodzieżą są zawsze kłopoty a w tej klasie była grupa młodzieży szczególnie niezdyscyplinowana, która wymagała stałego nadzoru. W tej sytuacji należało rozważyć i wyjaśnić przy pomocy właściwego postępowania dowodowego ewent. nawet na podstawie opinii biegłych, czy organizacja nadzoru nad młodzieżą w czasie przerw między lekcjami była prawidłowa, w sytuacji, gdy z powodu ciasnoty budynku szkolnego, tak jak to było w nin. sprawie, nie mogła opuścić klasy.  W sprawie chodzi o drastyczny wypadek kalectwa i dlatego Sąd Wojewódzki winien był wykazać większą aktywność w wyświetleniu sprawy i uwypuklić ewent. uchybienia organizacyjne, co może stać się pomocne przy zapobieganiu tego rodzaju wypadków w przyszłości (wychowawcza i prewencyjna rola Sądu). Tytułem przykładu należy tu zwrócić uwagę na przedmiot, którym spowodowany został wypadek.  Sąd Wojewódzki przyjmuje, iż chodziło o cyrkiel, jednakże nie zajął się tym bliżej, jest to jednak b. ważny szczegół, który może wpłynąć na ocenę przyczyn wypadku. Chodzi tu bowiem, jak się zdaje nie o cyrkiel będący własnością ucznia, ale o cyrkiel będący pomocą szkolną (cyrkiel drewniany do tablicy) a nawet o połowę tego cyrkla. Należało się by przy tym zastanowić, czy tego rodzaju przedmioty winny były pozostać w rękach uczniów podczas przerwy bez zabezpieczenia zwłaszcza, że chodziło o gabinet języka rosyjskiego.  Niewyjaśnienie tych wszystkich okoliczności nie pozwala na podzielenie wniosku zaskarżonego wyroku, że brak jest winy po stronie funkcjonariuszów państwowych, pełniących dyżur wzgl. organizujących w szkole zajęcia i przerwy, oraz że między tymi działaniami wzgl. zaniechaniami a wypadkiem brak związku przyczynowego.

43 Art. 428 kc

44  Gdy sprawca z powodu: ◦ wieku albo ◦ stanu psychicznego lub cielesnego  nie jest odpowiedzialny za szkodę, a ◦ brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo ◦ gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody,  poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, ◦ jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

45  Jeżeli bezpośrednim sprawcą szkody jest osoba, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, dla zapewnienia skutecznej ochrony poszkodowanemu ustawodawca przewiduje szczególne unormowania: ułatwiające dochodzenie roszczenia od zobowiązanego do nadzoru(art. 427 k.c.) oraz umożliwiające dochodzenie roszczenia od bezpośredniego sprawcy, na zasadzie słuszności (art. 428 k.c.);

46 Art. 430, 433 i 434 KC

47  „Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.”

48  Art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty – organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność.

49  Art.433 kc „Za szkodę wyrządzoną wyrzuceniem, wylaniem lub spadnięciem jakiegokolwiek przedmiotu z pomieszczenia jest odpowiedzialny ten, kto pomieszczenie zajmuje, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą zajmujący pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialności i której działaniu nie mógł zapobiec.”

50  Zajmujący pomieszczenie – podmiot posiadający tytuł prawny do tego pomieszczenia  Wyrok SN z dnia 16 maja 1985, II CR 135/85 - Za szkodę spowodowaną wyrzuceniem lub spadnięciem jakiegokolwiek przedmiotu z pomieszczenia położonego w stałym hotelu pracowniczym odpowiada ten, kto faktycznie władał tym pomieszczeniem w sposób wyłączny (art. 433 k.c.), a jeśli dostępne ono było dla wszystkich mieszkańców hotelu - zakład pracy prowadzący hotel pracowniczy.  Przepis stosowany wyjątkowo, nie wyklucza odpowiedzialności na podstawie art. 415 kc

51  Art. 434 kc „Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części odpowiedzialny jest samoistny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło ani z braku utrzymania budowli w należytym stanie, ani z wady w budowie.” ◦ Budowla – wszelkie wytwory człowieka, choćby przejściowo połączone z gruntem. W grę wchodzą tu zatem nie tylko budynki, ale także inne konstrukcje, urządzenia, słupy, maszty, trzepaki, płoty itp. ◦ Oderwanie się części budowli – rozumiane szeroko, także jako stłuczenie szyby w drzwiach wejściowych do budynku.

52  zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikało z braku utrzymania budowli w należytym stanie ani wady w budowie

53  W dniu r., 7 letni powód Krystian P. wraz z innymi dziećmi uczestniczył w apelu na boisku szkoły. Podczas ceremonii przewróceniu uległ maszt służący do wywieszania flagi, który przewrócił się na powoda i przygniótł go swoim ciężarem. Obecna przy zdarzeniu nauczycielka natychmiast wezwała pogotowie oraz powiadomiła o wypadku dyrekcję szkoły oraz rodziców powoda. Na skutek wypadku powód doznał poważnych obrażeń ciała oraz zdiagnozowano u niego padaczkę pourazową.

54  Ubezpieczyciel szkoły uznał odpowiedzialność i wypłacił odszkodowanie za poniesione koszty leczenia w kwocie 1640 zł oraz zadośćuczynienie w wysokości zł, sąd podwyższył przyznaną kwotę zadośćuczynienia do kwoty zł.  Spór dotyczył wysokości zadośćuczynienia. Sąd uznał powództwo i podwyższył kwotę zadośćuczynienia do zł.

55

56 Szkoda Materialna Na osobie W mieniu Niematerialna (krzywda) Cierpienie fizyczne lub psychiczne

57 ◦ Odszkodowanie  Koszt przywrócenia rzeczy do stanu sprzed szkody

58  odszkodowanie ◦ koszty leczenia ◦ koszty rehabilitacji ◦ koszty opieki ◦ koszty zakupu specjalistycznego sprzętu ◦ koszty przystosowania mieszkania do potrzeb poszkodowanego ◦ koszty zakupu specjalnych pojazdów ◦ Inne  Renta ◦ z tytułu zwiększonych potrzeb ◦ z tytułu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy  Utracone korzyści

59  Zadośćuczynienie - okoliczności wpływające na wysokość zadośćuczynienia ◦ charakter obrażeń ◦ długość i intensywność leczenia ◦ długość i intensywność rehabilitacji ◦ czas występowania następstw wypadku ◦ nieodwracalność skutków ◦ wiek poszkodowanego ◦ inne

60 Kto wypłaca odszkodowanie?

61  Art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty – organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność.  organ prowadzący = jednostka samorządu terytorialnego.

62  Art. 120 KP - Pracodawca może dochodzić od pracownika regresu, tj. zwrotu wypłaconego odszkodowania lub zadośćuczynienia. ◦ Art. 119 KP - Wysokość regresu ograniczona jest do trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu szkody; ◦ Art. 122 KP - W przypadku szkód wyrządzonych przez pracownika umyślnie ograniczenie nie obowiązuje.

63 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2008 r. II CSK 618/07  Poszkodowany może dochodzić także bezpośrednio od pracownika naprawienia szkody, którą wyrządził mu pracownik nieumyślnie czynem niedozwolonym przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, jeżeli zakład pracy na skutek upadłości nie jest w stanie wypłacić należnego odszkodowania.

64  Odwołując się do judykatury, Sąd Apelacyjny uznał, że wynikająca z art. 120 § 1 k.p. zasada odpowiedzialności zakładu pracy za szkodę wyrządzoną przez pracownika osobie trzeciej przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych nie ma charakteru bezwzględnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1975 r., III CZP 19/75, OSNCP 1976, nr 2, poz. 120). W przytoczonej uchwale Sąd Najwyższy, rozstrzygając pozytywnie kwestię dopuszczalności stosowania art. 120 § 1k.p. do zdarzeń powstałych przed wejściem w życie kodeksu pracy, odniósł się do wyrażanej już wówczas obawy, czy stosowanie art. 120 § 1 k.p. nie ograniczy praw podmiotowych poszkodowanego, zwłaszcza w wypadku niewypłacalności zakładu pracy. Podkreślając, że zjawisko niewypłacalności zakładu pracy mogło - wówczas - dotyczyć tylko niektórych zakładów pracy należących do osób fizycznych lub prawnych (z wyłączeniem jednostek państwowych), Sąd Najwyższy stwierdził, iż statuujący wyłączną odpowiedzialność zakładu pracy art. 120 § 1 k.p. dotyczy sytuacji typowych, tj. wypadków, w których zakład pracy nie tylko odpowiada majątkowo, ale także ma możliwość naprawienia szkody.

65  Karta Nauczyciela ◦ Nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6.  Kodeks Pracy ◦ Za uchybienia przeciwko porządkowi pracy, w rozumieniu art. 108 Kodeksu pracy, wymierza się nauczycielom kary porządkowe zgodnie z Kodeksem pracy.

66  Art. 108 KP - Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy, pracodawca może stosować:  1) karę upomnienia;  2) karę nagany.

67  Art. 108 kp - Za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy - pracodawca może również stosować karę pieniężną.  Jedna kara = maksymalnie jednodniowe wynagrodzenie

68  Art. 76 KN - Karami dyscyplinarnymi dla nauczycieli są: 1. nagana z ostrzeżeniem; 2. zwolnienie z pracy; 3. zwolnienie z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczycielskim w okresie 3 lat od ukarania; 4. wydalenie z zawodu nauczycielskiego.

69  Dyrektor szkoły może zawiesić w pełnieniu obowiązków nauczyciela, a organ prowadzący szkołę - dyrektora szkoły, ◦ przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub ◦ złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego,  jeżeli ze względu na powagę i wiarygodność wysuniętych zarzutów celowe jest odsunięcie nauczyciela od wykonywania obowiązków w szkole.  W sprawach niecierpiących zwłoki nauczyciel i dyrektor szkoły może być zawieszony przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

70  1. Dyrektor szkoły zawiesza w pełnieniu obowiązków nauczyciela, a organ prowadzący szkołę - dyrektora szkoły, jeżeli: ◦ wszczęte postępowanie karne lub złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczy naruszenia praw i dobra dziecka.  2. Nauczyciel i dyrektor szkoły zostaje z mocy prawa zawieszony w pełnieniu obowiązków w razie: ◦ jego tymczasowego aresztowania lub ◦ w razie pozbawienia go wolności w związku z postępowaniem karnym.

71  Art. 26 KN - Stosunek pracy nauczyciela wygasa z mocy prawa odpowiednio w razie: 1) prawomocnego ukarania w postępowaniu dyscyplinarnym karą dyscyplinarną zwolnienia z pracy oraz karą dyscyplinarną zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczycielskim w okresie trzech lat od ukarania lub karą wydalenia z zawodu nauczycielskiego; 2) prawomocnego skazania na karę pozbawienia praw publicznych albo prawa wykonywania zawodu lub utraty pełnej zdolności do czynności prawnych; 3) prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie; 4) upływu trzymiesięcznego okresu odbywania kary pozbawienia wolności; 5) stwierdzenia, że nawiązanie stosunku pracy nastąpiło na podstawie fałszywych lub nieważnych dokumentów albo zostało dokonane z naruszeniem warunków określonych w art. 10 ust. 5 pkt 1-5, z zastrzeżeniem art. 10 ust. 9.

72  Art. 10 ust. 8 KN – nie można zawrzeć stosunku pracy z nauczycielem karanym za przestępstwo umyślne

73 Kodeks karny

74  Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci:  1) pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia,  2) innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała,  podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

75  § 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, inny niż określony w art. 156 § 1,podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.  § 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni,podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

76  Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

77  Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

78  Kto wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego poniżej lat 15 albo o osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny osobę tę porzuca, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

79  Kto uderza człowieka lub w inny sposób narusza jego nietykalność cielesną, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

80  Osobista i nieograniczona odpowiedzialność osoby wyrządzającej szkodę.  Art. 122 kp - Jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, jest obowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości.

81 Autor: adw. Marek Wierzbiński


Pobierz ppt "Autor: adw. Marek Wierzbiński. Zasady odpowiedzialności cywilnoprawnejPojęcie szkodyRoszczenia poszkodowanychOsobista odpowiedzialność nauczyciela."

Podobne prezentacje


Reklamy Google