Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

ZRÓŻNICOWANIE REGIONALNE POLSZCZYZNY Charakterystyczne dla większości języków jest zróżnicowanie terytorialne, geograficzne. Utrudnia ono komunikację.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "ZRÓŻNICOWANIE REGIONALNE POLSZCZYZNY Charakterystyczne dla większości języków jest zróżnicowanie terytorialne, geograficzne. Utrudnia ono komunikację."— Zapis prezentacji:

1

2 ZRÓŻNICOWANIE REGIONALNE POLSZCZYZNY

3 Charakterystyczne dla większości języków jest zróżnicowanie terytorialne, geograficzne. Utrudnia ono komunikację między osobami, które posługują się tym samym językiem narodowym, ale różnymi jego dialektami.

4 Dialekt – terytorialna odmiana języka, obejmująca rozległe obszary, niekiedy całe regiony.

5 Dialekty polskie (podział schematyczny) [Encyklopedia języka polskiego, pod red. S. Urbańczyka, Wrocław 1994, s. 413]

6 W obrębie dialektów wyróżnia się odmiany języka ograniczone do mniejszych obszarów, czyli gwary.

7 Terytorium Polski dzieli się na pięć dialektów:  wielkopolski  śląski  małopolski  mazowiecki  kaszubski

8 Uwaga! Znaczna część językoznawców uważa kaszubszczyznę za odrębny, samodzielny język.

9 Zjawiska fonetyczne wyodrębniające dialekty polskie:  mazurzenie  występowanie samogłosek pochylonych  wymowa dźwięczna lub bezdźwięczna połączeń wyrazowych  wymowa końcówki fleksyjnej – ę  wymowa dyftongów  twarda wymowa –ly, zamiast –li

10 Mazurzenie charakterystyczne dla dialektu mazowieckiego (stąd jego nazwa) występuje w znacznej części dialektu małopolskiego oraz w gwarach północnego Śląska polega na wymowie głosek zębowych tj. „c”, „s”, „z”, zamiast dziąsłowych: „cz”, „sz”, „ż”, „dż” np. zaba, syć, cysty nie mazurzą dialekty: wielkopolski i częściowo śląski

11 Mazurzenie od prasłowiańskich głosek szumiących miękkich mogło przebiegać drogą typu š´ > š > s lub š´ > s´ > s. Ta druga jest bardziej prawdopodobna, ponieważ przy pierwszej tendencje depalatalizacyjne wyczerpałyby się po pierwszym etapie.

12 Wymowa samogłosek pochylonych  dotyczy prawie wszystkich dialektów  pochylonego a nie ma w gwarach pogranicza wschodniego  przypuszcza się, że brak samogłosek pochylonych w polszczyźnie kulturalnej jest wynikiem wpływu dawnych polskich gwar kresowych, graniczących z językami: białoruskim i ukraińskim  np. ptok, kszok, kuń, wim, tysz

13 Wymowa w połączeniach międzywyrazowych  w wymowie wielkopolskiej, śląskiej i małopolskiej, połączenia wyrazowe typu sad ojca, brat Anny są realizowane dźwięcznie, jako sad ojca i brad Anny  spotykana jest też wymowa form czasownikowych typu jezdem, jezdeśmy

14 Dyftongi – połączenia złożone z dwóch samogłosek.  występują w dialekcie wielkopolskim przykłady: kuyń, kuobiyta

15 Wymowa końcówki fleksyjnej -ę występowanie w dialekcie śląskim końcówki –a, zamiast –ę (np. dej mi ta ręka, ida na szychta)

16 Wymowa –ly zamiast – li występuje na Mazowszu włącznie z Warszawą wyraźna twarda wymowa połączeń typu Halyna, malyna

17 Dialekt wielkopolski ma szereg charakterystycznych cech określanych jako ogólnowielkopolskie czy typowo wielkopolskie (choć wyjątkowo nie obejmują niektórych obszarów Wielkopolski i szeroko rozumianego zespołu dialektalnego wielkopolskiego).

18 Dwie jego podstawowe cechy fonetyczne odróżniające go od innych dialektów to: 1. brak mazurzenia, np. jeszcze, żyto 2. fonetyka międzywyrazowa udźwięczniająca, np. tam dzieź mokre

19 Pozostałe cechy fonetyczne:  dyftongiczna wymowa samogłosek, np. na troułwie  samogłoski pochylone, np. ptaok, goura, śnieig  wąska i najczęściej rozłożona wymowa samogłosek nosowych, np. płorzundek, widzom, jednom  zanik nosowości przed spółgłoskami szczelinowymi, np. wuchać, gyste  archaiczne formy czasownikowe bez kontrakcji, np. graje, znaje

20 Zjawiska fonetyczne o ograniczonym zasięgu: obniżona artykulacja samogłoski „u”, np. brzuoch, kuora pomieszanie nagłosowego „wo” i „o”, np. łosk, łoknło lub wosk, wokno miękczenie spółgłosek przedniojęzykowych, głównie „n”, np. syjnia, drabinia antycypacja miękkości, np. ciojcia, nojgi

21 Nagranie - ptaki

22 Dialekt śląski Realizacja najważniejszych cech decydujących o podziałach na dialekty polskie na terenie Śląska przedstawia się następująco:  występowanie mowy udźwięczniającej, np. tag robili, mógbyź mi (pomóc)  mazurzenie  sziakanie, np. sziano, cziasny  występowanie samogłosek pochylonych

23  inna wymowa samogłosek nosowych, np. pielyngnowali, rzyndzie, pinindze  akcent inicjalny

24 Dialekt małopolski Małopolska jest językowo bardzo zróżnicowana. Charakterystyczne cechy określane jako ogólnomałopolskie (choć wyjątkowo nie obejmują niektórych obszarów Małopolski) to: mazurzenie fonetyka międzywyrazowa udźwięczniająca, np. kod leci szeroka artykulacja przedniego – ę, np. cięazko, panto

25 zanik nosowości rozłożona wymowa samogłosek nosowych, np. oni idom rozszerzenie artykulacyjne

26 Dialekt mazowiecki Wyróżniają go podstawowe dwie cechy wymowy: fonetyka międzywyrazowa nieudźwięczniająca,np. pomósz mje, jusz należało mazurzenie, np. wjecór, ctery, przeprasam, cuje

27 Dialekt kaszubski Kaszubi utożsamiają się z Polską dzięki religii – był to czynnik pomocny w przetrwaniu germanizacji, w obecnych realiach natomiast polonizacji.

28 Cechy kaszubskiego : brak mazurzenia nie ma „e” ruchomego, stąd formy takie jak: łokć, ows „i” oraz „y” brzmią tak samo akcent jest ruchomy bądź inicjalny utożsamiły się dwa szeregi głosek: szumiące i syczące występują charakterystyczne litery


Pobierz ppt "ZRÓŻNICOWANIE REGIONALNE POLSZCZYZNY Charakterystyczne dla większości języków jest zróżnicowanie terytorialne, geograficzne. Utrudnia ono komunikację."

Podobne prezentacje


Reklamy Google